Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2008, Blaðsíða 24

Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2008, Blaðsíða 24
ætlunarverk sitt.29 Víst er að Gissur þýddi spekiritin Jesú Síraksbók og Orðskviði Salómons, að mestu leyti úr lágþýsku. Spyrja má hvers vegna hann hafi hafist handa þar - voru ekki aðrar bækur nærtækari? Ef til vill liggja guðfræðilegar skýringar á þessu vali Gissurar í augum uppi, en mér dettur í hug að það hafi meðal annars stjórnast af því að biblíutextar af þessu tagi lágu ekki íyrir á íslensku. (Þetta eru ekki frásagnarbókmenntir og höfðu því ekki höfðað til miðaldaþýðendanna). Nær óhjákvæmilegt er að ætla að þeir Skálholtsmenn hafi haft vitneskju um eldri þýðingar: Eitt aðalhandrit Stjórnar var á staðnum og í þessu sambandi má einnig nefna að Jón Helgason sýndi fram á skyldleika Lúkasarguðspjalls í þýðingu Odds og Jóns sögu baptista eftir Grím Hólmsteinsson.30 Ian Kirby taldi síðar að þennan skyldleika bæri að túlka svo að þeir Grímur og Oddur hefðu báðir notast við miðaldaþýðingu guðspjallanna.31 Hvernig sem því er farið, þá bendir þetta til þess að þeir siðbótarmenn hafi lagt sig eftir að kanna eldri þýðingar. Þegar þeir hófust sjálfir handa hafa þeir því ef til vill hugsað sér að byrja á einhverju sem alls ekki lá fyrir í þýðingu. Og svo kann auðvit- að líka að vera að siðferðilegur boðskapur spekiritanna hafi staðið hjarta Gissurar nærri. Ef við gerum ráð fyrir því að í þýðingarstarfi 16. aldar hafi menn fyrst einbeitt sér að því efni sem ekki lá fyrir á íslensku kemur eitt handrit okkur á óvart. Það var skrifað í Skálholti veturinn 1574-75 og á því eru Spámannabækurnar (sami eða svipaður texti og Guðbrandur prentar í biblíunni) - og uppskrift nýrrar þýðingar Makkabeabókanna. Sú þýðing hefur aldrei gengið á þrykk en unnið er að útgáfu hennar á Árnastofnun.32 Hún er lítt þekkt, sjálfsagt mest fyrir það að handritið lenti til Englands snemma á 19. öld fyrir tilstilli Ebenezers Henderson.33 Komið hefur í ljós að þessi nýja þýðing Makkabeabókanna var að líkindum gerð úr dönsku 29 Páll Eggert Ólason. Menn og menntir siSskiptaaldarinnar á íslandi IV (Reykjavík: Bókaverzlun Ársæls Árnasonar 1926), 373, sbr. Menn og menntir II, 556. Westergaard-Nielsen, To bibelske visdomsboger, 147-148. 30 Jón Helgason, Málið á Nýja testamenti Odds, 193-194. 31 Kirby, Bible Translation in Old Norse, 100-101. 32 Að því hefur einkum unnið Karl Óskar Ólafsson, með fulltingi Svanhildar Óskarsdóttur og Guðrúnar Kvaran. 33 Henderson flutti það með sér úr Islandsför sinni 1814 og það tilheyrir safni British and Foreign Bible Society sem nú er varðveitt í háskólabókasafninu í Cambridge (BFBS ms. 251). 22 1
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168

x

Ritröð Guðfræðistofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritröð Guðfræðistofnunar
https://timarit.is/publication/1152

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.