Norðurslóð


Norðurslóð - 16.12.1980, Blaðsíða 13

Norðurslóð - 16.12.1980, Blaðsíða 13
Ásetningur á haustnóttum Hver árstími hefur sín einkenni. Þannig einkennist vorið af komu farfuglanna og haustið af komu ásetningsmannanna. Hin l ir fyrrnefndu leita hingað norð- ur eftir samkvæmt ómótastæði- legu náttúrulögmáli, sem þeim er blásið í brjóst. Hinir síðar- nefndu fara á kreik samkvæmt lögum frá Alþingi um forða- gæslu o.fl. en þau mæla m.a. svo fyrir, að sveitarstjórnir séu ábyrgar fyrir því, að farnar séu a.m.k. tvær skoðunarferðir á ári til að líta eftir fóðurbirgðum manna. Skal önnur ferðin farin á haustnóttum, þegar ljóst er orðið, hver fóðurforðinn er og skepnufjöldi á vetur settur. Asetningsmenn í Svarfaðar- dalshreppi nú eru þeir Jónás Þorleifsson og Júlíus Friðriks- son, kosnir af hreppsnefndinni. Þeir hafa nýlega lokið haust- skoðun sinni og hafa góðfúslega látið blaðinu í té eftirfarandi upplýsingar. Heyforði alls mældist nú 47.100 teningsmetrar. Er þetta um 4500m3, meira en í fyrra- haust en mjög svipað og haustið 1978. Fóðurþörfin miðað við fram talin gripafjölda er hins- vegar 42.378m3, svo umfram- birgðir eru hátt í 5000m3 sem má kallast prýðisgott. Þess ber að getá, að heyin lítast mjög vel yfírleitt. Þó hefur komið í ljós hjá Rannsóknarstofu Norður- lands á Akureyri, að næringar- gildi heyja hér um slóðir er hreint ekki svo gott, sem menn hafa haldið, jafnvel síst betra en eftir hörmungarsumarið í fyrra. Merkilegt en líklega satt. Hvað um það, ekki þarf að kvíða heyskorti að þessu sinni, þótt vor verði seint á ferð, og þakkar blaðið ásetningsmönn- um upplýsingar. Það kemur í ljós, að kúm og kefldum kvígum hefur heldur fækkað frá haustinu í fyrra. Kýr eru 805, fækkun um 11 stykki og kvígur 99, fækkun 4. Áftur á móti eru menn að fikra sig upp á við aftur með ungviðið. Geld- neyti svokölluð eru nú 148 móti 115 í fyrra, fjölgun 33, og kálfar eru nú 180, fjölgun 34. Þá er það sauðféð, þar er um dálitla fjölgun að ræða. Ær eru nú 4928 og hefur fjölgað um rösklega 200 og gemlingar eru 871, líka rösklega 200 í fjölgun. Hrútar eru 130 eða 3 fleiri en í fyrra. Nú eru skráð hross 184, sem er 39 fleiri en í fyrra og má það merkilegt heita. Að vísu komu nokkur stykki í S-Garðshorn, en ekki skýrir nema lítið af aukningunni. Mest fjölgun er í hænsnsa- eigninni. Þau teljast nú 1915, en voru í fyrra 1420. Fjölgun um nærri 500 pútur. Að lokum skal þess getið, að framtaldar kartöflur eru nú 148 tunnur, en í fyrra var ekkert talið fram af þeirri vöru. Hvaða ályktanir má nú helst af þessum tölum draga? Líklega helst þær, að boðaður fram- leiðslukvóti hafi þau áhrif á menn, að þeir sjái ekki ástæður til að fjölga kúnum að sinni. Af sömu ástæðu hafa menn freist- ast til að setja á fleiri lömb en í fyrra og minnka þannig inn- leggið í ár, en vona að kannske verði yiðhorfið breytt næsta haust. I öllu falli treysta menn á að fá a.m.k. eitthvert verð fyrir hugsanlega umframframleiðslu af kindakjöti. Svo eru menn að hugsa um, hvernig þeir geti bætt sér upp væntanlega tekjuskerð- ingu af framleiðslutakmörkun- um og sjá sér strax einn upplagðan leik á borði: Fram- leiða egg til heimilisins og vonandi líka auka framleiðslu garðávaxta. Þrfr fuglaþættir Oft hendir það, að vegna þrengsla verður að kippa út úr blaðinu greinum alveg á síðustu stundu, og eiga þær þá sjaldnast afturkvæmt. Stundum er efnið þó svo „klassískt" að vel má nota það, hvenær sem færi gefst. Svo er um eftirfarandi fuglagreinar, sem skrifaðar voru í vor og haust, en urðu þá plássleysinu að bráð. Ein lítil sorgarsaga affugli Þess var getið í fuglaþætti í síðasta tölublaði að svanahjón- in á Tjarnartjönninni lægju á 6 eggjum og væri hreiðrið umflot- ið vatni, sem færi stöðugt hækkandi. Hjónin snerust af dugnaði við vatnsaganum, sátu við hreiðrið nótt og dag og köfuðu með langa hálsinum sínum eftir grasi og rótum og færðu aftur með sér upp á hreiðurbarmana. Þetta var að sjá rétt eins og verið væri að vinna með vélgröfu. Síðan þetta gerðist er liðinn meira en mánuður, vatnið er löngu sjatnað og hreiðurbing- urinn er eins og vænn hraukur upp úr störinni, sem umlykur það. Og enn situr fuglinn og reynir að unga út eggjunum sínum. En nú eru þau ekki sex eins og upphaflega. í dag 24. júní var farin könnunarferð til að sjá hvað væri að gerast hjá þeim hjónum. Og þá voru bara tvö egg eftir í hreiðrinu, eitt lá í vatninu skammt frá, en þrjú horfin alveg veg allrar veraldar. Nú sem þetta er ritað, liggur konan fast á eggjunum og karlinn kúrir á starartotta rétt hjá. En því miður, þetta er að verða með öllu vonlaust unginn hlýtur að vera dauður í eggj- unum. Hannhefurdrepistþegar vatnið var hvað ágengast við hreiðrið í miðjum maí. En vesalings fuglinn veit það ekki. Það gerast sorgarsögur víðar en í mannheimum. Frekur fugl Hettumávur Á einum stað á Tjarnarbökkum verpir mikið af hettumávi. Ég gekk þar um í vor og leit í mörg hreiður. Oftast eru 2 egg í hreiðri, en stundum þó 3. í einu hreiðri var nokkuð óvenjulegt að sjá, 2 hettumávsegg og eitt spóaegg til uppfyllingar. Lík- lega hefur mávurinn lagt undir sig hreiður, sem spóinn hafði gert og verið búinn að verpa í einu eggi. Þetta minnti mig á nokkuð, sem ég sá og skemmti mér við fyrir nokkrum árum. Þá fann ég grágæsarhreiður á Bökkunum. I því voru 4 egg og eitt hvítt 100 gr. plastglas, sem notað er undir meðul. Lengi hefði sú gæs mátt liggja á til að eignast 5 unga. III. Hvítar grágœsir Eru grágæsir ekki gráir fuglar? Það hefur maður nú hingað til haldið. En éngin regla er án undantekninga og Heldur ekki þessi. Á þessu sumri er gæsagangur meiri en dæmi eru til. Sumir kalla það gæsaplágu og ekki alveg að ófyrirsynju. Gæsirnar eru nefnilega skaðræðisdýr í grænfóðurökrum, þar sem þeir eru. Ennfremur eru þær býsna skæðar í túnanýrækt og í berja- löndum vinna þær hin verstu hervirki, þegar líður á sumar. Allt er þetta alkunn saga, þó að sumir verði meira varir við þessi dýr en aðrir. Nú ber svo við að mitt í hinu gráa stóði, sem flýgur hér fram og aftur um dalinn, eru tveir hvítir fuglar. Þeir sáust á Tjarnarbökkum í ágústbyrjun þá rétt orðnir fleygir. Þeir voru með foreldrum sínum og tveim- ur venjulegum systkinum. Um langt skeið sáust þeir ekki hér um slóðir, en kváðu hinsvegar hafa haldið sig frammi í Skíða- dal, í Dælislandi og víðar. Nú eru þeir aftur komnir niður í Friðlandið, þar sem stórir flokkar eru að búa sig undir flugið suður fyrir fj'öll og svo yfir hafið til Bretlandseyja. Fuglar þessir eru hvítingjar svokallaðir eða albinóar á út- lensku. Litleysingja má einnig kalla þá, því þetta eru ein- staklingar sem skortirlitberandi erfðavísa í frumur líkamans. Er þetta alþekkt fyrirbæri meðal flestra dýrategunda, þ.á.m. hjá mönnum. Litleysið tekur líka til augnanna, svo þau verða dauf- bleik að sjá. En sá bleiki litur er sem sagt ekki í lithimnu (iris) augnanna. Ekki höfum við haft fregnir af albino grágæsum annarsstaðar frá, en hinsvegar segir Stein- grímur Þorsteinsson að í fyrra hafi verið komið með svona fugl til sín og hann beðinn að stoppa upp. Augu fuglsins voru bleik og ekki um áð villast hverslags skepna það var. Má telja víst að hvítu ungarnir, sem nú eru, séu af sama foreldri og sá, sem skotinn var í fyrra. Hver villbotna? Bak við Stólinn blundar sólin, bítur hólinn kuldans tönn. eða þessi: Ríkisstjórnin ráðum slynga reiknar niður verðbólguna. Fyrirspurn Kannast nokkur lesandi Norð- urslóðar við ljóð með þessu viðlagi?: Seg Úrían okkur, hvað meir til bar. Upplýsingar vel þegnar. Útgefendur. Felumynd frá Gljúfrárjökli. Hvar er jöklamaðurinn? ¦ Ljósm. Ó. Th. Gljúfurárjökull í nærri 20 ár hafa breskii háskólakennarar og stúdentar komið hingað flest sumur og reist búðir sínar fram í Skíðadals- afrétt. Erindið hefur oftast verið að gera athuganir og mælingar á Gljúfurárjökli til að fylgjast með og leitast við að skilja hreyfingar hans. Upphaflega voru það menn frá háskólanum í Leeds í N- Englandi, sem „uppgötvuðu" jökulinn. 1979 var þarna fram- frá 10 manna hópur frá Exeter háskóla í S-Englandi. Sá hópur gerði nákvæmar mælingar á jöklinum og bjuggu til afar- nákvæmt kort af honum pg næsta nágrenni hans. Þeirvöktu athygli á því, að jökullinn var hættur að hörfa, sem hann hefur gert áratugum saman, en er farinn að skríða fram þess í stað og um leið er jökulsporðurinn að verða brattari. Þetta sá gönguhópur Ferðafl. Svarfd. með eigin augum, þegar hann gekk upp á jökulinn í september í haust. Jökulsporðurinn, er orðinn snarbrattur. Nú hafa Bretarnir ákveðið nýjan leiðangur á sumri kom- anda og hafa fengið til þess leyfi Rannsóknarráðs ríkisins. Það verður 12 manna leiðangur samansettur af fólki frá Exeter háskóla í Englandi og St. Andrews háskóla í Skotlandi. Fyrirliðar verða dr. i.C. Caseldine frá Exeter og dr. J. Jarvis frá Sankti Andrés. Ætlunin er sem fyrr að stúdera þróun mála í jöklinum og gera sér jafnframt grein fyrir sam- drætti jökulsins síðan á „Litlu ísöld" á ofanverðri 19 öld, en þá mun hann hafa verið .hvað stærstur a.m.k. síðan land byggðist. Að öðrum þræði eru þessir leiðangrar Bretanna hugsaðir sem kennslu- og þjálfunarnám- námskeið fyrir stúdentana, sem þátt taka í þéssum eftirsóttu ferðum. Að lokum skal þess getið, að að áliti undirritaðs er Gljúfur- árjökull stórkostlega mikilfeng- legt náttúrufyrirbæri hérna rétt við bæjarvegg okkar og má merkilegt heita, hve fáir telja ómaksinsvert að leggja þangað leið sína. H.E.Þ. Ljóðagetraun Norðurslóðar Hér kemur hin klassíska ljóðagetraun og er nú af léttara taginu. Verðlaun verða veitt, ein eða fleiri fyrir rétt svör og tilvitnanir í kvæði og höfunda. 1. Hvar má veröld sjá vænleik sinn? 2. Hvaða skoðun þekkist og þykir fín? 3. Upp úr hverju greiðir sólin klár hár sitt? 4. .Hvar er ekkí rótt að eiga nótt? 5. Hvað hrópa ég afturgenginn? 6. Hvar hélt ég þér á hesti? 7. Hver stendur alla daga? 8. Hvar skal hafa aðgát? , 9. Hvað fennti á sálarglugga? 10. Hver sagði Grím velkominn? 11. Hvað má jafnvel sjóða úr hickkjunum? 12. Hve lengi höfum við Jafað saman svona? 13. Hver var blóðug um sólarlag? 14. Hvern trega ég manna mest? 15. Hvað færði fossinn eík í sumarskrúði? 16. Hvenær er engin þörf að kvarta? 17. Hvar fórum við á stefnumótin? 18. Hvar siglir stolt fleyið mitt? 19. Hver heilsar við Horn? 20. Hyar krafsar blakkurinn brúni? 21. Hvenær fannst Jóni komið nóg? 22. Hver opnaðist breiður og skínandi? 23. Hvar bjó afi þinn? 24. Hver settist sjálf við okkar borð? 25. Hvaðan sprettur nöpur á? Og reyni nú hver sem betur getur. Góða skemmtun! NORÐURSLÓÐ - 13

x

Norðurslóð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðurslóð
https://timarit.is/publication/1253

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.