Morgunblaðið - 07.06.2019, Side 17

UMRÆÐAN 17
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 7. JÚNÍ 2019
Flest vitum við hvers
vegna haldið er upp á
jól og páska að kristn-
um sið. Á jólum fögnum
við kristnir menn fæð-
ingu frelsarans Jesú í
heiminn. Á páskum
gleðjumst við yfir upp-
risu hans, sigri hans á
dauðanum sem gefur
okkur von um eilíft líf
okkur til handa.
En hvað um hvítasunnu?
Maður nokkur svaraði því svona,
þegar hann var spurður af frétta-
manni á förnum vegi: „Hvítasunnan
er svona mikil hátíð, því þá höfum við
heila þrjá daga í frí til að djamma.“
Og vissulega hafði hann á réttu að
standa hvað það varðar að það er
mikið djammað um þessa fyrstu
ferðahelgi ársins eins og hún er köll-
uð. En minna er spáð í hvers vegna
hátíðin er haldin.
Hvítasunnan felur margt í sér.
Meðal annars er hún vor- og sum-
arhátíð. Um hvítasunnu fögnum við
sumri, lofum Guð fyrir stuðning hans
um langa vetrardaga. Upp-
risuboðskap páskanna fögnum við
líka um hvítasunnu. Tilveran öll rís
upp þessa daga. Lífið hefur sigrað
dauðann, og sérhver lifandi vera á
hlutdeild í þeim sigri. Veturinn er á
enda og sumarið knýr dyra. Sólin lýs-
ir upp veröldina allan sólahringinn.
Við þökkum Guði og biðjum hann að
vera með okkur á komandi sumri.
Árstíðirnar allar hvíla í hendi hans.
Norrænar þjóðir hafa löngum beðið
vorsins með óþreyju. Það þekki ég
vel, hafandi búið bæði á Íslandi, í Sví-
þjóð og í Danmörku. Eftir langar
skammdegisnætur og enn lengri út-
mánuði horfa menn löngunaraugum
fram til komandi sumars. Fögnuður-
inn er að sama skapi ósvikinn þegar
sumarið rennur upp yfir landið. Þann
fögnuð eigum við öll sameiginlega.
Bestu mánuðir ársins fara í hönd
með blóm í haga, sæta langa sum-
ardaga. Allt þetta undirstrikar hvíta-
sunnan.
Annar strengur hvítasunnunnar
tengist upphafi kirkjunnar. Þau
heimstrúarbrögð, sem ganga undir
samheitinu kristni og teygja sig nú í
einhverri mynd til allra landa á jörðu,
voru stofnuð á hvíta-
sunnudag. Hvítasunnu-
dagur er fæðing-
ardagur kirkjunnar,
afmælishátíð hennar.
Hvítasunna er bein-
tengd páskum, uppri-
suhátíðinni. Meginhluta
þeirra sjö vikna, sem
liðu frá páskum til
hvítasunnu gekk hinn
upprisni Drottinn Jesús
Kristur um meðal læri-
sveina sinna, birtist
þeim ítrekað og styrkti
þá í trúnni. Fjörutíu dögum eftir
páska ávarpaði hann lærisveina sína
og sagði: „Þér skuluð skírðir verða
með heilögum anda nú innan fárra
daga.“ Þegar hann hafði þetta mælt,
varð hann upp numinn að þeim ásjá-
andi. Tíu dögum síðar voru lærisvein-
arnir allir saman komnir. Þá urðu
þau tíðindi, sem nefnd eru „hvíta-
sunnuundrið“. Sama dag talaði Pétur
postuli til mikils mannfjölda sem
dreif að, er gnýr heyrðist af himni og
tungutal kvað við. En þeir sem veittu
orði Péturs viðtöku voru skírðir, og
þann dag bættust við um þrjú þús-
und sálir, eins og í Postulasögunni
segir. Þannig varð kirkja Krists til.
Kirkjan rekur því ekki upphaf sitt til
verka manna. Þó að kirkjustofnunin
vilji nú oft verða býsna mannleg og
breyskleg í starfi sínu og verki, þá er
það aðeins önnur hlið hennar sem
þannig birtist. Hin hliðin grundvall-
ast á sköpunarmætti Guðs og krafti
Guðs. Án Guðs væri því engin kirkja.
Hvað það var sem raunverulega
hratt af stað þessari viðburðarás
hinn fyrsta hvítasunnudag, hefur
verið mönnum hugstætt á öllum öld-
um. Þar er hinn þriðja streng hvíta-
sunnunnar að finna. Postularnir fyllt-
ust allir heilögum anda og tóku að
tala öðrum tungum, eins og andinn
gaf þeim að mæla, segir í Postulasög-
unni. En hver er þessi kraftur sem
Postulasagan talar um og kallar heil-
agan anda? Jú, það er þessi sami andi
Guðs sem hvíslar að þér í einrúmi
bænarinnar, lætur þig verða varan
við nærveru sína á förnum vegi og
hrífur þig í náttúrunnar ríki. Og
þetta er erindi heilags anda við okk-
ur.
Vegna nálægðar andans í lífi og
starfi sérhvers kristins manns, þá
felur hvítasunnan í sér enn einn
sterkan streng. Það er hvatningin til
að lifa lífi sínu í ljósi þess að við erum
hvert og eitt kölluð til hins nýja sam-
félags sem andinn stýrir. Öll okkar
verk eiga að einkennast af þessu.
Hvar sem andinn kallar okkur til
verka í heiminum, eigum við ekki að
skorast undan heldur ganga fram í
eldmóði, í heilögum anda. Í heimi þar
sem myrkrið á margan hátt fer vax-
andi, eiginhagsmunasemin ræður
ríkjum og enginn veit hvað morg-
undagurinn ber í skauti sér er þessi
boðskapur besta vörnin og sterkasta
skjólið. En um leið kallar hann okkur
til að sækja fram og takast á við
myrkrið og sigra það undir merkjum
krossins – óttalaus.
Guð gefi þér gleðilega hvítasunnu-
hátíð.
Hvítasunna
Eftir Þórhall
Heimisson »Hvítasunnan er
svona mikil hátíð,
því þá höfum við heila
þrjá daga í frí til að
djamma.
Þórhallur Heimisson
Höfundur er sóknarprestur
í Svíþjóð.
thorhallur33@gmail.com
Margir foreldrar
hafa komið að máli við
mig og segja farir sín-
ar ekki sléttar í að fá
pláss hjá dagforeldri
fyrir börn sín. For-
eldrar eru jafnvel ný-
búnir að uppgötva að
þeir eigi von á barni
þegar kapphlaupið
hefst um að tryggja
barninu pláss hjá dag-
foreldri eða á ung-
barnaleikskóla til þess að foreldrar
eigi þess kost að komast aftur út á
vinnumarkað. Eftirspurn eftir dag-
foreldrum í Reykjavík er langt
umfram framboð. Dagforeldri tek-
ur yfirleitt við barni frá 9 mánaða
aldri en börn komast venjulega
ekki inn á leikskóla fyrr en um 18
mánaða aldur og mörg þeirra ekki
fyrr en um tveggja ára aldur.
Margir foreldrar velja síðan að
vera lengur en níu mánuði heima
með barni sínu. Svo mikill er
skortur á dagforeldrum að ekki er
hægt að treysta á að fá pláss fyrir
barnið þegar foreldri hyggst fara
aftur út á vinnumarkaðinn. Það
verður þess vegna að tryggja
barninu pláss um leið og það fæð-
ist og byrja að greiða fyrir það
þegar barnið er níu mánaða án til-
lits til þess hvort barnið notar
plássið þá eða nokkrum mánuðum
síðar. Hægt er að taka dæmi um
barn sem er fætt í janúar og for-
eldrar óska eftir að vera heima
með barni sínu í eitt ár. Þar sem
það er afar erfitt að fá dagvistun í
janúar þarf viðkomandi mögulega
að borga fyrir ónotað pláss í fjóra
mánuði til þess að tryggja sér það.
Borgaryfirvöld búin að róta í
starfsöryggi dagforeldra
Þegar farið var að tala um ung-
barnaleikskóla frá 12 mánaða aldri
þá hefur dagforeldrum í Reykjavík
fækkað um allt að 100. Loforð frá
borgaryfirvöldum um að fljótlega
verði unnt fyrir börn að fara beint
á leikskóla í kjölfar fæðingarorlofs
gerir það að verkum að starfs-
öryggi dagforeldra er lítið. Dagfor-
eldrar vita ekki endilega hversu
mörg börn eru hjá þeim í næsta
mánuði því stundum bjóða leik-
skólarnir pláss með stuttum fyrir-
vara. Dagforeldrar geta því staðið
uppi um mánaðamót með einungis
hluta af laununum sem þeir gerðu
ráð fyrir að hafa. Þeir dagforeldr-
ar sem eru ekki með laus pláss
geta síðan ekki tekið við nýjum
börnum fyrr en eldri börnin kom-
ast inn á leikskóla. Leikskólar
Reykjavíkurborgar innrita börn
yfirleitt einungis að
hausti og því er mjög
erfitt að fá laust pláss
hjá dagforeldri eða á
ungbarnaleikskóla á
öðrum tíma ársins.
Staðan er því sann-
arlega erfið og hefur
versnað á undan-
förnum árum. Í þessu
óörugga vinnuumhverfi
verða dagforeldrar
skiljanlega að finna
leiðir til að tryggja sig.
Fjölmörg börn enn á biðlista
Þegar þessi mál eru rædd við
Skóla- og frístundasvið er svarið að
einmitt vegna þessara erfiðleika
vilji borgaryfirvöld brúa bilið milli
fæðingarorlofs og leikskóla. Það
hefur sannarlega tekið langan tíma
að smíða þessa brú og á meðan
hafa borgaryfirvöld ekki gert nóg
til að hlúa að dagforeldrastéttinni.
Með tali um ungbarnaleikskóla eins
og þeir væru handan við hornið
hefur verið sáð fræjum óöryggis í
stétt dagforeldra með þeim afleið-
ingum að flótti hefur verið úr stétt-
inni. Lausn er ekki í sjónmáli
næstu 1-3 árin. Enn er talsverður
tími þangað til ungbarnaleikskólar
verða orðnir nógu margir til að
geta annað eftirspurn. Skynsamlegt
hefði því verið ef borgarstjórnar-
meirihlutinn hefði reynt að finna
leiðir í samvinnu við dagforeldra til
að styrkja dagforeldrastéttina til að
sporna við flótta úr stéttinni. Nú
eru enn 48 börn 18 mánaða og eldri
á biðlista. Jafnframt eru 259 börn
fædd frá 1. mars til 30. júní 2018 á
biðlista eftir leikskólavist, þ.e. börn
sem verða 14-17 mánaða 1. sept-
ember nk. Ef foreldrar þessara
barna eiga að komast út á vinnu-
markaðinn þurfa þau að hefja dag-
gæslu hjá dagforeldrum. Foreldrar
verða að geta verið öruggir með að
fá pláss fyrir barn sitt hjá dagfor-
eldri óháð því hvenær á árinu barn-
ið fæddist og dagforeldrum verður
að vera boðið viðunandi starfs-
öryggi ef þeir eiga ekki að flýja úr
stéttinni.
Baráttan um
dagforeldra
Eftir Kolbrúnu
Baldursdóttur
Kolbrún
Baldursdóttir
» Svo mikill er skortur
á dagforeldrum að
ekki er hægt að treysta
á að fá pláss fyrir barnið
þegar foreldri hyggst
fara aftur út á vinnu-
markaðinn.
Höfundur er sálfræðingur og
borgarfulltrúi Flokks fólksins.
Móttaka aðsendra greina
Morgunblaðið er vettvangur lifandi umræðu í landinu og birtir aðsendar grein-
ar alla útgáfudaga.
Þeir sem vilja senda Morgunblaðinu greinar eru vinsamlega beðnir að nota
innsendikerfi blaðsins. Kerfið er auðvelt í notkun og tryggir öryggi í sam-
skiptum milli starfsfólks Morgunblaðsins og höfunda. Morgunblaðið birtir
ekki greinar sem einnig eru sendar á aðra miðla.
Kerfið er aðgengilegt undir Morgunblaðslógóinu efst í hægra horni forsíðu
mbl.is. Þegar smellt er á lógóið birtist felligluggi þar sem liðurinn „Senda inn
grein“ er valinn.
Góð þjónusta í tæpa öld 10%afslátturfyrir 67 áraog eldri
Flugvallarþjónusta
BSR sér um að skutla þér út á flugvöll og aftur heim þegar þú ferð til útlanda.
5-8 manneskjur
19.500 kr.
1-4 manneskjur
15.500 kr.
Verð aðra leið:
Nú finnur
þú það sem
þú leitar að
á FINNA.is