Fréttablaðið - 02.11.2016, Síða 13

Leiguheimili eru byggð á
lögum um almennar íbúðir.
leiguheimili.ils.is
Dreymir þig
um lægri leigu?
Stígðu fyrsta skrefið og hjálpaðu okkur
að meta þörfina fyrir fleiri Leiguheimili
Leiguheimili er nýtt kerfi að danskri fyrir-
mynd sem gerir meðaltekjufólki kleift að
komast í 20–30% lægri langtímaleigu.
Kíktu inn á leiguheimili.ils.is og skráðu
þig á póstlistann. Við munum senda þér
fréttir af framvindu verkefnisins. Segðu
okkur í leiðinni hvar þú vilt búa og hversu
marga fermetra þú þarft.
Það þýðir ekkert að hringja í heilsugæsluna; ég fæ aldrei tíma hjá heimilislækninum
mínum fyrr en eftir margar vikur.“
Svona yfirlýsing er kunnugleg
hér á landi. Staðreyndin er sú að
hér hefur stefnan í heilbrigðis-
málum verið ómarkviss og hlut-
verk heilsugæslunnar, sem og allra
heil brigðis stofnana í landinu, illa
skilgreind.
Drög að heilbrigðisstefnu til
ársins 2022 eru hins vegar í far-
vatninu eins og sjá má á vef vel-
ferðarráðuneytisins. Í stefnunni
koma m.a. fram markmið um að
„allir eigi greiðan aðgang að sinni
heilsugæslustöð og fái tíma hjá
heimilislækni innan fimm daga ef
þörf krefur“. Einnig kemur fram að
„sérstaklega verði hugað að mennt-
un og það gert eftirsóknarvert að
leggja fyrir sig heimilislækningar,
heilsugæsluhjúkrun og aðra við-
bótarmenntun heilbrigðisstarfs-
manna sem nýtist einkum innan
heilsugæslunnar“.
Sérnámsmenntun
Við Háskólann á Akureyri (HA)
er í boði sérnám í heilsugæslu-
hjúkrun fyrir hjúkrunarfræðinga
sem nú þegar starfa innan heilsu-
gæslunnar. Námið, sem hleypt var
af stokkunum árið 2015, er sam-
vinnuverkefni HA, Heilsugæslu
höfuðborgarsvæðisins (HH) og
heilbrigðisráðuneytisins og varð
að veruleika með þeirri ákvörðun
núverandi heilbrigðisráðherra,
Kristjáns Þórs Júlíussonar, að
leggja til eins árs launaðar náms-
stöður fyrir hjúkrunarfræðinga
á sömu nótum og í sérnámi fyrir
heimilislækna. Síðastliðið vor luku
fimm hjúkrunarfræðingar frá HH
sérnáminu.
Í haust var brotið blað í þróun í
heilsugæslu þegar hjúkrunarfræð-
ingar af þremur heilbrigðisstofn-
unum utan höfuðborgarsvæðisins
voru meðal þeirra tíu sem hófu
nám. Markmiðið með náminu er
m.a. að sérnámshjúkrunarfræð-
ingurinn styrkist í klínískri vinnu
sinni innan heilsugæslunnar og
sem sjálfstæður meðferðaraðili í
þverfaglegu samstarfi og teymis-
vinnu. Hjúkrunarfræðingarnir hafa
val um að ljúka eins árs sérnámi
eða halda áfram og ljúka meistara-
gráðu í heilsugæsluhjúkrun.
Teymisvinna framtíðin
Í viðtali við Birgi Jakobsson land-
lækni í Speglinum á Rás 1, 23. sept-
ember síðastliðinn, kemur fram að
heilsugæslulæknar séu álíka margir
hér og annars staðar á Norðurlönd-
unum. Jafnframt að biðin hér eftir
tíma hjá heimilislækni sé lengri
en þar. Landlæknir segist ekki
hafa skýringu á reiðum höndum
en spurning sé hvort við séum „að
nota þá lækna sem við höfum á
réttan hátt og aðrar heilbrigðis-
stéttir innan heilsugæslunnar á
réttan hátt“. Hann segir jafnframt
að ef setja eigi meiri fjármuni í
heilbrigðiskerfið án þess að marka
skýra stefnu megi jafnvel lýsa því
þannig að verið sé að „henda pen-
ingum út í sjó“.
Þó að skýring á stöðu mála í
heilsugæslu Íslendinga í dag sé
ekki ljós er augljóst að fram undan
eru tækifæri. Á fáeinum stöðum á
landinu er teymisvinna nýtt innan
heilsugæslunnar en í drögum að
heilbrigðisstefnu til 2022 er kveðið
svo sterkt að orði að teymisvinna
á að fara fram á milli heilbrigðis-
stétta heilsugæslunnar. Teymis-
vinnan byggist á því að tvær eða
fleiri fagstéttir vinni saman að
því að veita einstaklingunum sem
þangað leita þjónustu. Starfstétt-
irnar fullnýta þá sérfræðiþekkingu
sína og koma sér saman um verka-
skipti með verklagsreglum.
Framtíðin mun því líta út nokk-
urn veginn svona: Tími á heilsu-
gæslustöð byrjar á því að einstakl-
ingur hittir hjúkrunarfræðing sem
er sérfræðingur í heilbrigðisráðgjöf
og því að meta hvað teljast eðlileg
frávik í heilsu. Hann metur heilsu-
farsvandann, skoðar og skráir upp-
lýsingarnar sem einstaklingurinn
gefur sem og einkenni. Hann sér
síðan um fyrstu greiningarpróf
svo sem að mæla blóðþrýsting og
þyngd, og taka hjartalínurit, blóð-
prufur og sýklapróf við hálsbólgu.
Ef hjúkrunarfræðingurinn metur
sem svo að á ferðinni sé vandamál
sem þarfnist sérfræðiþekkingar
læknis fær einstaklingurinn tíma
hjá lækni. Læknirinn nýtir sér-
þekkingu sína og greinir sjúkdóma
og ákveður meðferð. Ef um lang-
vinna sjúkdóma er að ræða fer svo
eftirlit með meðferð fram hjá t.d.
hjúkrunarfræðingi, lyfjafræðingi,
sjúkraþjálfara, sálfræðingi eða iðju-
þjálfa. Teymið fundar reglulega og
fer yfir það hvernig meðferð geng-
ur. Sjúklingurinn þarf því ekki að
hitta lækni nema meðferð bregðist,
alvarlegir aukakvillar komi fram
eða nýir sjúkdómar greinist. Við
megum því horfa full bjartsýni á
nýja tíma og aðgengi að heilsu-
gæslu mun stórbatna.
Heilsugæslan og sérnámshjúkrunarfræðingar
Sigríður Sía
Jónsdóttir
lektor í heilsu-
gæsluhjúkrun
við Háskólann
á Akureyri og
doktorsnemi við
Linnéuniversitetet
í Kalmar / Växjö í
Svíþjóð
Í mér óx þjóðarstolt á 10 vikna sólóferðalagi mínu í sumar. Af áhuga fólksins sem ég kynnt-
ist á ferðum mínum urðu mínar
eigin rætur mér kærari. Á hverjum
áfangastað var ég spurð um mitt
heimaland, fólk vildi heyra hvað
væri öðruvísi á minni litlu eyju. Af
vana hóf ég máls á íslenskri nátt-
úru, eins og flest allir Íslendingar er
ég mjög stolt af henni. Hins vegar
þegar leið á samræður og ég yfirfór
landið sjálft og menninguna þá gat
ég ekki sleppt því að tala um tungu-
málið.
Ég byrjaði þá að þýða nokkur orð
úr ensku yfir á íslensku og voru við-
brögðin framar væntingum. Meðal
fjölda orðanna var ákveðin upp-
götvun þegar ég tók orðið göngu-
stígur. Bein þýðing göngustígs yfir
á ensku er walktrail, en í ensku er
notað orðið sidewalk, sem merkir
á íslensku hliðarganga. Þarna sá ég
hvað tungumálið mitt endurspegl-
aði mína menningu. Ég gat ekki
annað en séð að við setjum ekki
fólk til hliðar eins og akandi sé í
forgangi, heldur erum við gangandi
í rétti í mínu samfélagi. Orðaforði
okkar er skýr, lýsandi og gegn-
sær, svo sannarlega endurspeglar
tungumálið það sem við viljum
segja. Fólkið varð vart við þetta af
þeim fjölmörgu orðum sem ég tók
úr íslensku og þau höfðu orð á því
hvað íslenska væri fallegt og skýrt
tungumál.
Ísland er þekkt fyrir ósnortna
náttúru og er tungumál okkar því
ekki frábrugðið. En hér á landi
liggur fyrir hörð barátta um okkar
samfélag. Við erum stolt af aðlög-
unarhæfileika okkar á sama tíma
og það hræðir okkur. Með árunum
hefur ferðamönnum fjölgað tölu-
vert, þar sem stór hluti Íslendinga
talar reiprennandi ensku gerir það
okkur bæði þægilegri áfangastað og
vinsælli fyrir vikið. Enskukunnátta
okkar er fremri öðrum löndum og
afskaplega mikilvæg samfélaginu.
Það gerir okkur auðveldara að ná
til breiðari markaðs út fyrir landa-
mærin, eins og á samskiptamiðlum
og fleiru svo fátt sé nefnt. Svolítið af
enskuslettum kemur upp hjá yngri
kynslóðum en á meðan erum við
afskaplega fljót að finna íslensk
nýyrði.
Því meira sem við viljum laða
að aðra menningarheima því oftar
þurfum við að nýta okkur enskuna.
Þetta er þvílíkt lúxusvandamál að
við notum enskuna svona mikið í
dag, en tilgangurinn er aðeins sá að
ná til sem flestra. Ég tel það aðeins
jákvæða þróun samfélags okkar,
að við höldum áfram að aðlagast
heiminum í heild, ferðumst og
notum kunnáttu okkar frá öðrum
menningarheimum til að gera okkar
aðgengilegri. Við sem notum ensk-
una, sjáum tækifærin með von um
að það sé „flestum til góðs og gleði“.
Það er ekki fyrr en í samanburði
sem sönn fegurð sést að mínu mati.
Persónulega þá hjálpar enskukunn-
átta mín mér að sjá fegurð eigin
móðurmáls. Okkar land og tunga er
einstök svo stolt þess heldur áfram
niður kynslóðir svo lengi sem við
fáum að lifa með opinn huga eins og
við höfum gert hingað til. Íslenska
er sannkölluð list að læra, lesa og
forréttindi að kunna.
Íslenska
Eygló Hlín
Guðlaugsdóttir
heimspekinemi
í HÍ
Persónulega þá hjálpar
enskukunnátta mín mér að
sjá fegurð eigin móðurmáls.
s k o ð u n ∙ F R É T T A B L A ð i ð 13M i ð V i k u D A G u R 2 . n ó V e M B e R 2 0 1 6
0
2
-1
1
-2
0
1
6
0
4
:1
9
F
B
0
4
8
s
_
P
0
3
6
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
1
3
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
4
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 1
B
2
6
-2
C
2
C
1
B
2
6
-2
A
F
0
1
B
2
6
-2
9
B
4
1
B
2
6
-2
8
7
8
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
2
A

F
B
0
4
8
s
_
1
_
1
1
_
2
0
1
6
C
M
Y
K