Morgunblaðið - 07.06.2019, Blaðsíða 2

2 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 7. JÚNÍ 2019
laugavegi 47 www.kokka.is kokka@kokka.is
Sjóðheit steypujárnssending
Lodge járnpanna, 26 cm
Verð 9.500 kr.
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Ágúst Ingi Jónsson aij@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Stefán E. Stefánsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
hryðjuverka heldur einnig skotárása í
skólum. Tíminn vinni ekki með lögregl-
unni í þeim tilvikum. Almenna lögreglan
eigi að sækja beint að árásarmönnum
nema þeim takist að króa þá af, þá eigi að
halda stöðunni þar til sérsveitin kemur á
vettvang.
Vilja ekki flytja norður
Gert er ráð fyrir að sérsveitina skipi 52
lögreglumenn. Þeir eru nú 41 vegna
fækkunar á niðurskurðartímum. Stefnt
er að fjölgun.
Ekki er hægt að fjölga sérsveitar-
mönnum á Akureyri í stað þeirra sem
hafa hætt vegna þess að enginn núver-
andi sérsveitarmaður í Reykjavík vill
flytja sig norður, að sögn Jóns. Hann seg-
ir að þótt óhagræði sé að því að hafa að-
eins einn sérsveitarmann á Akureyri
standi ekki til að loka starfsstöðinni þar.
og er rekin sem ein heild. Áður hafði al-
menna lögreglan enga burði til að sinna
fyrstu viðbrögðum í vopnamálum,
tryggja vettvang og halda stöðunni þang-
að til sérsveit kæmi á staðinn. Þess vegna
töldum við forsvaranlegt að vera með
starfsstöð á Akureyri, þótt það væri ekki
ákjósanlegt fyrir sveitina sjálfa,“ segir
Jón.
Hann segir að staðan sé gjörbreytt.
Nefnir endurskoðað viðbúnaðarskipulag
frá árinu 2015 og auknar fjárveitingar til
lögreglunnar. Lögreglumönnum hafi ver-
ið fjölgað, búnaður stórbættur og þjálfun
aukin til að takast á við stærri og erfiðari
verkefni. „Almenna lögreglan ræður nú
fullkomlega við það hlutverk sem sér-
sveitarmenn höfðu áður á Akureyri.“
Jón segir að þörfin fyrir að efla al-
mennu lögregluna stafi af breyttri heims-
mynd, fjölgun fjöldadrápa, ekki aðeins
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Vegna eflingar almennu lögreglunnar
eru ekki lengur faglegar forsendur til
þess að dreifa sérsveitarmönnum um
landið. Þrátt fyrir það stendur ekki til að
loka starfsstöð sérsveitarinnar á Akur-
eyri. Þar voru fjórir
menn þegar mest var
en þar er nú einn
sérsveitarmaður og
enginn starfandi
sérsveitarmaður í
Reykjavík vill flytja
norður.
Ríkislögreglustjóri
hefur verið gagn-
rýndur innan lögregl-
unnar fyrir að hafa
ekki starfhæfa sérsveit á Norðurlandi,
eins og skipulag embættisins gerir ráð
fyrir. Gert var ráð fyrir því að sérsveitin
staðsetti fjóra menn á Akureyri, sam-
kvæmt skipulagi sem gert var fyrir meira
en áratug.
Sérsveit Ríkislögreglustjóra er hreyf-
anlegt lögreglulið sem er sérþjálfað til
þess að takast á við vopnuð lögreglustörf
og öryggismál, þar með talin hryðjuverk
og stórfelld ofbeldisbrot. Sveitin aðstoðar
lögreglulið landsins, meðal annars við
handtökur hættulegra brotamanna.
Almenna lögreglan öflugri
Jón F. Bjartmarz, yfirlögregluþjónn
hjá Ríkislögreglustjóra og yfirmaður sér-
sveitar, segir að aðstæður séu gjör-
breyttar frá því komið var á því skipulagi
að fjórir sérsveitarmenn væru staðsettir
á Akureyri sem eins konar undanfarar
sérsveitar til þess að tryggja fyrstu við-
brögð á vettvangi.
„Sérsveit er í eðli sínu lögreglulið sem
er með alla sína starfsemi á einum stað
Starfsstöð fyrir norðan ekki lokað
 Yfirmaður sérsveitar Ríkislögreglustjóra segir ekki faglegar forsendur fyrir staðsetningu sér-
sveitarmanna á Akureyri  Almenna lögreglan ráði við verkefnin  Einn eftir en voru mest fjórir
Jón F. Bjartmarz
Morgunblaðið/Eggert
Löggæsla Sérsveitin sinnir fjölbreyttum verkefnum við löggæslu og öryggismál.
Ríkislögreglustjóri hefur óskað eftir því
við Ríkisendurskoðun að gerð verði
stjórnsýsluendurskoðun á rekstri bíla-
miðstöðvar embættisins. Bílamiðstöðin á
og rekur allar lögreglubifreiðir og mótor-
hjól, 120 talsins, og leigir út til lögreglu-
embættanna. Skiptar skoðanir eru innan
lögreglunnar um það hvort rétt sé að hafa
þetta fyrirkomulag eða að embættin sjálf
kaupi og reki bílana.
„Við teljum rétt í ljósi þess ágreinings
sem er innan lögreglunnar að leita til þess aðila sem best er
fallinn til að leggja mat á þetta,“ segir Jónas Ingi Pétursson,
framkvæmdastjóri rekstrar hjá Ríkislögreglustjóra. Hann
tekur fram að embættið telji samreksturinn hagkvæman og
að ekkert sé þar að finna sem ekki standist skoðun.
Jónas Ingi tekur fram að dómsmálaráðuneytið hafi ákveð-
ið það fyrirkomulag fyrir um 20 árum að fela fagaðila að
annast innkaup og rekstur ökutækja lögreglunnar. Einhverjir
innan lögreglunnar telji betra að leggja bifreiðamiðstöðina
niður en aðrir vilji að hún haldi áfram en þá ef til vill í
breyttri mynd. Vegna gagnrýninnar hafi verið fundað með
lögreglustjórum um málið en það sé síðan dómsmálaráðu-
neytisins að ákveða fyrirkomulagið.
Bílamiðstöðin hefur útvegað embættunum sérútbúnar
lögreglubifreiðir með búnaði fyrir lögreglumenn, eins konar
lögreglustöðvar á hjólum. Slík ökutæki eru dýr. Vegna kostn-
aðar eru dæmi um að lögregluembætti hafi leigt bílaleigu-
bíla í staðinn. Jónas segir að það sé aðallega til að hafa yfir
að ráða ómerktum bílum en einnig séu dæmi um að bílarnir
séu auðkenndir og notaðir í neyðarakstur. Hann segir að
regluverkið þurfi að vera skýrara um þetta efni og óskað hafi
verið eftir því að Ríkisendurskoðun skoðaði sérstaklega
heimildir lögreglunnar til þess að nota bílaleigubíla með
þessum hætti.
ÁGREININGUR UM REKSTUR LÖGREGLUBÍLA
Óska eftir úttekt
á bílamiðstöð RLS
Jónas Ingi
Pétursson
Hjörtur J. Guðmundsson
hjortur@mbl.is
„Með þriðja orkupakkanum verður
ekki betur séð en að við séum að játa
okkur undir það og festa það í sessi
að raforka, eins og hver önnur vara,
flæði óheft á milli
landa.“ Þetta
sagði Arnar Þór
Jónsson, dómari
við Héraðsdóm
Reykjavíkur og
fv. dósent við
lagadeild HR, í
samtali við mbl.is.
Frjálst flæði á
vörum sé fyrir
hendi, skilgrein-
ing á raforku sem vöru og þriðji
orkupakkinn sé regluverk sem fjalli
sérstaklega um tengingar milli
landa.
Arnar Þór segir inngang tilskip-
unar 2009/72/EC, hluta þriðja orku-
pakka ESB, skýran hvað þetta varð-
ar. „Gegnumgangandi í textanum er
áhersla á að ríki skuldbindi sig til að
ryðja úr vegi hindrunum í þessu
sambandi. Markmiðið er sömuleiðis
kristaltært, það er að auka sam-
keppni á þessu sviði milli landa.“
Varist að verða að leiksoppum
Arnar Þór segir miklar breytingar
hafa átt sér stað á EES-samstarfinu
á þeim 25 árum sem Ísland hafi verið
aðili að því. Lýðræðisleg vinnubrögð
hafi t.a.m. vikið fyrir valdboði ofan
frá. Dómstólar og eftirlitsstofnanir
taki ákvarðanir og stýri ferlinu, ekki
kjósendur og lýðræðislega kjörin
löggjafarþing. Þannig verði smáríki
að varast það á tímum alþjóðavæð-
ingar að vera ekki gerð að leiksopp-
um og gjalda varhug við íhlutun
valdamikilla stofnana, sjóða og ríkja-
bandalaga á íslenskt lagasetningar-
vald.
Málshöfðun væri hægðarleikur
Arnar Þór segir það hægðarleik
að höfða samningsbrotamál gegn Ís-
landi vegna þriðja orkupakkans og
hnekkja fyrirvörum stjórnvalda og
bendir á að Íslendingar hafi verið
með mjög góð rök í málflutningi sín-
um gegn innflutningi á hráu kjöti,
meðal annars vegna einangraðrar
legu landsins, en þau hafi hins vegar
ekki komið að neinu haldi. „Við vor-
um með skýra fyrirvara varðandi
landbúnað við gerð EES-samnings-
ins en stöndum svo frammi fyrir inn-
flutningi á hráu kjöti að utan.“ Vísar
hann þar til einhliða fyrirvara ríkis-
stjórnarinnar vegna þriðja orku-
pakkans þess efnis að sá hluti lög-
gjafarinnar sem fjallar um
raftengingar á milli landa verði inn-
leiddur en gildistöku hans frestað.
Arnar Þór tekur undir það sjónar-
mið að lögfræðilega rétta leiðin í
málinu með hliðsjón af EES-samn-
ingnum sé að Alþingi hafni því að
samþykkja þriðja orkupakkann […]
og vísi þar með málinu aftur til sam-
eiginlegu EES-nefndarinnar þar
sem hægt væri að óska eftir lagalega
bindandi undanþágum. Fyrirvari
ríkisstjórnarinnar ætti sér hins veg-
ar enga slíka stoð í samningnum.
Þá telur Arnar Þór að ákvörðun
um að samþykkja þriðja orkupakk-
ann sé ákvörðun íslensku þjóðarinn-
ar að undangenginni vitrænni um-
ræðu, en ekki í Brussel eða af
EFTA-dómstólnum. Þá telur hann
að umræðunni þurfi að ná upp úr
lágkúru á borð við að þeir sem styðji
samþykkt séu frjálslyndir en hinir
forpokaðir.
Verið sé að samþykkja
óheft flæði raforku
 Markmið tilskipunar skýr  Fyrirvarinn eigi sér enga stoð
Reuters
ESB Arnar Þór segir landslagið
breytt frá því Ísland gekk í EES.
Banaslysið er varð við höfnina á
Árskógssandi þegar þriggja manna
fjölskylda lést eftir að bifreið henn-
ar fór fram af bryggjukantinum or-
sakaðist sennilega af því að öku-
maður bílsins var með skerta
meðvitund af óþekktum orsökum.
Þá var bryggjukantur lágur og
varnarbúnaður ekki nægilegur til
að koma í veg fyrir að keyrt væri út
af bryggjusporðinum. Þetta kemur
fram í skýrslu rannsóknarnefndar
samgönguslysa (RNSA) um atvikið.
Nefndin tekur fram að hún telji
rétt að gerðar séu auknar kröfur til
ferjuhafna til að tryggja öryggi
vegna umferðar um þær.
Í skýrslu RNSA kemur fram að
veður hafi verið frekar slæmt þeg-
ar slysið átti sér stað, slydduhríð og
frost. Vitni lýstu því að bílnum
hefði verið ekið án áberandi hraða-
breytinga út á bryggjuna og að
ekki hefði kviknað á hemlaljósum
áður en hann fór fram af bryggj-
unni. Fram kemur að fáu sé hægt
að slá föstu um það af hverju bíllinn
endaði í sjónum. Ökumaðurinn var
t.a.m. heilsuhraustur og ekki undir
áhrifum. Þá kom ekkert fram í við-
tölum lögreglu við ættingja og vini
um persónulega hagi ökumanns
eða farþega sem varpað gæti ljósi á
orsakir slyssins.
Ökumaðurinn missti sennilega meðvitund
Skannaðu kóðann
til að lesa alla
greinina í heild
sinni.
Arnar Þór
Jónsson