Morgunblaðið - 23.09.2017, Blaðsíða 24

24
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 23. SEPTEMBER 2017
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Björt fram-tíð segistvera á
hærri siðferðis-
stalli en aðrir
flokkar og hafi
þess vegna orðið
að hætta ríkis-
stjórnarsamstarfi í skyndi.
Helsti þáttur þessa háa sið-
ferðis flokksins mun vera að
auka samtal og samráð á
milli stjórnmálamanna og
að vinna faglegar en áður
hafi verið gert og aðrir geri.
En hvernig ætli verk
Bjartrar framtíðar frá
brotthlaupinu úr ríkis-
stjórninni komi heim og
saman við siðferðisyfirlýs-
ingarnar? Brotthlaupið var
framkvæmt þannig að boðað
var til fundar í stjórn
flokksins þar sem umræður
fóru þannig fram að hver
viðstaddra talaði í um eina
mínútu og svo var ákveðið
að hlaupast á brott. Enn
hefur ekki fengist svar við
því frá flokknum hver bar
upp þá tillögu, en það hefur
þó tæpast verið formaður
flokksins, enda hafði hann
vitað í nokkra daga um það
mál sem notað var sem
átylla slitanna.
Upp úr miðnætti var svo
tilkynnt um brotthvarf
flokksins og athygli vekur
að þrátt fyrir meinta
áherslu á aukið samtal og
bætt vinnubrögð var málið
ekkert rætt áður við þá
samstarfsmenn í ríkisstjórn
sem bornir voru sökum og
þeim enginn kostur gefinn á
að skýra mál sitt.
Þetta sérkennilega sið-
ferði verður svo enn und-
arlegra þegar litið er til
þess að dómsmálaráðherra
upplýsti á fimmtudag að
enn hefði enginn hinna
brotthlaupnu séð ástæðu til
að taka upp símann og ræða
það mál sem átti að hafa
valdið brotthlaupinu.
Sama dag beit þessi fag-
legi fyrirmyndarflokkur svo
höfuðið af skömminni með
því að hunsa fund stjórn-
skipunar- og eftirlits-
nefndar Alþingis, en þangað
hafði umboðsmaður Alþing-
is verið boðaður til að ræða
málsmeðferðina sem orðið
hafði tilefni brotthlaupsins
að sögn Bjartrar framtíðar.
Engin skynsamleg skýring
hefur fengist á því að flokk-
urinn faglegi lét sig vanta á
þann fund, en óhætt er að
fullyrða að hinir brott-
hlaupnu hefðu haft gott af
fundarsetunni
enda kom fram á
fundinum það
álit umboðs-
manns að ekkert
trúnaðarbrot
hefði átt sér stað
og að ekkert til-
efni væri til athugunar á
málinu.
Umboðsmaður er ekki
eini lögfræðingurinn sem
hefur bent á hvílík fjar-
stæða öll þessi umræða
hefur verið. Eiríkur Elís
Þorláksson, dósent við laga-
deild Háskólans í Reykja-
vík, ritaði grein í Viðskipta-
moggann á fimmtudag þar
sem hann fór yfir lagalegar
hliðar málsins, þ.e. hvort
„ráðherra dómsmála hafi
hylmt yfir upplýsingar
vegna umsókna um uppreist
æru“ og hvort „trúnaðar-
upplýsingum um sama mál-
efni hafi verið lekið á milli
ráðherra“.
Skemmst er frá því að
segja að um fyrra atriðið
telur Eiríkur Elís meðferð
dómsmálaráðherra á upp-
lýsingagjöf í umræddu máli
hafa verið eðlilega. Um síð-
ara atriðið bendir hann á að
forsætisráðherra sé leiðtogi
ríkisstjórnar og segir svo:
„Það er í meira lagi langsótt
að ráðherra í ríkisstjórn sé
ekki að lögum heimilt að
upplýsa forsætisráðherra
um hvers kyns málefni jafn-
vel þó að um málefni sé að
ræða sem leynt skuli fara
gagnvart almenningi.“
Björt framtíð hefur orðið
ber að því í besta falli að
hlaupa illilega á sig og ætti
að viðurkenna það og biðj-
ast afsökunar. Flokkurinn
hefur farið þvert gegn því
sem hann hefur boðað um
bætt vinnubrögð í stjórn-
málum, aukið samtal og fag-
leg vinnubrögð. Hann ræddi
meintar áhyggjur sínar ekki
við samstarfsflokk sinn og
samstarfsmenn og gaf ekk-
ert færi á upplýsingagjöf
eða rökræðum áður en hin
afdrifaríka ákvörðun var
tekin og tilkynnt um miðja
nótt. Og eftir að hann hefur
hlaupist á brott mætir
fulltrúi flokksins ekki á
nefndarfund Alþingis þar
sem málið er til umræðu.
Yfirklór formanns og ann-
arra flokksmanna síðustu
daga dugar ekki til að bæta
fyrir þessi vítaverðu vinnu-
brögð. Kjósendur flokksins
sem og aðrir landsmenn
eiga meira og betra skilið.
Björt framtíð hefur
orðið ber að því að
fara þvert gegn
loforðum um bætt
vinnubrögð}
Vítaverð vinnubrögð
Í
dag eru 776 ár frá því að voðaverk var
framið í Reykholti í Borgarfirði. Þá
fór flokkur manna að Snorra Sturlu-
syni, kom honum að óvörum og myrti
hann. Í Sturlungu segir svo frá að
hinstu orð Snorra hafi verið „Eigi skal
höggva“. Mun hann hafa mælt þau tvívegis,
síðara sinnið eftir að Símon Knútur skipaði
Árna beisk að láta til skarar skríða með orð-
unum „högg þú“.
Reykholt er merkur sögustaður, bæði
vegna atburðanna sem þar áttu sér stað að-
faranótt 23. september 1241, og einnig menn-
ingarstarfs og atburða fyrir og eftir þann dag.
Lifir staðurinn í vitund þjóðarinnar sem slík-
ur. Ekki er sjálfgefið að svo sé og þar ræður
mestu það mikla uppbyggingarstarf á staðn-
um sem á undangengnum áratugum hefur
verið leitt af sr. Geir Waage og konu hans, Dagnýju Em-
ilsdóttur. Með fulltingi sveitunga sinna og öflugra bak-
hjarla hér heima og erlendis hefur staðurinn í raun verið
endurreistur og segja þeir sem muna lengra aftur en sá
sem þetta ritar að í raun hafi staðurinn verið reistur úr
„öskstó“. Menningar- og kirkjusetur eru fyrstu orðin
sem koma í hugann þegar staðurinn er sóttur heim en
erfitt er að gera sér í hugarlund hversu mörg handtökin
eru sem liggja að baki reisn þessa fornfræga staðar. Það
segir sína sögu að gjarnan er vísað til Reykholts í sömu
andrá og minnst er á biskupsstólana fornu, Hóla í Hjalta-
dal og Skálholt í Biskupstungum.
Uppbygginguna í Reykholti síðustu ára-
tugi má taka til fyrirmyndar, nú þegar fyrir
höndum er vígslubiskupskjör í Skálholti. Um
miðja síðustu öld var ráðist í uppbyggingu
þar á staðnum sem lyfti honum úr „öskustó“,
rétt eins og gert hefur verið í Reykholti. En
því miður hefur staðurinn látið á sjá og
kirkjustjórninni ekki tekist með viðunandi
hætti að halda honum við né heldur að byggja
hann upp svo að hann geti þjónað hlutverki
sínu á nýjum tímum.
Fyrst Reykhyltingar gátu lyft því grett-
istaki sem raun ber vitni, þá getur nýr vígslu-
biskup, í nýju umboði og með góðum stuðn-
ingi alls þjóðkirkjufólks, stuðlað að og leitt
nýtt endurreisnarskeið í Skálholti. Þar þarf
ekki aðeins að gera upp steinda glugga og
lagfæra þjóðarhelgidóminn. Þar þarf að ráð-
ast í framkvæmdir og byggja upp aðstöðu sem tryggir að
allir þeir sem sækja staðinn heim, geri sér grein fyrir að
þar hefur staðið miðstöð kirkjulífs í landinu um lengstan
aldur.
Nú þurfa þeir sem rétt hafa til að kjósa nýjan vígslu-
biskup að ígrunda það vel hvaða kandídat af þeim þrem-
ur sem í framboði eru, sé líklegastur til að valda þessu
mikla og vandasama hlutverki. Orðskrúð og almennt tal
um sögufrægð staðarins þjónar engu. Verkin þurfa að
tala og það er mikilvægt að þeir sem til forystu eru kall-
aðir hafi skýra sýn, sterkar stoðir að standa á og ekki síst
bein í nefinu til að fylgja málum af krafti eftir. ses@mbl.is
Stefán Einar
Stefánsson
Pistill
Snorri allur en Reykholt lifir
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen FRÉTTASKÝRING
Magnús Heimir Jónasson
mhj@mbl.is
Meirihluti þeirra 204 ís-lensku kvenna semfóru í hópmálsókn íFrakklandi gegn þýska
fyrirtækinu, TÜV Rheinland hefur
fengið greiddar bætur. TÜV fór
með vottun á PIP-brjóstapúðunum,
en málið var höfðað í Frakklandi,
þar sem fyrirtækið var með útibú,
því það þótti vænlegra til árangurs.
Ein þeirra kvenna sem hafa fengið
greitt segir málaferlunum hvergi
nærri lokið.
„Ég lít ekki á þetta eins og
þessu sé lokið, þetta er bara hálfn-
að,“ segir konan sem vill ekki láta
nafns síns getið í fjölmiðlum.
Konunum voru dæmdar 3.000
evrur í skaðabætur, af því fóru 500
evrur í málskostnað, en þeim var
boðið að borga 500 evrur aukalega
til að halda áfram með málið til
áfrýjunardómstóls.
Að sögn konunnar ætla flestar
að halda áfram með málið. „Nema
auðvitað þær sem eru ennþá með
púðana og hafa ekkert fundið fyrir
þeim. Þær vilja örugglega bara fá
þessar 500 evrur og loka þessu
máli,“ segir hún, en hún fór í skoðun
vegna sársauka í brjóstunum áður
en upp komst um málið. „Ég er með
sönnun fyrir öllu frá Jens Kjart-
anssyni lýtalækni í mínu tilfelli. Ég
mætti til hans og þar er skrifað upp
á að mér væri illt í brjóstinu og
hefði farið í myndatöku áður en
þetta kom upp á yfirborðið.“
PIP-brjóstapúðinn sprakk í
hennar tilfelli og fór hún í aðgerð
vegna þess viku áður en málið
komst í fjölmiðla. Hún segir upp-
hæðina alls ekki nægar bætur.
„Þetta er mjög lítil upphæð, en það
er gott að byrja að fá einhverja
greiðslu, svo þetta séu ekki 6 ár þar
sem maður er ekki að fá neitt upp í
hendurnar.“
Flókin og löng málaferli
Saga Ýrr Jónsdóttir hefur ver-
ið lögmaður kvennanna í gegnum
málaferlin í Frakklandi. Upphaflega
fóru 1.600 konur af stað með hóp-
málsókn fyrir franska dómstóla.
Þeim voru dæmdar skaðabætur á
fyrsta dómstigi í Frakklandi og í
kjölfarið var ákveðið að fara af stað
með aðra málsókn. Í henni eru um
20.000 konur og meðal þeirra 204 ís-
lenskar konur. Áður en dómur féll í
máli íslensku kvennanna, sneri
áfrýjunardómstóll í Frakklandi, Co-
ur d’appel d’Aix-en-Provence, fyrsta
dóminum við og sýknaði TÜV. Þeim
dómi hefur verið áfrýjað til Hæsta-
réttar Frakklands. Í millitíðinni var
dæmt í máli íslensku kvennanna,
þar sem komist er að tvíþættri nið-
urstöðu, annars vegar að fyrirtækið
sé skaðabótaskylt og að rétt-
aráhrifum dómsins verði ekki frest-
að með áfrýjun og þurfti því TÜV
að greiða skaðabætur.
Skaðabæturnar í fjárvörslu
Fjárvörslufyrirtæki lögmanna-
félags Frakklands CARPA, tók við
fjármununum eftir að búið var að
staðfesta skaðbótaskyldu á fyrsta
dómstigi og nú er byrjað að geiða
þeim 20.000 konum sem komu að
málsókninni. Saga Ýrr segir að
kröfur íslensku kvennanna hafi
greinilega verið ofarlega á lista því
það var einungis búið að greiða 500
öðrum konum þegar íslensku kon-
urnar fengu greitt. „Við erum búin
að ná til 170 kvenna en svo eru um
30 konur sem hefur verið mjög erf-
itt að ná í. Tölvupósturinn virkar
ekki og þær eru búnar að skipta um
símanúmer. Við viljum ekki senda
bréf heim til þeirra vegna trún-
aðar,“ segir Saga Ýrr. Greiðsla til
rúmlega 165 kvenna fór fram í vik-
unni, og segir Saga að einhverjar
hafi eflaust verið með vitlaust IB-
AN-númer. „Við eigum eftir að fá
villumeldingarnar.“
Málaferlum kvennanna
hvergi nærri lokið
PIP Áfrýjunardómstóllinn, Cour d’appel d’Aix-en-Provence,sem sýknaði
TÜV, í fyrri hópmálsókninni. Langt gæti verið í dóm Íslendinganna.
Rúm sex ár eru liðin frá því
að PIP-brjóstapúðamálið
komst í hámæli þegar í ljós
kom að franska fyrirtækið
Poly Implant Prothése hafði
notað svokallað iðnaðarsílikon
í brjóstafyllingar sem það
framleiddi. Um 440 íslenskar
konur fengu ígræddar PIP-
brjóstafyllingar. Íslensk
stjórnvöld tóku þá ákvörðun í
byrjun árs 2012 að bjóða öll-
um konum með PIP-brjóstap-
úða ómskoðun á brjóstum.
Þær konur sem þess ósk-
uðu gátu síðan farið á lýta-
lækningadeild Landspítalans
til að láta fjarlægja púðana
sér að kostnaðarlausu, án
þess þó að fá nýja púða.
Margar þáðu þetta boð en
margar fóru einnig beint til
eigin lýtalæknis til að fá að-
gerðina framkvæmda og fá
nýja púða. Í kjölfarið tóku
204 íslenskar konur þátt í
hópmálsókn í Frakklandi gegn
þýska fyrirtækinu TÜV Rhein-
land, sem vottaði PIP-púðana.
440 íslensk-
ar konur
SEX ÁR FRÁ UPPHAFINU