Vinnan - 01.12.1951, Qupperneq 24

Sigurjón Jónsson:
Öryggi á
vinnustöðum
UM FÁTT ER NÚ meira talað en hina auknu
slysa- og sjúkdómahættu, er fylgir þeim störfum,
sem þegnar þjóðfélagsins verða að vinna. Það er
heldur ekki að ástæðulausu, að fólk ræðir þessi
mál, því að slys við vinnu og atvinnusjúkdómar
eru orðnir allt of tíðir viðburðir í okkar fámenna
þjóðfélagi.
Nágrannaþjóðir okkar hafa gert mjög mikið til
þess að finna leiðir, er mættu verða til úrbóta í
þessu máli, enda hafa vinnuveitendur og launþeg-
ar fundið, að hér er um áhugamál beggja að ræða.
Við getum vissulega lært mikið á því að kynna
okkur, hvað aðrar þjóðir telja heppilegt í þessum
efnum. Við lestur erlendra blaða verður maður
víða var við skrif um þessi mál, og eru það eink-
um læknar, atvinnurekendur og trúnaðarmenn
stéttarfélaga, sem skýra þar frá reynslu sinni.
Segja má, að ein aðalorsök slysahættunnar sé
fólgin í hinum stóraukna vinnuhraða, sem hefur
skapazt vegna stóraukinnar vélatækni. Sjúkdóms-
hættan hefur mjög aukizt vegna ýmissa efna, sem
notuð eru við framleiðslustörf í iðju og iðnaði.
Reynsla annarra þjóða hefur sannað, að kostnaður
vegna öryggisráðstafana á vinnustöðum er hverf-
andi lítill hjá öllum þeim kostnaði, sem orðið
hefur vegna slysa eða sjúkdóma, er orsakazt hafa
við eða vegna vinnu. Atvinnurekendur hafa einnig
séð, að kostnaður þeirra vegna fjarveru starfsfólks,
hvort sem um er að kenna slysi eða sjúkdóm-
um, vegna óhollustu við störf er orðin það stór,
að mikið er gerandi til þess að minnka hann.
Þessir þrír aðilar, þ. e. verkafólk, vinnuveitendur
og ríki, hafa því fundið hér sameiginlegt hags-
munamál, sem þeim ber að leysa með sameigin-
legu átaki.
Þær leiðir, sem farnar hafa verið, ,eru í fáum
orðum þessar: Samþykkt hafa verið lög um öryggi
á vinnustöðum og ströngu eftirliti komið á með
því, að lögunum sé framfylgt. Félög eða vinnu-
staðir hafa komið sér upp fjölda af sjálfboðalið-
um, sem lært hafa hjálp í viðlögum, og hafa sumir
þessara manna jafnvel bjargað lífi félaga sinna
vegna þess, hve þeir hafa verið færir í starfi, er
slys hefur borið að höndum. Þá hefur reynslan
sýnt, að mjög nauðsynlegt er fyrir fólk, sem vinn-
ur störf, er hættuleg geta talizt heilsu manna, að
láta lækni skoða sig reglulega og á þann hátt
fylgjast með öllum breytingum, er verða kunna
vegna vinnunnar.
Tekin hefur verið upp mjög víðtæk fræðslu-
starfsemi, sem aðalega er fólgin í því, að haldnir
eru fyrirlestrar og sýndar myndir, og fara slíkir
fræðslufundir venjulega fram í samkomusölum
vinnustaðanna.
Hvernig er nú búið að þessum málum hér hjá
okkur?
Við höfum ekki lög um öryggi á vinnustöðum,
en við höfum aðeins gamla og úrelta reglugerð
og eftirlit samkvæmt því. Fræðslustarfsemi er
mjög takmörkuð, nema hvað einstök félög hafa
reynt að fræða meðlimi sína og þá oft með aðstoð
góðra manna, og vil ég í því sambandi sérstaklega
nefna þá Jón Sigurðsson borgarlækni og Jón
Oddgeir Jónsson, fulltrúa slysavarnafélagsins.
Einnig hefur verið reynt að þýða greinar úr erlend-
um blöðum og byggja þannig á þekkingu og
reynslu, sem aðrar þjóðir hafa öðlazt
Hafið þið til dæmis gert ykkur ljóst:
1. Að blýbenzín er stórhættulegt, en það er
notað á fjölda véla og áhalda, sem almenn-
ingur notar, og er hættan jafnvel mest í
reyknum eða sótinu, því að á þann hátt
getur það borizt niður í lungun. Þess vegna
verður að gæta mjög mikils þrifnaðar í sam-
bandi við notkun benzíns. Hreint benzín er
tært, blýbenzín er rauðleitt eða grænt, ef
um mikið blý er að ræða.
2. Að við suðu og hitun ýmissa málma getur
myndazt eitrun í andrúmsloftinu, og er því
nauðsynlegt að hafa góða loftræstingu, þar
sem raf- og gassuða eða hitun málma fer fram
að staðaldri.
3. Að hávaði á vinnustað lamar heyrnina smátt
og smátt og gagnslaust er að troða baðmull
í eyrun, heldur á að nota þar til gerða tappa.
4. Að hreinsun málma á smergilskífu eða með
sandblástri getur verið stórhættuleg, og er
því nauðsynlegt, að loftræsting sé mjög góð,
þar sem slíkt er gert.
5. Að hverja vél, sem hætta getur stafað af, á
að vera hægt að stöðva frá þeim stað, sem
maðurinn, sem við hana vinnur, stendur á.
14 VINNAN