Fréttablaðið - 07.06.2017, Síða 51

Reykjavík Hallarmúla 2 563 6900 | ureyri Ak Undirhlíð 2 430 6900
True 4K UHD HDR
120Hz 3D Stuðningur
Fótbolta Stilling
Allt að 300” mynd
VERÐ ÁÐ
UR
249.990
KYNNING
AR
TILBOÐ
SUMAR
SMELLIR
HM SKJÁVARPINN
BENQ TK800 TRUE 4K HDR SKJÁVARPI
199.990
NÝR SUMARBÆKLINGUR FULLUR AF SPENNANDI GRÆJUM
ÁFRAM ÍSLAND
55” 4K UHD HDR
79.990
LED MINI
Risasmár HD skjávarpi
19.990
NÝR
BÆKLING
UR
Óþægileg ást
★★ ★★★
Höfundur: Elena Ferrante
Þýðandi: Brynja Cortes Andrésdóttir
Fjöldi síðna: 190 bls.
Útgefandi: Bjartur 2018
Óþægileg ást er fyrsta skáldsaga
Elenu Ferrante, en hún varð síðar
heimsfræg fyrir hinn magnaða
Napólí-fjórleik sinn. Í þessari
fyrstu skáldsögu sinni, sem kom
út árið 1992, slær Ferrante tón sem
hún hefur haldið sig við allt frá því.
Í Napólí-fjórleik sínum lýsti hún
flóknum samskiptum vinkvenna á
sérlega sannfærandi og minnisstæð-
an hátt jafnframt því sem hún veitti
sýn inn í samfélag þar sem karlar
hafa öll völd og hika ekki við að
beita andlegu og líkamlegu ofbeldi
til að ná sínu fram. Sögusviðið þar
var borgin Napólí með allar sínar
skuggahliðar.
Sögusvið þess-
arar fyrstu skáld-
sögu Ferrante er
einmitt Napólí
og þar er fjallað
um flókið sam-
band tveggja
kvenna, mæðgn-
anna Amaliu
og dótturinnar
Deliu. Amalia
d r u k k n a r o g
í kjölfarið fer
Delia til æskustöðvanna Napólí
og leitar svara við krefjandi spurn-
ingum um erfitt samband sitt við
hina dularfullu móður sína. Þessar
konur voru hluti af hvor annarri,
en um leið algjörar andstæður, og
náðu aldrei fyllilega að tengjast. Nú
þegar móðirin er látin spyr Delia
sig hvernig kona móðir hennar hafi
verið og hvað hafi gerst á síðustu
dögum hennar. Um leið rifjar hún
upp æsku sína og horfist í augu við
óþægilega atburði úr fortíðinni, þar
sem ofbeldi, lygar og blekkingar
komu við sögu.
Sögusviðið er Napólí, sem lýst
er sem fremur nöturlegum stað.
Þar hafa karlmenn öll ráð í hendi
sér. Þeir eru að stærstum hluta
fautar, sem eiga erfitt með að sýna
einlægni og eitra andrúmsloftið
með yfirgangi sínum. Þegar þeim
mislíkar láta þeir hnefana ráða. Í
magnaðasta kafla bókarinnar leggur
faðir Deliu hendur á hina fullorðnu
dóttur sína og kallar hana ýmsum
ónefnum. Þessi kafli er gott dæmi
um þann mikla kraft sem Ferrante
setur í skrif sín og getur, eins og í
þessu tilviki, virkað eins og kjafts-
högg á lesandann.
Óþægileg ást er kraftmikil saga
sögð af miklu öryggi, vel fléttuð
og dularfull. Á köflum minnir hún
jafnvel á glæpasögu, enda er engan
veginn ljóst hvernig dauða móður-
innar bar að. Hinu mjög svo flókna
sambandi dóttur og móður er lýst
á eftirminnilegan hátt og nokkuð
sérstakan, en á köflum er eins og
Delia renni saman við móður sína
og breytist jafnvel í hana. Frásögnin
er óreiðukennd og nútíð og for-
tíð blandast saman. Það er óvissa
í loftinu og kuldi og grimmd svífa
yfir vötnum.
Ferrante er gríðarlega góður sögu-
maður sem heillar lesandann sem
gleymir því stundum hversu mis-
kunnarlaus höfundur hún raun-
verulega er. Hún fegrar ekki mann-
lífið heldur opinberar grimmdina
og óréttlætið sem þar þrífst. Aðal-
persónur hennar eru konur sem
hafa verið sviknar, blekktar og beitt-
ar ofbeldi. Söguheimur Ferrante er
ekki fallegur en sannur, um leið ein-
kennilega heillandi því lesandinn er
límdur við síðurnar. Vert er síðan
að þakka fyrir góða þýðingu Brynju
Cortes Andrésdóttur.
Kolbrún Bergþórsdóttir
NIÐURSTAÐA: Það er engan byrjenda-
brag að finna á þessari fyrstu skáldsögu
Ferrante. Hinir fjölmörgu aðdáendur
hennar eiga hiklaust að lesa þessa fyrstu
bók hennar, þeir verða ekki sviknir.
Kraftur og grimmd
Birgit skapar hárfína blöndu augnablika. MYND/THORSTEN JANDER
Íslenska kvikmyndatökukonan
Birgit Guðjónsdóttir hlýtur heiðurs-
verðlaun Þýsku kvikmyndaverð-
launanna (Deutsche Kamerapreis) í
ár, en þau eru veitt fyrir framúrskar-
andi feril viðkomandi listamanns.
Í umsögn dómnefndar segir að öll
verk sem hún hefur fengist við beri
merki næmis hennar og innsæis og
sé sama hvort hún fáist við leiknar
myndir eða heimildarmyndir fyrir
sjónvarp eða bíóhús. „Töfrar hennar
liggja ekki bara í því að taka fal-
legar myndir heldur að skapa hár-
fína blöndu augnablika, afstöðu,
sjónarhorna og hreyfingar mynda-
vélarinnar,“ bætir dómnefndin við.
Birgit fæddist á Íslandi árið 1962.
Hún hefur á ferli sínum tekið þátt
í gerð fjölmargra mynda fyrir bíó
og sjónvarp. Auk þessa að sinna
kvikmyndagerð hefur hún um ára-
bil kennt við kvikmyndaháskóla
í Baden-Württemberg og Babels-
berg. Hún er félagi í Þýsku og Evr-
ópsku kvikmyndaakademíunni og
átti frumkvæði að stofnun samtaka
þýskumælandi kvikmyndatöku-
kvenna. Verðlaunin verða afhent
við hátíðlega athöfn í Köln 7. júlí. – kb
Birgit fær þýsk heiðursverðlaun
M E N N I N G ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð 39F I M M T U D A G U R 7 . J Ú N Í 2 0 1 8