Morgunblaðið - 01.06.2016, Qupperneq 13

Ljósmynd/Getty Images
rætur í bændasamfélaginu þegar
fólk átti mörg börn og þurfti sífellt
stærra land til að sjá fjölskyldunni
farboða. Í seinni tíð hafa verktakar
svo haft nokkur áhrif, sem og
furðulegar reglur sem til dæmis
kveða á um að þótt menn hafi tvö-
faldan bílskúr verði þeir líka að
byggja geymslu af tiltekinni stærð.“
Þorpari inn við beinið
Guðmundur Jónas er menntað-
ur leikari, leikstjóri og kvikmynda-
gerðarmaður en starfar sem upp-
eldis- og meðferðarfulltrúi hjá
Reykjavíkurborg. Hann er sann-
færður um að börn hefðu gott af að
alast upp í smáhúsaþorpi, þar sem
samvinna íbúanna væri í fyrirrúmi.
„Það þarf heilt þorp til að ala upp
barn eins og þar stendur,“ segir
hann. Upp úr dúrnum kemur að
hann er svolítill þorpari inn við
beinið. Að minnsta kosti sér hann
fyrir sér þyrpingu smáheimila þar
sem allir væru vinir, boðnir og bún-
ir að rétta hver öðrum hjálparhönd
og byggðu og rækju í sameiningu
samkomuhús; „stórt smáhús“,
sundlaug og heita potta. Jafnvel
túristabúð.
„Einnig mætti hugsa sér að
þorpið væri sjálfbært að einhverju
marki, með lífræna ræktun og sitt-
hvað fleira,“ heldur hann áfram og
segir möguleikana óþrjótandi.
Ekki þurfa allir að eiga bor
Svo langt er skipulagningin þó
ekki komin á teikniborði HÁS. Guð-
mundur Jónas bendir á að mikið
hagræði felist í að tíu til fimmtíu
manns byggðu jafnmörg hús á
sama tíma og ynnu saman að bygg-
ingunum. „Með því móti mætti gera
hagstæðari innkaup en ella, fá af-
slátt og samnýta verkfæri. Það
þurfa ekki allir að eiga bor.“
Þegar ýjað er að útópíu bendir
Guðmundur Jónas á að þegar hann
var táningur í sveit hafi jafnan tíu
manns komið til aðstoðar ef einhver
þurfti til dæmis að setja þakplötur
á húsið sitt. „Og því ætti slíkt ekki
að vera hægt núna?“ spyr hann.
„HÁS hverfist um þá hugsjón að
við nýtum vel úrræðin sem standa
okkur mannfólkinu til boða á þess-
ari síminnkandi plánetu. Við þurf-
um að spara peninga og rými,
hemja okkur í neyslunni og lifa í
sátt við jörðina. Ég býst ekki við að
settar verði stífar reglur um stærð
húsanna, barnafjölskyldur þurfa
væntanlega stærri hús en ein-
staklingur og þeir sem vilja byggja
200 fermetra hús eru líklegri til að
byggja sér hús í Garðabæ. Aðal-
atriðið er að fólki líði vel á heim-
ilum sínum og sé sátt í nægjusemi
sinni.“
Blöskrar ástandið
á leigumarkaðnum
Sjálfur á Guðmundur Jónas sér
draum um 60 fermetra smáheimili
með vinnustofu sem jafnframt væri
stofa á neðri hæðinni og svefnpláss
á efri. Hann er trúlega ekki einn
um að blöskra ástandið á leigu-
markaðnum. Fyrir tveimur árum
vann hann í grunnskólanum í Vog-
um á Vatnsleysuströnd, þar sem
hann leigði lítið einbýlishús og undi
sér ljómandi vel.
„Þar býr yndislegt fólk í frið-
sælu samfélagi,“ segir hann. „Ég
var búinn að búa þarna í tvö ár
þegar Íbúðalánasjóður, eigandi
hússins, hringdi einn fagran vordag
og tilkynnti 50% hækkun á leig-
unni. Ekki bauðst annað húsnæði í
Vogum þannig að ég leitaði fyrir
mér í Reykjavík og þótti heppinn
að fá herbergi, sem þurfti að dytta
heilmikið að, með sameiginlegum
aðgangi að eldhúsi, þvottahúsi og
baði. Leiga á lítilli íbúð í Reykjavík,
sem ekki eru á hverju strái, reynd-
ist hærri en hálf mánaðarlaun
venjulegs manns.“
Að sögn Guðmundar Jónasar
hefur fólk á öllum aldri sýnt bygg-
ingu smáheimila mikinn áhuga.
Meðalaldurinn sé þó líklega 30 til
40 ára. En hvernig sér hann húsin
fyrir sér og hver væri hentugasti
staðurinn? „Minn draumastaður
væri land skammt frá Reykjavík
með fjallasýn og útsýni yfir hafið.
Byggingarstíllinn væri frjáls, húsin
lítil og ósamstæð, ódýr í byggingu
og rekstri, byggð í samræmi við
óskir og þarfir íbúanna en um leið í
sátt og samvinnu við stjórnvöld.
Fyrsta skrefið er þó að vinna með
þeim að rýmkun reglugerða og fá
hjá þeim grænt ljós. Þá fyrst er
grundvöllur fyrir því að útfæra
hugmyndina nánar með tilliti til
vilja væntanlegra íbúa,“ segir hann
og bendir áhugasömum á að skrá
sig í HÁS-samtökin á vefsíðunni
www.smaheimili.is og fylgjast með
gangi mála.
DAGLEGT LÍF 13
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 1. JÚNÍ 2016
www.fr.isSylvía G. Walthersdóttir
Löggiltur fasteignasali
Salvör Davíðsdóttir
Nemi til löggildingar
fasteignasala
María K. Jónsdóttir
Nemi til löggildingar
fasteignasala
FRÍTT VERÐMAT
ENGAR SKULDBINDINGAR
HRINGDU NÚNA
820 8081
sylvia@fr.is
Sjöfn Ólafsdóttir
Skrifstofa
Fyrir nokkrum árum reis upp í Bandaríkjun-
um hreyfing fólks, Tiny House Movement,
sem kaus að búa í mjög litlum húsum og
byggja þau jafnvel sjálft. Slíkum húsum hef-
ur fjölgað töluvert bæði þar vestra sem og í
Evrópu. Fjölmörg samfélög hafa orðið til á
netinu þar sem fólk ræður ráðum sínum um
útfærslu smáheimila og nýjan og fábrotnari
lífsstíl.
Ástæður þess að fólk kýs að búa smátt
eru efalítið margar. Sumir vilja einfaldlega
frekar verja peningunum sínum í annað en
stórt hús, viðhald þess og alls konar glingur
og innanstokksmuni sem þeir geta vel verið
án. Umhverfissjónarmið eða fjárhagur ráða
för hjá öðrum.
Árið 1978 var meðaleinbýlishús í Bandaríkjunum 165 fermetrar, en 247
fermetrar árið 2013, þegar meðalfjölskyldan var orðin smærri.
Skilgreining HÁS á smáheimili fer ekki eftir ákveðnum reglum um fer-
metrafjölda en miðar við nægjusemi og jafnvægi milli rýmis og íbúa. Smá-
heimili eru yfirleitt hönnuð með það í huga að nýta pláss sem best án þess
að skerða þægindi og líf íbúanna. Smáheimili eru hagstæður kostur, þar
sem þau geta verið umhverfisvænni og ódýrari bæði við kaup og rekstur.
Lífsstíll að búa smátt
SMÁHEIMILI
Bandaríkin Smáheimili í
Olympia í Washington-ríki.
Ljósmynd/Wikipedia
Góð nýting Smáheimili eru yfir-
leitt hönnuð með það í huga að
nýta pĺáss sem best án þess að
skerða þægindi og líf íbúanna.
Sumarlestur Borgarbókasafnsins er
lestrarhvetjandi verkefni fyrir börn
og fjölskyldur þeirra þar sem mark-
miðið er að lesa sem flestar bækur í
sumarfríinu. Sumarlesturinn stendur
yfir í allt sumar í menningarhúsum
Borgarbókasafnsins og fór hann af
stað með pompi og prakt í síðustu
viku þegar lestrarhesturinn Sleipnir
kom í heimsókn og Gunnar Helgason,
rithöfundur og leikari las úr hinni
margverðlaunuðu bók sinn Mömmu
klikk fyrir hóp nemenda úr fjórða
bekk Vesturbæjarskóla.
Eftir því sem lesnar eru fleiri bæk-
ur og þær skráðar til leiks eru meiri
möguleikar á að hljóta vinning. Börn-
in skrifa titil bókarinnar sem þau lesa
á útklipptan fisk, merkja fiskinn með
nafni sínu og símanúmeri og stinga
honum til sunds í „fiskabúr“, sem
verður að finna í öllum söfnunum.
Vikulega verður dregið út nafn eins
lesanda, sem hlýtur vinning að
launum. Að auki fær einn heppinn
þátttakandi vegleg verðlaun í lok
sumars. Öll grunnskólabörn geta
tekið þátt.
Sumarlestur Borgarbókasafnsins 2016
Lestur Lestrarhesturinn Sleipnir kom í heimsókn í Borgarbókasafnið og
Gunnar Helgason, rithöfundur og leikari, las úr Mömmu klikk.
Markmiðið er að lesa sem flest-
ar bækur í sumarfríinu