Morgunblaðið - 14.01.2017, Síða 22

FRÉTTASKÝRING
Bogi Þór Arason
bogi@mbl.is
Yfirheyrslur í öldungadeild Banda-
ríkjaþings vegna tilnefninga Don-
alds Trumps hafa leitt í ljós að við-
horf þeirra, sem hann tilnefndi í
mikilvæg embætti, samræmast ekki
yfirlýsingum hans í nokkrum mikil-
vægum málefnum, einkum þjóðarör-
yggismálum. Svör þeirra hafa til að
mynda verið í andstöðu við yfirlýs-
ingar Trumps um að bæta tengsl
bandarískra stjórnvalda við Rúss-
land og rifta samningi um kjarnorku-
mál við klerkastjórnina í Íran. Þá
hefur utanríkisráðherraefni Trumps
lýst því yfir að heimsbyggðinni stafi
hætta af loftslagsbreytingum, ólíkt
forsetanum verðandi sem hefur sagt
að viðvaranir vísindamanna um hlýn-
un jarðar séu „blekking“, runninn
undan rifjum Kínverja, til að grafa
undan efnahag Bandaríkjanna.
Telja hættu stafa af Pútín
Skoðanamunurinn kom berlega í
ljós í fyrradag þegar James Mattis,
sem Trump tilnefndi varnarmálaráð-
herra, svaraði spurningum þing-
manna. Mattis, sem er fyrrverandi
hershöfðingi, sagði að hann liti á
stefnu rússneskra ráðamanna sem
ógn við Bandaríkin og hann teldi litl-
ar líkur á að þeir gætu orðið banda-
menn stjórnarinnar í Washington.
Trump hefur farið lofsamlegum
orðum um Vladimír Pútín, forseta
Rússlands, og boðað aukið samstarf
við Rússa, meðal annars í baráttunni
gegn hryðjuverkastarfsemi í heimin-
um. Ólíkt Trump lagði Mattis
áherslu á að saga síðustu áratuga
sýndi að tilraunir til að bæta tengslin
við stjórnvöld í Kreml bæru sjaldan
árangur og Bandaríkjamenn þyrftu
að gera sér grein fyrir því að Pútín
væri að reyna að „koma Atlantshafs-
bandalaginu á kné“. Mattis hét því
einnig að beita sér fyrir því að
Bandaríkjamenn héldu áfram til-
raunum til að efla varnir banda-
manna sinna í Evrópu vegna hætt-
unnar sem þeim stafaði af Rússlandi.
Rex Tillerson, utanríkisráðherra-
efni Trumps, tók í sama streng þegar
hann svaraði spurningum þing-
manna á miðvikudaginn var. Hann
sagði að samstarfsríki Bandaríkj-
anna í NATO hefðu fulla ástæðu til
að óttast stefnu stjórnvalda í Kreml.
Hann kvaðst líta svo á að rússnesku
ráðamennirnir stefndu hagsmunum
Bandaríkjanna og evrópskra sam-
starfsríkja þeirra í hættu.
Trump sagði í sumar að til greina
kæmi að viðurkenna innlimun Krím-
skaga í Rússland árið 2014 en Till-
erson sagði að það yrði ekki gert
nema með einhvers konar samkomu-
lagi sem nyti stuðnings Úkraínu-
manna. Hann kvaðst einnig vera
hlynntur því að Bandaríkjamenn
sæju Úkraínu fyrir vopnum til að
efla varnir landsins vegna hættunn-
ar sem stafaði af Rússlandsher.
Trump ýjaði eitt sinn að því að
ekki væri víst að hann myndi fyrir-
skipa her Bandaríkjanna að verja
bandalagsríki NATO ef Rússar réð-
ust á það. Hann myndi til dæmis
fyrst gera athugun á því hvað við-
komandi aðildarríki legði fram til
bandalagsins áður en Bandaríkja-
menn skærust í leikinn. Tillerson gaf
hins vegar til kynna að Bandaríkin
myndu virða fimmtu grein stofnsátt-
mála NATO um að árás á eitt banda-
lagsríki jafngilti árás á þau öll, óháð
fjárframlögum þess til varnarmála.
Standi við orð sín
Ekki er víst að öldungadeild
Bandaríkjaþings staðfesti tilnefn-
inguna því að þingmenn úr báðum
flokkunum hafa efasemdir um hana
vegna tengsla Tillersons við Pútín og
fleiri ráðamenn í Kreml. Tillerson er
fyrrverandi forstjóri olíufyrir-
tækisins ExxonMobil og talið er að
viðskiptasamningar sem hann gerði
við Rússa hafi átt stóran þátt í því að
hann fékk forstjórastarfið árið 2006.
Sumum þeirra náði hann með við-
ræðum við Pútín, sem sæmdi hann
„vináttuorðu“ árið 2013. Nokkrir
þingmenn repúblikana hafa látið í
ljós efasemdir um tilnefninguna
vegna þessa, þeirra á meðal John
McCain, sem hefur sagt að Pútín sé
„óþokki, yfirgangsseggur og morð-
ingi“. Svör Tillersons þegar hann var
spurður um Rússland auka þó lík-
urnar á því að repúblikanarnir sam-
þykkti tilnefninguna og hann verði
næsti utanríkisráðherra Bandaríkj-
anna.
Mattis sagði einnig við þingmenn-
ina í fyrradag að hann væri andvígur
því að samningnum við Íran yrði rift
eins og Trump hefur lofað.
Samningurinn náðist í júlí 2015 og
markmiðið með honum er að koma í
veg fyrir að Íran eignist kjarnavopn.
Mattis tók fram að hann hefði verið
andvígur þeirri ákvörðun Baracks
Obama forseta að fallast á samning-
inn en teldi samt að Bandaríkjamenn
Svörin voru á
skjön við um-
mæli Trumps
Biden varaforseti sæmdur frelsisorðunni
Joe Biden, varaforseti Bandaríkjanna, viknaði í fyrrakvöld þegar Barack Obama forseti kom honum á óvart með
því að sæma hann frelsisorðunni, æðsta borgarlega heiðursmerki sem Bandaríkjaforseti getur veitt. Biden var aug-
ljóslega djúpt snortinn þegar hann hlýddi á forsetann ljúka lofsorði á hann fyrir „trú hans á bandaríska samlanda
sína, ást hans á landinu og ævistarf í þágu þjóðarinnar“. Biden kvaðst ekki hafa vitað af því að hann fengi orðuna.
 Yfirheyrslur á þinginu benda til þess
að ráðherraefni séu ósammála Trump
RepúblikaniDemókrati
Fylgismesti frambjóðandinn í forsetakosningum vestanhafs
Í % atkvæða
61
38
48
51
59
53
37
1960 1964 1968 1972 1976 1980 1984 1988 1992 1996
46
2000
51
2004 2008 2016
41
G.W. Bush náði kjöri Trump náði kjöri
Ke
nn
ed
y
Ke
nn
ed
y
Jo
hn
so
n
Jo
hn
so
n
Ni
xo
n
Ni
xo
n
Ni
xo
n
Ni
xo
n
Re
ag
an
Re
ag
an
Re
ag
an
Re
ag
an
G.
H.
Bu
sh
G.
H.
Bu
sh
Go
re
Go
re
G.
W
.B
us
h
G.
W
.B
us
h
Ca
rte
r
Ca
rte
r
Cl
in
to
n
Cl
in
to
n
Cl
in
to
n
Cl
in
to
n
O
ba
m
a
O
ba
m
a
Cl
in
to
n
Cl
in
to
n
2012
O
ba
m
a
O
ba
m
a
61
43
50
41 41
46
50
38
49
48 48
53
43
46,1%
48,2%
47
51
Heimild: Cook Political Report/Real Clear Politics
Óvissan eykst
» Óvissan um stefnu stjórnar
Donalds Trumps eftir að hann
verður forseti hefur aukist
vegna ýmissa ummæla ráð-
herraefna hans í yfirheyrslum
á þinginu, að mati fréttaskýr-
anda The Wall Street Journal.
» Ummælin benda til þess að
ráðherraefnin séu ekki sömu
skoðunar og Trump í mikil-
vægum málum.
» Þótt skoðanamunurinn gæti
auðveldað stjórninni að slípa
stefnuna, þannig að líklegra
yrði að hún næði fram að
ganga, gæti hann einnig leitt til
innbyrðis deilna sem andstæð-
ingar Trumps gætu nýtt sér.
22 FRÉTTIRErlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 14. JANÚAR 2017
Mest seldu ofnar
á Norðurlöndum