Morgunblaðið - 06.09.2018, Blaðsíða 12

12 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 6. SEPTEMBER 2018SJÓNARHÓLL
VALLI
Vægi rafrænna miðla hefur farið vaxandi í hinu vest-ræna samfélagi. Fólk les meira á rafrænu formi írafbókum og í far- og borðtölvum en það gerði áð-
ur. Það er til dæmis oft af sem áður var þegar meirihluti
fólks las dagblöðin sín með morgunkaffinu og sumir gátu
jafnvel ekki byrjað daginn áður en búið var að lesa dag-
blaðið sitt. Í auknum mæli les fólk heldur fréttir á frétta-
vefsíðum eða einfaldlega borgar fyrir rafræna áskrift og
hleður niður dagblöðum. Því má spyrja sig hvort bækur,
og þá sérstaklega námsbækur, hafi fylgt þessari þróun?
Það fjölgaði mikið í háskólum landsins í kjölfar hrunsins
2008. Þá voru vísbendingar um breytingar ekki eins skýr-
ar. Þegar hærra verðlag varð síð-
an raunin á öllu erlenda kennslu-
efninu þá voru nemendur ekki eins
gjarnir að kaupa sér bækur og áð-
ur. Horfðu þeir frekar á þetta eins
og hver önnur heimilisútgjöld.
Þá kom sú spurning upp hvort
rafbókin gæti verið valkostur og
gert nemendum kleift að nálgast
námsefni á viðráðanlegri kjörum.
Heimkaup.is reið á vaðið með sölu á rafbókum í janúar
2016 og hefur það vaxið hröðum skrefum síðan og selur
Heimkaup rafbækur frá öllum helstu útgefendum kennslu-
efnis fyrir háskóla, m.a. Pearson Education og McGraw
Hill, stærstu útgáfufyrirtækjum námsbóka í heiminum.
Þar er námsefninu úthlutað af útgefendum inn á svokallað
„platform“ sem nefnist Vital Source og er efninu í kjölfarið
miðlað á viðkomandi vefsíðu seljanda kennsluefnisins.
Þetta er býsna flókið og tæknilegt ferli sem miðar að því
að gera aðgengið eins notendavænt nemendamegin og
kostur er. Það getur munað tugum þúsunda fyrir nem-
endur að kaupa skólabækur á rafrænu formi. Hver bók
getur verið mörg þúsund krónum ódýrari á rafrænu
formi, og þegar kaupa þarf fjölda bóka fyrir eitt misseri
geta nemendur sparað sér umtalsverða peninga. Nem-
endur þurfa bara eitt snjalltæki, síma, spjaldtölvu eða
tölvu. Þeir komast í bækurnar hvar og hvenær sem er og
þurfa ekki að vista þær í tækjunum sínum.
Í rafbókum er líka mun auðveldara að fletta upp
ákveðnum efnisorðum og finna kafla. Þá er einnig hægt að
skrifa glósur beint í bókina, yfirstrika og þess háttar og
jafnvel deila glósum með öðrum sem eiga bókina. Þetta er
svona á allan hátt nútímalegra en gamla bókarformið og
fylgir annarri þróun í samfélaginu.
Vital Source-platformið er eins konar „bókahilla“ en þar
eru bækurnar alltaf aðgengilegar og nemendur geta notað
bækurnar hvort sem þeir eru nettengdir eða ekki. Öll
notkun utan tengingar, eins og glósur, yfirstrikanir og
fleira mun sjálfkrafa yfirfærast eða samstillast til notand-
ans þegar hann tengist internetinu að nýju. „Bókahillan“
vinnur einnig með hinum ýmsu kennslukerfum, s.s. Can-
vas og Moodle og býr yfir greiningartólum sem gerir
kennurum kleift að sjá hvernig nemendur (órekjanlegt að
sjálfsögðu) nota efnið og fengið þann-
ig dýrmæta innsýn í nám þeirra og
gefið þeim endurgjöf við hæfi.
Þetta er algeng aðferðafræði í há-
skólum í Bretlandi þar sem kennslu-
efnið er oft á tíðum innifalið í skóla-
gjöldunum. Bæði hér á landi og á
öðrum löndum á Norðurlöndum er
meginreglan sú að námsefnið er ekki
hluti af skólagjöldum eða skrásetn-
ingargjöldum háskólanna eins og í Bretlandi. Vital Source
„bókahillan“ gerir einnig kennurum kleift að nálgast raf-
ræn skoðunareintök/kennaraeintök af þeim bókum sem
þeir vilja að nemendur lesi og þannig kynna sér útgáfuna
áður en þeir mæla með henni. Þetta gefur kennurum tæki-
færi á að leggja kennslubók til grundvallar með stuttum
fyrirvara, þar sem eingöngu þarf að úthluta efninu yfir í
„bókahilluna“.
Erlendir útgefendur eru þegar byrjaðir að gefa út hluta
af sínu kennsluefni eingöngu rafrænt og það mun að sjálf-
sögðu flýta fyrir þeirri þróun að rafbókin verði fyrsti og
eini valkostur nemandans. Einnig má leiða að því líkur að
prentaða bókin gefi eftir því eftir því sem fleiri kynnast
kostum rafrænna bóka halda fleiri sig meira og minna við
þær. Þetta er ekki síst þægilegt fyrir þá sem eru á ferð og
flugi eða í námi erlendis eða fjarnámi, þeir þekkja fyr-
irhöfnina sem fylgir því að flytja með sér námsbækur milli
landshluta eða landa. Lengra komnir nemendur, að ég tali
nú ekki um kennarar, sem vinna viðamikil verkefni, þurfa
gjarnan að hafa fjölda bóka við höndina og þá er gott að
geta nálgast allt í einu tæki.
MARKAÐSMÁL
Sigurður Pálsson
verkefnastjóri rafbóka hjá Heimkaupum
Hver er núverandi staða
kennsluefnis á háskólastigi?
”
Þegar hærra verðlag
varð síðan raunin á öllu
erlenda kennsluefninu
voru nemendur ekki
eins gjarnir að kaupa
sér bækur og áður.
VEFSÍÐAN
Mörg fyrirtæki, bæði stór og smá,
hafa uppgötvað hve hentugt það
getur verið að nýta þjónustu verk-
taka sem finna má á stöðum eins og
Fiverr, Freelancer.com og Upwork.
Verktakarnir geta leyst hér um bil
hvaða verkefni sem er af hendi
gegn hóflegu gjaldi og allir græða:
kaupandinn fær mikið fyrir pening-
inn og verktakinn fær ágætis auka-
tekjur.
Finna má margar vefsíður sem
tengja verkkaupa og verktaka sam-
an, en vefsíðan Comnwork
(www.comnwork.net) hefur þá sér-
stöðu að vera vettvangur fyrir afr-
íska verktaka. Með því að finna
verktaka í gegnum þessa gátt er því
ekki bara verið að gera góð kaup,
heldur líka styðja við bakið á afr-
ísku hæfileikafólki og styrkja hag-
kerfi landanna þar sem þau búa.
Comnwork er nýfarin í loftið og
fyrir vikið er verktakaúrvalið ekki
mikið í augnablikinu. Er aðallega í
boði að kaupa þjónustu forritara,
textasmiða og þýðenda en um helm-
ingur verktakanna virðist vera
frönskumælandi, sem gæti hentað
íslenskum verkkaupum misvel.
Hugmyndin er engu að síður
áhugaverð og rímar vel við hug-
myndir margra hagfræðinga um að
besta leiðin til að hjálpa Afríku og
öðrum fátækum heimshlutum sé
ekki þróunaraðstoð heldur að kaupa
sem mest af vörum og þjónustu frá
fólkinu sem þar býr. ai@mbl.is
Láttu afrískan verk-
taka leysa málið
Suðurhrauni 4210 Garðabæ | Furuvellir 3 600 Akureyri | Sími 575 8000 | samhentir.is
Heildarlausnir
í umbúðum og öðrum rekstrarvörum
fyrir sjó- og landvinnslu
u KASSAR
u ÖSKJUR
u ARKIR
u POKAR
u FILMUR
u VETLINGAR
u HANSKAR
u SKÓR
u STÍGVÉL
u HNÍFAR
u BRÝNI
u BAKKAR
u EINNOTA VÖRUR
u HREINGERNINGAVÖRUR
Allt á
einum
stað