Dagblaðið Vísir - DV - 21.08.2015, Blaðsíða 32

Helgarblað 21.–24. ágúst 201532 Fólk Viðtal
H
éðinn hefur viljað stuðla
að umbótum og breyting­
um á geðheilbrigðiskerf­
inu og rammanum, oft á
tíðum þrönga, sem sam­
félagið vill helst hafa okkur í. Ragn­
heiður Eiríksdóttir blaðamaður sett­
ist niður með Héðni á huggulegu
kaffihúsi í miðbænum og ræddi við
hann um ritverkið, geðheilbrigðis­
mál og hvernig honum hefur tekist
að breyta sinueldi í huggulegan ar­
ineld.
Gagnrýni á þjónustu
Héðinn segir bókina vera þríþætt
verk. „Í fyrsta lagi er þetta uppgjör
við kerfið og hugmyndafræðina. Þar
fylgi ég meðal annars eftir því prins­
ippmáli að við sem íbúar þessa lands
getum gagnrýnt almannaþjónustu
án þess að vera „refsað“ fyrir það af
þjónunum. Ef þú ert til að mynda
óánægð með þjónustu Landhelgis­
gæslunnar geturðu birt grein og sett
fram uppbyggilega gagnrýni á Land­
helgisgæsluna. Svo ertu á trillunni
þinni 10 sjómílur vestur af Galtarvita.
Það kemur gat á bátinn og þú hringir
eftir hjálp, en færð svarið: „Nei, við
komum ekkert og hjálpum þér, þú
gagnrýndir okkur og skrifaðir grein
sem okkur líkaði ekki við. Þú verður
bara að hringja eitthvert annað eða
drukkna.“ Í mínu tilfelli snerist mál­
ið um synjun á sjúkrahúsinnlögn á
grundvelli skoðana. Mér fannst ekki
annað hægt en að standa á þeirri
sannfæringu að slíkt bryti í bága við
bæði tjáningar­ og skoðanafrelsi eins
og það er varið í stjórnarskránni. Það
virtust mér bæði umboðsmaður Al­
þingis og landlæknir staðfesta eftir
að málið varð opinbert.
Í öðru lagi er þetta saga með
myndrænum útlistingum á hugs­
anaferlum og því hvernig hugur okk­
ar getur virkað ef skyn­ og hraðasvið
hans er vítt. Hugsanir eru á stundum
í sögunni myndgerðar sem hestar
og lífsorka mannsins í kjarna hans
fær ásjónu úlfs. Sú grunnhugmynd
tengist tunglinu, „luna“ og „lunacy“,
varúlfum, hamskiptum og svo fram­
vegis. Í raun er ég að leitast við að
lýsa viðbót við „normal” hugsun (ef
hún er til) en ekki „ab­normi“ í sjálfu
sér. Lýsingin er af „jaðrinum“, en af
sammannlegu rófi. Að því mér virðist
erum við öll á þessu sama rófi.
Í þriðja lagi er í bókinni ákveðinn
lærdómur – Lífsorðin 14 – ráð af jaðri
skynsviðsins sem ég skrifaði niður á
leið minni aftur inn á „miðjuna“. Ráð
sem aðrir gætu nýtt sér. Sá kafli var
skrifaður með Þórdísi Rúnarsdóttur
sálfræðingi. Upphaflega voru þetta
tvö handrit, sagan og ráðin – en í
Héðinn Unnsteinsson er úlfur. Hann skiptir stundum um ham, en langoft-
ast er hann teinréttur og vel klæddur og lítur út fyrir að vita nákvæmlega hvert
hann er að fara. Bók Héðins, Vertu úlfur – wargus esto, kom út hjá Forlaginu í vor
og hefur vakið mikla athygli fyrir hispursleysi og óvenjulega nálgun við umfjöll-
unarefnið, líf með víða sveifluvídd, en geðlæknisfræðin hefur síðustu 200 árin
eða svo gefið því ástandi heitið „geðhvörf“.
Héðinn
er úlfur
Bjartsýnn og í góðu
jafnvægi Bók Héðins,
Vertu úlfur – Wargus esto,
hefur fengið lofsamlega
dóma. Hún er í senn
ádeila, sjúkdómssaga og
sjálfshjálparbók.
Ragnheiður Eiríksdóttir
ragga@dv.is