Morgunblaðið - 14.01.2017, Page 19

FRÉTTIR 19Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 14. JANÚAR 2017
VIÐTAL
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
Í vikunni var haldið í félagsheim-
ilinu Aratungu í Biskupstungum
hóf þar sem læknarnir Pétur
Skarphéðinsson og Gylfi Haralds-
son voru kvaddir eftir langa þjón-
ustu við fólk í uppsveitum Árnes-
sýslu. Þeir létu af störfum nýlega
sakir aldurs eftir að hafa þjónað
héraðinu og íbúum þess vel á
fjórða áratug. „Þeir hafa verið ein-
staklega farsælir í sínum störfum
og hlúð að heilsufari íbúanna með
miklum sóma,“ segir í kynningu á
þessum viðburði þar sem voru
skemmtiatriði, söngur og marg-
vísleg menning, eins og vera ber.
Pétur Skarphéðinsson kom til
starfa í Laugarási sumarið 1983
og Gylfi rúmu ári síðar. Báðir
höfðu þá numið heimilislækningar
í Svíþjóð. „Fyrr á tíð var ekki
hlaupið að því að fá læknisstöðu í
heilsugæslunni. Ég sótti fyrst um
á Seltjarnarnesi en fékk ekki en
þá losnaði Laugarás,“ segir Gylfi,
sem á fyrstu vikunum fékk eldsk-
írn í starfi. Bar þá til að þrjú ung-
menni sem voru síðla hausts í
jeppaferð í fjöllunum upp af
Laugarvatni týndust og var leitað
í nærri tvo sólarhringa. „Þetta fór
allt saman vel og krakkarnir
sluppu vel en þetta verkefni er
mér alltaf minnisstætt,“ segir
Gylfi.
Sálgæslan er hluti af starfinu
Svæðið sem Laugaráslæknar
sinna nær frá Þingvöllum austur í
Þjórsárdal, það er Þingvallasveit,
Grímsnes, Laugardalur og Bisk-
upstungur, Hrunamannahreppur
og Skeiða- og Gnúpverjahreppur.
Á þessu svæði búa í dag um 2.800
manns en sé ferða- og sum-
arhúsafólk sem um svæðið fer og
á því dvelst tekið með í dæmið má
margfalda þá tölu nokkrum sinn-
um. Slíkt kallar á góða heilbrigð-
isþjónustu og fyrir hana fengu
læknarnir tveir á sínum tíma sér-
staka viðurkenningu íbúanna,
Uppsveitabrosið, sem árlega er
veitt þeim sem unnið hafa góð
störf í þágu samfélagsins.
„Samskipti við fólk eru það sem
læknisstarfið gengur út á.
Kannski eiga tengsl læknis við
skjólstæðinga ekki að vera of náin
en í litlu samfélagi verður ekki hjá
slíku komist. Maður kynnist fólk-
inu í sínum daglegu aðstæðum;
það hefur oft komið sér vel en
vissulega getur verið til trafala að
vita of mikið um persónulega hagi
hvers og eins,“ segir Pétur. „Faðir
minn var prestur og þannig
kynntist ég sálgæsluhlutverkinu
sem hann sinnti. Starf læknis er
um margt svipað, það sem hrjáir
fólk er oft öðru fremur eitthvað
sem hvílir á sálinni. Með persónu-
legri viðkynningu lærir maður að
greina, þótt málin geti líka verið
alvarlegs eðlis.“
Umgangspestir í febrúar
Í víðfeðmu læknishéraði er
mörgu að sinna. Pétur og Gylfi
höfðu lengi vel engar tímapantanir
á stöðinni; fólk gat einfaldlega
mætt þangað og þurfti sjaldnast
lengi að bíða. „Í mínum huga er
ómögulegt að sinna heilsugæslu
nema fólk fái þjónustu samdægurs
eða því sem næst. Þetta dró líka
úr óþörfu álagi. Fólk sem veiktist
að kveldi eða nóttu dró þá við sig
að leita strax til læknis enda gat
það komist í tíma strax að
morgni,“ segir Pétur. Þeir Gylfi
eru báðir sammála um að ágúst
hafi verið sérstaklega annasamur í
starfi þeirra, þótt ástæðan fyrir
því sé þeim ekki að fullu ljós.
„Kannski var bara einhver óút-
skýrður órói í fólki. En mesti
kúfurinn var samt flensan í febr-
úar. Hugtakið inflúensa er dregið
af ítalska orðinu influence sem
þýðir að hafa áhrif á eitthvað. Í
því samhengi má velta fyrir sér
hvort gangur himintunglanna ráði
einhverju um það á hvaða tíma
umgangspestir ganga yfir. Að
minnsta kosti reiknaði maður allt-
af með önnum í febrúar og mars
sem gekk eftir,“ segir Pétur.
Snerist á ökkla
eða skar sig á fingri
Slys og skaðar og læknisþjón-
usta slíku viðvíkjandi voru þó erf-
iðasti þátturinn í starfi. „Drátt-
arvélaslysin voru tíð fyrr á árum
og eins urðu mörg umferðarslys
fyrr á árum í uppsveitunum og oft
mannfórnir,“ segir Gylfi. „Sjálfs-
víg og slíkt er nokkuð sem situr í
manni og um þau getur maður
alltaf spurt sig hvort rétt hafi ver-
ið brugðist við. En veikindin voru
annars af ýmsum toga og oft varð
að fara í vitjanir. Það er tæplega
sá bær í uppsveitunum að maður
hefur ekki vitjað, en með bættum
samgöngum fækkaði vitjunum.
Opnun bráðamóttöku við sjúkra-
húsið á Selfossi var líka til mikilla
bóta.“
Meiri umferð ferðafólks og
fjölgun sumarhúsa í uppsveitum
Árnessýslu, sem nú teljast í þús-
undum, leiddu af sér annir hjá
Laugaráslæknum. „Það var tals-
vert um minniháttar meiðsli, barn
datt fram úr rúmi, maður sneri sig
á ökkla í gönguferð eða sum-
arbústaðakona fékk hnífinn í putt-
ann þegar hún var að skera græn-
metið. En auðvitað gerðust líka
alvarlegir hlutir, til dæmis dauðs-
föll og slys. Þetta var alveg þver-
skurðurinn af þeim verkefnum
sem læknar þurfa að sinna,“ segir
Pétur læknir.
Laugaráslæknar láta af störfum
 Gylfi og Pétur voru á vaktinni í uppsveitum Árnessýslu í áratugi  Hlúðu að heilsufari íbú-
anna með miklum sóma  Flensan og himintunglin  Slys og skaðar voru erfiðust í starfinu
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Samstarfsmenn Gylfi Haraldsson, til vinstri, og Pétur Skarphéðinsson voru læknar í uppsveitunum í áratugi.
Laugarás Sveitaþorp sem er miðsvæðis á þjónustusvæðinu og því er læknissetrið að flestra dómi vel í sveit sett.
Laugarás í Biskupstungum hef-
ur verið læknissetur í áratugi.
Með tilliti til samgangna er
þetta litla sveitaþorp er ágæt-
lega miðsvæðis í uppsveitum
Árnessýslu og staðsetningin
þykir því hentug. Þá er vel búið
að starfseminni með heilsu-
gæslustöð í húsi sem var byggt
fyrir um tuttugu árum. Getur
Pétur þess að við þá fram-
kvæmd hafi sérstaklega munað
um atfylgi þeirra Þorsteins
Pálssonar og Margrétar Frí-
mannsdóttur, þá þingmanna
Sunnlendinga, þegar kom að því
að útvega fé til verksins.
„Eftir að nýja heilsugæslu-
stöðin kom varð gjörbreyting á
öllu starfinu. Aðstaðan varð
betri og fólk vildi nýta sér það.
Áður kom fyrir að maður sinnti
læknisverkum við kertaljós í
hjónaherbergjum heima á bæj-
um. Þá kom sér líka vel að
þekkja fólkið, skjólstæðingana,
og vita hvernig þeir bjuggu og
lifðu. Góð samskipti við fólkið
er það sem mestu máli skiptir
eftir langt starf,“ segir Pétur,
sem nýlega flutti á höfuðborg-
arsvæðið og þangað er Gylfi
kominn líka. Nýir læknar í Laug-
arási eru Þórður Guðmundsson
og Sigurjón Kristinsson.
Kertaljós
í hjónaher-
bergjum
LÆKNISSETUR UPPSVEIT-
ANNA Í MARGA ÁRATUGI
Viðskiptatækifæri á www.kontakt.is
Hótel við
heimskautsbaug
Frekari upplýsingar veita:
Gunnar Svavarsson, gunnar@kontakt.is
Guðni Halldórsson, gudni@kontakt.is
Nær 970 fm. eign,15 herbergi með baði,veitingasalur, eldhús
og sér íbúð, auk 480 fm. óinnréttaðrar jarðhæðar.
Góð staðsetning við höfnina. Auðveld kaup.
Hentar vel einstaklingi eða hjónum sem vilja starfa
við ferðaþjónustu í litlu sveitarfélagi á landsbyggðinni
eða sem viðbót við annan sambærilegan rekstur.
Hótel Norðurljós á Raufarhöfn er til sölu.
Ha
uk
ur
01
.1
7