Fréttablaðið - 31.07.2019, Blaðsíða 12

Ursula von der Leyen, fyrrum varnarmálaráðherra Þýska-lands, verður fyrsta konan
til þess að taka við embætti for-
seta framkvæmdastjórnar Evr-
ópusambandsins, þann 1. nóvem-
ber. Framkvæmdastjórnin skrifar
frumvörp til laga, fylgir ákvörð-
unum eftir, stendur vörð um sátt-
mála ESB og heldur utan um dag-
legan rekstur Evrópusambandsins.
Hinn verðandi forseti hefur sett
fram metnaðarfulla og hvetjandi
áætlun til næstu fimm ára. Hún
hefst með loforði um að tryggja að
minnst helmingur framkvæmda-
stjóra ESB, sem tilnefndir eru af
aðildarríkjunum, verði konur.
Evrópusambandið er fordæma-
laus saga velgengni, sem sam-
einar álfu sem áður var sundruð
af átökum, þar sem 28 aðildarríki
deila fullveldi sínu þegar það á við.
Í dag njótum við góðs af sterkum
sameiginlegum markaði, við-
skiptum án landamæra, frelsi til
ferðalaga, rannsókna og atvinnu.
Nú á dögum búa 500 milljónir Evr-
ópubúa við frelsi og velmegun, frá
Ríga til Limassol og frá Aþenu til
Lissabon.
Evrópska leiðin
Margir taka þeim lífsgæðum sem
við njótum sem gefnum. En þó er
deginum ljósara að enn einu sinni
verðum við að taka afstöðu og
berjast fyrir Evrópu. Við stönd-
um frammi fyrir lýðfræðilegum
breytingum, hnattvæðingu, hraðri
þróun í átt að stafrænu starfsum-
hverfi, og síðast en ekki síst lofts-
lagsbreytingum. Það hefur verið
brugðist við þessum áskorunum
á mismunandi hátt á heimsvísu.
Sumum ríkjum er stýrt með vald-
boði, önnur kaupa sér hnattræn
áhrif og gera samfélög háð sér með
því að fjárfesta í höfnum og vegum.
Enn önnur einangra sig. Von der
Leyen sagði á Evrópuþinginu í vik-
unni, að Evrópusambandinu hugn-
aðist enginn þessara valkosta. Við
veljum fjölþjóðlega samvinnu, við
viljum sanngjörn og góð viðskipti,
við stöndum vörð um alþjóða-
kerfið og að það sé bundið lögum
og reglu því við vitum að það er
okkur öllum í hag. Við viljum gera
hlutina á evrópskan máta.
Loftslagsmál í fyrsta sæti
Brýnasta viðfangsefni samtímans
er verndun jarðar. Nýi forsetinn
hefur kynnt nýja græna áætlun
um umhverfismál fyrir Evrópu,
þar sem að Evrópa verður fyrsta
kolefnishlutlausa heimsálfan í
heiminum fyrir árið 2050. Von
der Leyen skorar á ESB að draga
úr losun koltvísýrings um 50% ef
ekki 55% fyrir árið 2030. Evrópu-
sambandið mun leiða alþjóðlegar
samningaviðræður í þeim tilgangi
að auka loftslagsmetnað f leiri
stórra hagkerfa fyrir 2021. Þessi
aukni metnaður kallar á umfangs-
mikla f jármögnun. Almannafé
nægir ekki til. Von der Leyen leggur
til Fjárfestingaáætlun sjálf bærrar
Evrópu, og að breyta hluta af Fjár-
festingarbanka Evrópu í Loftslags-
banka. Það myndi losa um 1 trillj-
ón evra af fjárfestingum næstu tíu
árin. Hún mun þar að auki kynna
til sögunnar sérstakan landamæra-
kolefnisskatt til að koma í veg fyrir
að fyrirtæki feli mengun sína með
því að f lytja hana til landa utan
Ev rópu s a mba nd si n s . Ev rópa
hefur þörf fyrir sterkan efnahag
sem þjónar fólkinu. Lítil fyrirtæki
munu ef last vegna aukins aðgengis
að fjármagni á innri markaði Evr-
ópusambandsins. Í velferðar-mark-
aðshagkerfi Evrópusambandsins
verður markaðurinn að mæta hinu
félagslega og tryggja að við missum
ekki sjónar á Heimsmarkmiðum
Sameinuðu þjóðanna.
Velferð og sanngirni
„Félagsleg Ev rópa“ verður að
standa undir nafni: Tryggja sann-
gjörn laun fyrir alla; nýtt Atvinnu-
leysisbótakerfi Evrópu; stóraukið
fjármagn til Erasmus+; tryggja að
börn hafi aðgang að grundvallar-
réttindum eins og heilsugæslu og
menntun. Þar að auki mun von der
Leyen þrýsta á um herferð gegn
kynbundnu of beldi. Von der Leyen
lagði áherslu á að hún muni standa
fyrir sanngjarnri skattlagningu,
svo tæknirisarnir greiði í samræmi
við gróða sinn í Evrópu. Þar sem
sótt er að grunngildum Evrópu-
sambandsins, heitir nýi forsetinn
því að beita öllum tiltækum ráðum
til að tryggja að ríki þess virði lög
og reglu.
Í innf lytjendamálum hefur von
der Leyen heitið nýju samkomu-
lagi um fólksf lutninga og hælis-
leitendur svo stemma megi stigu
við ólögmætum fólksf lutningum,
berjast gegn smyglurum og man-
sali, vernda rétt hælisleitanda og
bæta aðstöðu f lóttamanna. Hún
stefnir að því að f lýta fyrir mönnun
Evrópsku landamæra- og land-
helgisgæslunnar. Hún lagði áherslu
á að NATO verði ávallt hornsteinn
varna Evrópu. Evrópa mun halda
áfram samvinnu við Bandaríkin,
en um leið styrkja evrópska stoð
varnarmála, með því að byggja
á þeim árangri sem þegar hefur
náðst í samvinnu Evrópulanda á
því sviði.
Lýðræði og samráð
Til að auka lögmæti evrópsks lýð-
ræðis hefur nýi forsetinn ákveðið
að semja löggjöf þegar meirihluti
þingmanna Evrópuþingsins krefst
þess. Von der Leyen vill líka að
borgarar Evrópusambandsins taki
þátt og leiki lykilhlutverk í upp-
byggingu Evrópusambandsins til
framtíðar, meðal annars með ráð-
stefnu um framtíð Evrópu sem
hefst árið 2020 og stendur yfir í tvö
ár. Undanfarna áratugi hefur Evr-
ópusambandið stækkað, þroskast
og ef lst, með 500 milljónir íbúa,
þar af yfir 200 milljónir sem kusu
í Evrópuþingskosningunum í maí.
Evrópa hefur áhrif og vill taka
ábyrgð á sjálfri sér og umheim-
inum. Viðfangsefni Ursulu von der
Leyen næstu fimm árin verður að
leiða þetta einstaka og öf luga verk-
efni til farsællar framtíðar.
Nýr kafli í sögu ESB
Michael
Mann
sendiherra ESB
á Íslandi
Evrópusambandið er for-
dæmalaus saga velgengni,
sem sameinar álfu sem áður
var sundruð af átökum, þar
sem 28 aðildarríki deila full-
veldi sínu þegar það á við.
Þann 27.7. sl. ritaði Hafdís Gunnarsdóttir, for maður bæjarráðs Ísafjarðar, grein í
Fréttablaðið um Hvalárvirkjun í
Árneshreppi undir yfirskriftinni
„Jákvæð áhrif Hvalárvirkjunar“.
Í greininni kemur fram að Hval-
árvirkjun sé lykilatriði í uppbygg-
ingu raforkukerfis á Vestfjörðum.
Vísað er til þess að um sé að ræða
„grjótharða staðreynd“ fengna frá
Landsneti. Þetta er rangt. Upp-
bygging raforkukerfis á Vestfjörð-
um felst fyrst og fremst í að styrkja
dreifikerfið og þá helst með því að
leggja línur í jörð til að forða þeim
frá vályndum veðrum. Það er næg
orka framleidd á Íslandi til að sjá
Vestfjörðum fyrir rafmagni. Það er
staðreynd málsins og merkilegt að
„okkar færustu sérfræðingar“ skuli
ekki vita betur. Það er reyndar svo
að „sérfræðingar“ hafa ekki alltaf
rétt fyrir sér. Í því samhengi er
hægt að minna á innf lutning á
minki til landsins og þann óbæt-
anlega skaða sem hann veldur í
náttúru Íslands. Eða innf lutning á
erlendu sauðfé til landsins á sinni
tíð. Þá fjölluðu sérfræðingar um
hætturnar og vanmátu herfilega.
Lausn á orkuskorti?
Það er ekki orkuskortur á Íslandi í
náinni framtíð. Það er merkilegt að
verða vitni að þeim hræðsluáróðri
sem nú fer fram að orkuskortur sé
yfirvofandi. Gerir fólk sér grein
fyrir að um og yfir 80% af öllu raf-
magni sem framleitt er á Íslandi fer
til þriggja stórnotenda?!
Sú nýting orkuauðlinda sem
fram fór á tuttugustu öldinni var
barn síns tíma. Tími stórvirkjana
með þeirri eyðileggingu sem þær
hafa á umhverfi sitt er liðinn. Hins
vegar ætti að styðja og styrkja
byggingu smávirkjana allt að 2 MW
þar sem það er hægt. Slíkar virkj-
anir hafa jákvæð áhrif í nærum-
hverfinu og bæta raunverulega
af hendingaröryggi raforku. Auk
þess að skapa landeigendum á
svæðinu tekjur. Dæmi er t.d. virkj-
un í Hvestudal í Arnarfirði. Yfir-
völd hafa sofið á verðinum varð-
andi fyrirgreiðslu til smávirkjana
en einblínt þess í stað á stalínískar
risavirkjanir sbr. Kárahnjúka-
virkjun og er það miður.
Hér skal ekki gert lítið úr af-
hend ingaröryggi og truf lunum
á rafmagni á Vestf jörðum og
áhr if um þeir ra á at v innu líf,
þvert á móti. Að halda því fram
að Hvalárvirkjun sé „eina raun-
hæfa lausnin við þessu vanda-
máli“ er hins vegar fjarri sanni.
Til þess að koma orku frá Ófeigs-
firði til Vestfjarða þarf að styrkja
dreifikerfið, annars mun ekkert
brey t ast í af hendingarör yg g i
raforku á Vestfjörðum. Virkjun
Hvalár ein og sér mun engu breyta
varðandi af hendingaröryggi raf-
orku á Vestfjörðum. Það er ólíðandi
hvernig raforkuöryggi Vestfjarða
hefur verið vanrækt og þá fyrst og
fremst vegna úr sér genginna línu-
lagna. Þar er við Landsnet og Rarik
að sakast. Bæði þessi fyrirtæki eru
í opinberri eigu og því er það eig-
andans, íslenska ríkisins, að setja
fjármagn í uppbyggingu innviða á
Vestfjörðum.
R ammaáætlun er v issu lega
ónýt. Það þarf ekki að virkja meira
í landinu með stórvirkjunum með
óbætanlegum skaða fyrir náttúr-
una. Þess vegna er rammaáætlun
ónýt. Þess vegna má Hvalárvirkjun
ekki komast áfram. Fyrir nokkurn
mun.
Virkjun Hvalár á að af lýsa sem
allra fyrst og viðurkenna þarf
gagnsleysi rammaáætlunar. Þegar
rammaáætlun er farin að skaða
náttúruna eins og gæti orðið í
Ófeigsfirði þá er ljóst að hún er
ónýt.
Tækifæri fyrir Árneshrepp?
Í niðurlagi greinarinnar eru þessi
orð: „Það (fólkið í Árneshreppi,
innskot höf.) veit að Hvalár-
virkjun er ekki að fara að bjarga
hreppnum, en veit líka að hún er
hluti af lausninni.“ Fyrri hluti þess-
arar setningar er mergur málsins.
Hvalárvirkjun mun ekki gera neitt
fyrir Árneshrepp. Og þau rök að
Hvalárvirkjun muni hafa áhrif
á heilsársbúsetu í Árneshreppi
eru röng. Hér skal það áréttað,
Hvalár virkjun mun ekki hafa
nein áhrif varðandi hvort fólk kýs
að lifa og starfa í Árneshreppi.
Ef af Hvalárvirkjun verður mun
rafmagnið verða f lutt frá Vest-
fjörðum en ekki inn á þá. Það þarf
enginn að efast um það. Hér skal
minnt á, illu heilli, að HS orka sem
er eigandi Vesturverks, er einka-
fyrirtæki. Í því samhengi er hollt
að rif ja upp örlög Guggunnar.
Þegar hún var seld með kvóta
frá Ísafirði var því lofað af kaup-
endum að hún yrði aldrei f lutt frá
Ísafirði með kvótanum. Við vitum
öll hvernig það fór.
Neikvæð áhrif
Hvalárvirkjunar
Ingólfur
Bruun
leiðsögumaður
og náttúru­
unnandi
For yst u fól k r ík isst jór na r-innar hef ur lýst mik lum áhyggjum sínum yfir því að
útlendingar eigi jarðir á Íslandi
og boðar aðgerðir gegn þessum
útlenska yfirgangi. Þó hafa engar
fréttir borist af því, að útlenskir
jarðeigendur fari illa með landið
á jörðum sínum. Að vísu hafa ein-
hverjir af hent íslenskum bændum
jarðir sínar til búskapar og jafn-
vel ekki tekið gjald fyrir leiguna,
auk þess ráðist í framkvæmdir til
þess að vernda og styrkja búsvæði
fiska á vatnasvæðum jarða sinna.
En Landsbankinn í eigu ríkisins
og einn stærsti jarðeigandi lands-
ins beitir þeirri stefnu að gera ekki
nýja leigusamninga um jarðir sínar
og setur bújarðir frekar í eyði. For-
ystufólk ríkisstjórnarinnar gerir
engar athugasemdir við það.
En á sama tíma afhenda íslenskir
stjórnmálamenn heilu f irðina
útlenskum eldisrisum sem eru
á f lótta frá heimaslóðum vegna
skelfilegrar reynslu af fiskeldi sínu
þar. Íslenskir firðir eru af hentir
útlendingunum ókeypis til þess að
stunda fiskeldi í opnum sjókvíum.
Eldinu fylgir mikil mengun. Talið
er að tíu þúsund tonna eldi mengi
á við skolpfrárennsli 150 þúsund
manna borgar. Þá er útlending-
unum leyft að dæla í eldiskvíarnar
alls konar eitri til þess að deyfa
lús og sjúkdóma – en mega ekki
gera það heima hjá sér. Útlenskir
eldisrisar eru þar með að breyta
au st f i r sk u m og ve st f i r sk u m
fjörðum í rotþrær. Forystufólki
ríkisstjórnarinnar virðist líka það
vel og af hendir þeim heilu firðina
með bros á vör, spyr ekki einu sinni
heimafólkið álits, en lofar innilega
hið útlenska framtak. Og kærir sig
kollótt um, þó reynslan af eldinu
á heimaslóðum útlensku eldisris-
anna sé skelfileg fyrir villta laxa-
stofna og náttúruna – núna eins og
tifandi tímasprengja fyrir íslenskt
lífríki.
Traustið í stjórnmálum á í vök
að verjast. Gæti það verið vegna
þess að tvískinnungurinn er alls-
ráðandi? Það er sagt eitt í dag og
allt annað á morgun. Lýðskrumið
virðir engin siðræn mörk. Allt er
gott, ef það býr til fjárgróða og ein-
hverjum boðin vinna um stund, þó
afkomu þúsunda Íslendinga í sveit-
um landsins sé ógnað með því að
menga dýrmæt gæði. Þá má nátt-
úruverndin sín lítils og skiptir engu
máli hverrar þjóðar eignarhaldið
er. Það opinberar tvískinnungur
forystufólks ríkisstjórnarinnar í
orði og verki um ítök útlendinga á
sjó og landi á Íslandi.
Tvískinnungur
Gunnlaugur
Stefánsson
Heydölum
Virkjun Hvalár á að af-
lýsa sem allra fyrst og
viðurkenna þarf gagnsleysi
rammaáætlunar. Þegar
rammaáætlun er farin að
skaða náttúruna eins og gæti
orðið í Ófeigsfirði þá er ljóst
að hún er ónýt.
Lýðskrumið virðir engin
siðræn mörk. Allt er gott,
ef það býr til fjárgróða og
einhverjum boðin vinna um
stund, þó afkomu þúsunda
Íslendinga í sveitum lands-
ins sé ógnað með því að
menga dýrmæt gæði.
Ábendingahnappinn má
finna á www.barnaheill.is
3 1 . J Ú L Í 2 0 1 9 M I Ð V I K U D A G U R12 S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
3
1
-0
7
-2
0
1
9

0
5
:0
1
F
B
0
4
8
s
_
P
0
4
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
3
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
0
1
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
1
2
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
3
8
1
-9
7
2
0
2
3
8
1
-9
5
E
4
2
3
8
1
-9
4
A
8
2
3
8
1
-9
3
6
C
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
1
A

F
B
0
4
8
s
_
3
0
_
7
_
2
0
1
9
C
M
Y
K