Morgunblaðið - 25.06.2015, Blaðsíða 20

20 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 25. JÚNÍ 2015
Skv. úttekt Hagfræðistofnunar HÍ
eru styrkir til mjólkuriðnaðarins
(kúabænda) um kr. 8.000.000.000 á
ári.
Nú eru kúabú um 720 á landinu
með um 27.000 kýr, sem framleiða
um 120.000.000 l/ári.
Þetta þýðir:
1. Að meðaltali er styrkurinn um
kr. 11.000.000/kúabú
2. Að meðaltali eru þetta um kr.
25.000/Íslending.
3. Að meðaltali eru þetta um kr.
65/l af mjólk.
4. Að meðaltali eru þetta um kr.
300.000/mjólkandi kú.
Er þetta það sem þjóðin vill?
Þrátt fyrir þetta hafa velflest
kúabú safnað miklum skuldum og
bændur þurft að sækja vinnu ann-
ars staðar til að endar nái saman.
Eiga um 1.500 manns að geta hald-
ið heilli þjóð í gíslingu með kvótum,
tollum, innflutningshöftum og bönn-
um eða er ekki kominn tími að
þessu linni á 21. öldinni?
Felldir voru styrkir til garðyrkju-
bænda fyrir nokkrum árum og hafa
þeir blómstrað síðan með æ betri
vöru og aukið vöruval, en ekki lam-
andi ríkishönd að stýra og stjórna.
Fyrir átta milljarða mætti t.d.
bora Dýrafjarðargöng eða byggja
Sundabraut. Vonum að verðir
ósómans ranki við sér við Aust-
urvöllinn.
Kveðjur,
Ragna Garðarsdóttir.
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12 velvakandi@mbl.is
Mjólkur-
styrkur
Rólegar Kýrnar láta allt tal um mjólk og kvóta lítið á sig fá.
Ef Afl sparisjóður
væri hundur þá væri
meðhöndlun Arion
banka á skepnunni til
rannsóknar vegna
brota á dýraverndar-
lögum. Því er nú verr
og miður að Afl
sparisjóður nýtur
ekki slíkrar verndar
því hann er sjálfs-
eignarstofnum sem
auðvelt er að níðast
á.
Arion banki, eigandi mikils
meirihluta stofnfjár sjóðsins, hefur
síðustu árin svelt sparisjóðinn og
sparkað í hann liggjandi. Sem ráð-
andi afl í sjóðnum hefur bankinn
neitað að veita ábyrgðir eða lána
honum laust fé gegn tryggum veð-
um. Allt í þeim tilgangi að veikja
innviði sjóðsins til að bankinn gæti
tekið hann yfir. Í fimm ár tókst
stjórnendum sparisjóðsins að
skylmast fimlega við hið óvinveitta
afl sem vildi sjóðinn dauðan. Með
stuðningi hliðhollra aðila tókst að
halda lausafjárstöðu sparisjóðsins
innan marka og verjast endurtekn-
um atlögum stærsta stofnfjár-
eigandans. Vegna þessara vinnu-
bragða Arion banka hefur Afl
sparisjóður skaðast og veikst veru-
lega.
Þegar stjórnarmenn vildu ekki
vinna í anda ofurvaldsins voru þeir
fjarlægðir miskunnarlaust. Þannig
sátu þrjár stjórnir í sjálfseign-
arstofnuninni Afl sparisjóði síðasta
eitt og hálfa árið. Til að fullkomna
verkið setti Arion banki starfs-
menn sína í stjórn sparisjóðsins
undir forystu Stefáns Péturssonar,
fjármálastjóra bankans. Þessi af-
tökusveit tók við á stofnfjáreig-
endafundi 17. mars sl. Á fundinum
lá frammi endurskoðað uppgjör
sparisjóðsins fyrir árið 2014 frá
Ernst & Young, þar sem eigið fé
sjóðsins var metið 780 millj. kr.
eftir að búið var að afskrifa og
setja í varasjóð 460 millj. kr.
Stuttu síðar var tilkynnt að Afl
sparisjóður yrði settur í söluferli.
Ný stjórn ræður KPMG endur-
skoðendur, til að menn héldu að
gera ætti seljendaúttekt á spari-
sjóðnum, til að undirbúa söluferli.
Niðurstaða selj-
endaúttektarinnar var
að taka ætti niður
lánasafn sparisjóðsins
um 991 millj. til við-
bótar við þær 460
millj. sem afskrifaðar
voru í nýendurskoð-
uðum reikningum
sparisjóðsins. Þetta
eru sennilega ný fræði
hjá Arion banka að
seljendur rakki niður
eignir sínar í söluferli.
Ernst & Young
skrifaði bréf til stjórn-
ar Afls sparisjóðs með at-
hugasemdum við seljendaúttekt
KPMG og frekari niðurfærslu á
lánasafni sjóðsins en af einhverjum
einkennilegum ástæðum dró Ernst
& Young bréfið til baka.
Aftökusveitin mætti síðan með
seljendaúttektina frá KPMG til
Samkeppnis- og fjármálaeftirlits
og fékk heimild til að taka sjóðinn
yfir á sama degi og væntanlegir
kaupendur áttu að fá aðgang að
bókum sparisjóðsins.
Allar þessar aðgerðir Arion
banka hafa haft þann tilgang að
ekki komi í ljós hvort fólkið í
Fjallabyggð og Skagafirði fái
hugsanlega til sín hundruð millj-
óna í samfélagssjóði ef málaferli
vegna erlendra lána sem Afl spari-
sjóður er í við Arion banka vinn-
ast.
Það er ljóst að stolt stjórn og
stjórnendur Arion banka ætla að
sýna eigendum sínum vogunarsjóð-
unum að þau notuðu öll brögð til
að ávaxta peningana þeirra. Að
ganga á rétt fólks í litlum og veik-
burða byggðarlögum norður undir
heimskautsbaug gerir þetta fólk
sennilega meira og merkilegra í
augum einhverra. Verði þeim að
góðu.
Arion og Afl
Eftir Róbert
Guðfinnsson
Róbert
Guðfinnsson
» Sem ráðandi afl
í sjóðnum hefur
bankinn neitað að
veita ábyrgðir eða lána
honum laust fé gegn
tryggum veðum.
Höfundur er athafnamaður.
Frumvarp til breyt-
inga á lögum um inn-
flutning dýra nr. 54/
1990 hefur nú verið til
meðferðar á Alþingi
frá því í lok apríl sl.
Frumvarpinu er ætlað
að mynda farveg um
innflutning á erfðaefni
holdanautgripa hingað
til lands. Holdanaut til
kjötframleiðslu hafa
nokkrum sinnum verið
flutt til landsins á undanförnum ára-
tugum á vegum samtaka bænda. Lif-
andi nautgripir voru fluttir hingað til
lands 1933. Með þeim barst hrings-
kyrfi sem leiddi til þess að þeim grip-
um var fargað, að undanskildum ný-
bornum kálfi, Brjáni að nafni, sem
síðar varð ættfaðir holdanauta hér á
landi, m.a. stórhjarðarinnar sem
haldin var í Gunnarsholti á Rangár-
völlum um árabil. Hringskyrfi hefur
síðar borist nokkrum sinnum með
fólki hingað til lands. Galloway-
gripir voru aftur fluttir inn frá Skot-
landi á sjöunda áratugnum í gegnum
einangrunarstöðina í Hrísey. Sá inn-
flutningur tók um 15 ár. Lands-
samband kúabænda stóð fyrir inn-
flutningi á Angus- og Limousin--
kynjunum frá Danmörku árið 1994.
Sá innflutningur var í formi fóst-
urvísa sem komið var fyrir í fóst-
urmæðrum í Hríseyjarstöðinni. Sá
innflutningur tók um þrjú ár og var
uppskeran þrjú Angus-naut og þrjú
Limousin-naut. Ekki varð vart
neinna sjúkdóma samfara innflutn-
ingi á Galloway-, Angus- og Limous-
in-kynjunum. Aðferðafræðin var
hins vegar fram úr hófi kostn-
aðarsöm og tímafrek.
Yfirburðir til kjötframleiðslu
Yfirburðir Angus- og Limousin-
gripa fram yfir íslenska kúastofninn
hvað kjötframleiðslueiginleika varð-
ar voru staðfestir í
samanburðartilraun á
Möðruvöllum í Hörg-
árdal árin 1997-1999.
Þessi samanburður
leiddi t.d. í ljós að fóð-
urnýting Angus-
blendingsnautanna var
12% betri en hreinna ís-
lenskra nauta, fall-
þungi blendinganna við
sama eldistíma var 25%
meiri en hinna íslensku,
flokkun blendinganna
var stórum betri og
þeir skiluðu tæplega
þrefalt meiri framlegð en íslensku
gripirnir. Ekkert af þessu kemur á
óvart, þar sem kynbætur íslenska
kúastofnsins hafa aldrei snúið að
kjötframleiðslueiginleikum. Á þeim
rúmu tveimur áratugum sem liðnir
eru frá því að þessi kyn komu hing-
að, hafa þess utan orðið miklar fram-
farir í ræktun þeirra erlendis, fram-
farir sem yrðu innlendri nautakjöts-
framleiðslu mikil lyftistöng.
1.000 tonn flutt inn
Undanfarin ár hefur neysla á
nautakjöti farið vaxandi. Þar er fyrir
að þakka auknum ferðamanna-
straumi og íbúafjölgun hér á landi.
Landssamband kúabænda hefur allt
frá stofnun samtakanna árið 1986
látið sig málefni nautakjöts-
framleiðslunnar varða. Verkefnið
um endurnýjun á erfðaefni fram-
angreindra holdanautastofna hefur
verið á borði samtakanna samfleytt
frá 2009. Þörfin fyrir aukna nauta-
kjötsframleiðslu hér á landi er orðin
mjög brýn. Árið 2014 voru flutt inn
ríflega 1.000 tonn af nautgripakjöti,
að andvirði 912 milljónir króna, sam-
kvæmt upplýsingum frá Hagstofu
Íslands. Í meðfylgjandi töflu má sjá
uppruna kjötsins, ríflega helmingur
þess kom frá Þýskalandi, Danmörk
var í öðru sæti og Spánn í því þriðja.
Til að setja 1.000 tonn í samhengi,
má benda á að það magn dugar í
fjórar til fimm milljónir máltíða.
Víða um land eru ágætir landkostir
til að framleiða þetta kjöt og við Ís-
lendingar erum svo heppin að vera
ein ríkasta þjóð heimsins að fersk-
vatni, sem þarf í ríkum mæli í þess-
ari framleiðslu.
Heilbrigði í fyrirrúmi
Eitt meginmarkmið framan-
greindra laga er að standa vörð um
heilbrigði íslensks búfjár. Almennt
séð er innflutningur dýra bannaður,
en frá því banni hafa verið veittar
margvíslegar undanþágur með
breytingum á lögunum á undan-
förnum árum. Þær lagabreytingar
ná m.a. til gæludýra, alifugla, svína
og loðdýra. Einn megingrundvöllur
þess að íslenskir loðdýrabændur
framleiða næstverðmætustu minka-
skinnin í heiminum um þessar mund-
ir er innflutningur á lifandi kynbóta-
högnum frá Danmörku á hverju ári.
Það verkefni sem bændur vilja nú
ráðast í til að efla grundvöll nauta-
kjötsframleiðslunnar er að flytja inn
holdanautasæði úr viðurkenndri ein-
angrunarstöð í Noregi. Til að kanna
grundvöll fyrir slíkum innflutningi
fékk Landssamband kúabænda Ve-
terinærinstituttet í Noregi til að
gera vandað og ítarlegt áhættumat á
beinum sæðisinnflutningi frá Noregi
inn á bú bænda hér á landi. Það nær
til tæplega 50 sjúkdóma í búfé og er
niðurstaða þess sú að hverfandi líkur
séu á að sjúkdómar flytjist með slík-
um sæðisinnflutningi hingað til
lands. Enda er sjúkdómastaða á búfé
í Noregi með því besta sem gerist og
eftirlit með því er mjög öflugt. Þrátt
fyrir jákvæða niðurstöðu hefur
Landssamband kúabænda lagt til að
kvaðir um margvíslegar varúðarráð-
stafanir verði lagðar á bú sem kæmu
til með að nota innflutt sæði, til þess
að minnka sjúkdómahættuna enn
frekar. Sú leið sem samtökin hafa
lagt til er því mjög örugg, fyrir utan
að vera sú eina sem efnahagslegur
grundvöllur er fyrir.
Stækkum landbúnaðinn
Málið hefur verið til þinglegrar
meðferðar í sjö vikur og til umræðu
árum saman. Í frumvarpinu felast
mikil tækifæri til að stækka land-
búnaðinn, þar sem löggjafarsam-
koman áréttar að íslensk landbún-
aðarstefna snýst um verðmæta-
sköpun, aðgengi neytenda að
innlendri gæðavöru og bætta af-
komu bænda.
Um hvað snýst
holdanautamálið?
Eftir Baldur Helga
Benjamínsson » Í frumvarpinu felast
mikil tækifæri til að
auka verðmætasköpun
í landbúnaði.
Baldur Helgi
Benjamínsson
Höfundur er framkvæmdastjóri
Landssambands kúabænda.
Innflutningur nautakjöts 2014
Upprunaland Magn, kg Verð, CIF
Ástralía 445 613.361 kr.
Bandaríkin 751 3.579.753 kr.
Bretland 22.767 11.545.748 kr.
Danmörk 113.526 95.153.152 kr.
Holland 36.764 84.332.191 kr.
Írland 1.152 1.137.347 kr.
Ítalía 8.926 9.861.186 kr.
Litháen 15.409 13.193.061 kr.
Nýja-Sjáland 22.557 36.304.021 kr.
Pólland 30.319 31.938.318 kr.
Spánn 112.331 56.103.312 kr.
Þýskaland 671.899 568.332.253 kr.
Samtals 1.036.846 912.093.703 kr.
Nú geta allir fengið
iPad-áskrift
Skráðu þig í iPad-áskrift á
www.mbl.is/mogginn/ipad/
VÍKKAÐU HRINGINN
Morgunblaðinu er það mikilvægt að sýna lesendum hlutina
í víðara samhengi. Fram undan er spennandi sumar fyrir
áskrifendur Morgunblaðsins vítt og breitt um landið.
Í dag sýnum við hvað framtíðin ber í skauti sér
fyrir einn af áskrifendum okkar.
Allir áskrifendur Morgunblaðsins
eru með í áskriftarleiknum.
Fylgstu með þegar við drögum út
vinningshafann þann 17. júlí.