Morgunblaðið - 13.09.2016, Qupperneq 33

MENNING 33
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 13. SEPTEMBER 2016
Tónlistarmanns-
ins David Bowie,
sem féll frá í upp-
hafi ársins, verð-
ur minnst þegar
Mercury-
tónlistarverð-
launin verða af-
hent síðar í vik-
unni. Michael C.
Hall sem lék að-
alhlutverkið í söngleiknum Lazarus
eftir Bowie, sem frumsýndur var
skömmu fyrir andlát hans, mun
syngja titillag sýningarinnar sem
Bowie söng sjálfur á plötu sinni
Blackstar. Margir gagnrýnendur
túlkuðu lagið sem grafskrift tónlist-
armannsins.
Bowie minnst
David Bowie
Innan við tveimur vikum eftirað Karl Olgeir Olgeirsson ogSigríður Eyrún Friðriksdóttirdeildu með landsmönnum í
Kastljósi reynslu sinni af erfiðri fæð-
ingu sonar þeirra, Nóa Hrafns, sem
lést skömmu síðar vegna mistaka
heilbrigðisstarfsfólks, frumsýnir
Kvenfélagið Garpur heimildar-
leikritið Sóley Rós ræstitæknir í
Tjarnarbíói þar sem fjallað er um
barnsmissi á 27. viku meðgöngu af
sömu ástæðum. Frásagnirnar eiga
það sameiginlegt að mæðurnar upp-
lifðu að ekki væri hlustað á þær og
upplifun þeirra af eigin líkama. Báð-
ar misstu heilbrigð börn sín, þau Nóa
Hrafn og Sunnevu Líf, að óþörfu
vegna þess að ekki var brugðist rétt
við aðstæðum.
Eftir sitja tvær fjölskyldur með
djúpstæða sorg sem þær verða að
læra að lifa með og sjálfsásakanir um
hvað hægt hefði verið að gera öðru-
vísi til að tryggja börnunum nauð-
synlega hjálp við að komast heilu og
höldnu í heiminn. Þetta er ekki í
fyrsta sinn sem slíkar sögur heyrast
og því miður sennilega heldur ekki
það síðasta. Margir bera harm sinn í
hljóði en þetta eru sögur sem þurfa
að heyrast – ekki aðeins til þess að
hægt sé að endurskoða og bæta
verkferla heldur einnig til að hjálpa
þeim sem í reynslunni lenda að vinna
sig út úr henni, því eins og Sóley Rós
segir í verkinu: „Ég held að fólk geri
mistök með því að tala ekki. Ef þú
talar ekki um þessa hluti gerist ekki
neitt. Það lagast ekkert og þér fer
aldrei að líða betur ef þú hefur þetta
alltaf hérna. Þá einhvern veginn líka
lærirðu ekki að tala um þetta án þess
að vera alltaf að gráta yfir því.“
Eins og fram hefur komið í við-
tölum við bæði Maríu Reyndal leik-
stjóra og Sólveigu Guðmundsdóttur
leikkonu heyrði María fyrst af Sól-
eyju Rós (sem er dulnefni) fyrir
tveimur árum og heillaðist af sögu
þessarar sterku konu sem reynt hef-
ur ýmislegt um ævina. Leiktextinn
byggist á viðtölum sem María og Sól-
veig tóku við hana og stjórnar það
bæði orðfærinu og stílnum. Við upp-
byggingu leiktextans styðjast þær
við þau margreyndu sannindi að
áhrifaríkasta leiðin til að fá áhorf-
endur til að meðtaka erfitt innihald
sé að láta þá hlæja – því þannig rati
efnið beint í hjartastað.
Fyrri hluti verksins er að mestu
leikinn ofan á tveimur stórum, hvít-
um kössum sem mynda afmarkað
svið með tveimur hvítum stólum og
hvítmáluðu borði, en leikmynd Egils
Ingibergssonar er bæði stílhrein og
þjónar leiknum vel. Ljósin í salnum
eru ekki deyfð, svo um margt minna
aðstæður á fund fremur en leiksýn-
ingu. Ræstitæknirinn Sóley Rós
(Sólveig Guðmundsdóttir) og kokk-
urinn Haraldur (Sveinn Ólafur
Gunnarsson) kynna sig og segja frá
samdrætti sínum og fortíð. Sóley
Rós hefur oftast orðið, enda virðist
Haraldur fremur feiminn í túlkun
Sveins Ólafs þótt vissulega liggi
hann ekki á skoðunum sínum um
fyrrverandi eiginmann Sóleyjar Rós-
ar sem hélt framhjá henni, meinaði
henni að hitta börn sín þrjú og skildi
hana eftir slyppa og snauða við skiln-
að.
Sólveig og Sveinn Ólafur draga
upp afskaplega skemmtilega mynd
af þessum hvunndagshetjum sem
kalla ekki allt ömmu sína, takast á
við áskoranir lífsins af miklu æðru-
leysi og vilja ekki skulda neinum
neitt. Textinn og útfærslan í þessum
hluta verksins minnti á hreinasta
uppistand og framkallaði mikinn
hlátur í áhorfendasalnum. Samleikur
Sveins Ólafs og Sólveigar var góður,
en bæði sýndu skemmtilega takta í
gamansamri nálgun við efnið. Sól-
veig mætti þó draga ögn úr hárfitli
sínu sem notað er til að undirstrika
feimni hennar við áhorfendur og
Sveinn Ólafur þarf að gæta þess að
taka aðeins betur utan um textann.
Um miðbik verksins byrja Sóley
Rós og Haraldur að segja frá með-
göngunni. Um leið og upp koma
vandræði verða áhrifamikil umskipti
í lýsingu, leikmynd, hljóðmynd og
leik. Allir leikmunir eru fjarlægðir af
sviðinu svo að aðeins standa eftir
kassarnir tveir sem færðir eru hvor
frá öðrum til að þjóna hlutverka
spítalarúma og minna síðar á hvítar
líkkistur. Ljósin eru snögglega deyfð
í salnum og Egill Ingibergsson notar
lýsinguna á sviðinu sparlega, sem
undirstrikar drunga atburðanna.
Falleg tónlist og flott hljóðmynd Úlfs
Eldjárn magnar upp vaxandi spennu
án þess sjálf að vera of frek á athygl-
ina. Þegar hér er komið sögu verður
stígandi verksins hröð og nær
dramatískum hápunkti þegar Sóley
Rós fæðir andvana dóttur sína sem
hún þarf að skilja eftir þegar hún yf-
irgefur fæðingardeildina með brjóst-
in stútfull af mjólk.
Sólveig túlkar sársauka Sóleyjar
Rósar af sterkri innlifun sem lætur
engan ósnortinn, enda mátti heyra
áhorfendur snökta sýninguna á enda.
Mjög vandmeðfarið er fyrir leikara
að missa sig í grát og geðhræringu á
sviði þannig að það virki – en í með-
förum Sólveigar virkaði það full-
komlega, sem skrifast vafalítið á
næmi leikkonunnar. Stjórnleysið í
reiðinni og sorginni kallast líka al-
gjörlega á við stjórnleysið sem Sóley
Rós upplifir á spítalanum því þar
hefur hún enga stjórn á aðstæð-
unum. Hún getur ekki fætt dótturina
hjálparlaust en fær ekki þá nauðsyn-
legu aðstoð sem hún þarf til að koma
henni lifandi í heiminn.
Haraldur heldur sig að mestu til
hlés í þessum hluta verksins en stíg-
ur inn með stutt eintal meðan Sóley
Rós jafnar sig eftir tilfinningalegu
átökin og miðlar Sveinn Ólafur því
vel hversu erfitt er að standa á
hliðarlínunni og geta lítið gert annað
en að vera til staðar.
Sýningin Sóley Rós ræstitæknir
er ekki nema um 75 mínútur að
lengd og leikin án hlés. Á ekki lengri
tíma ná María og samverkafólk
hennar að fara með áhorfendur í
stórt tilfinningalegt ferðalag þar sem
bæði er hlegið og grátið. María og
Sólveig fá hrós fyrir góða uppbygg-
ingu handritsins þar sem þræðir eru
að lokum dregnir saman í fallegum
og mikilvægum boðskap.
Ljósmynd/Jóhanna H. Þorkelsdóttir
Innlifun „Sólveig túlkar sársauka Sóleyjar Rósar af sterkri innlifun sem lætur engan ósnortinn,“ segir í rýni um
Sóleyju Rós ræstitækni, en með Sólveigu Guðmundsdóttur leikur Ólafur Sveinn Gunnarsson.
Tjarnarbíó
Sóley Rós ræstitæknir bbbmn
Eftir Maríu Reyndal og Sólveigu Guð-
mundsdóttur. Leikstjórn: María Reyn-
dal. Leikmynd og lýsing: Egill Ingibergs-
son. Tónlist og hljóðmynd: Úlfur Eldjárn.
Búningar: Margrét Einarsdóttir. Vídeó:
Pierre Alain Giraud. Leikarar: Sólveig
Guðmundsdóttir og Sveinn Ólafur
Gunnarsson. Uppsetning leikhópsins
Kvenfélagsins Garps. Frumsýning í
Tjarnarbíói laugardaginn 10. september
2016.
SILJA BJÖRK
HULDUDÓTTIR
LEIKLIST
Einhver hefði átt að hlusta
EIÐURINN 5:40, 8, 10:20
KUBO 2D ÍSL.TAL 6
WAR DOGS 8, 10:25
HELL OR HIGH WATER 8
LEYNILÍF GÆLUDÝRA 2D ÍSL.TAL 5:50
JASON BOURNE 10:10
LAUGARÁSBÍÓ Sýningartímar
Miðasala og nánari upplýsingar
ÞRIÐJUDAGSTILBOÐ ÞRIÐJUDAGSTILBOÐ
ÞRIÐJUDAGSTILBOÐ
Sarah Jessica Parker, sem þekktust
er fyrir túlkun sína á Carrie Brad-
shaw í sjónvarpsþáttunum Sex and
the City mun bregða sér í hlutverk
söngkonu í næstu mynd. Kvikmyndin,
sem enn hefur ekki hlotið neinn form-
legan titil fjallar um söngkonuna
Vivienne, sem býr og starfar í New
York, og glíma þarf við erfið veikindi.
Handritið skrifar Laura Eason, en
hún er einnig höfundur sjónvarps-
þáttaraðarinnar House of Cards.
Franski kvikmyndagerðarmaðurinn
Fabien Constant mun leikstýra mynd-
inni, en ráðgert er að tökur hefjist í
New York í byrjun vetrar. Sam-
kvæmt frétt BBC um málið hefur
Parker ekki mikla söngreynslu, en
hún lék og söng þó í uppfærslu á
söngleiknum Annie á Broadway þeg-
ar hún var á táningsaldri.
Leikur söngkonu í næstu mynd
AFP
Rödd Sarah Jessica Parker.