Fréttablaðið - 14.08.2021, Qupperneq 6

Aðildarríki NATO hafa hafið
flutninga á túlkum og öðrum
samstarfsmönnum sínum frá
Afganistan til að forða þeim
undan framrás Talibana.
Utanríkisráðuneytið segir
slíkar aðgerðir ekki grundvall­
aðar á samþykktum NATO og
svipaðar aðgerðir virðast ekki
fyrirhugaðar Íslandi.
thorgrimur@frettabladid.is
UTANRÍKISMÁL Engar áætlanir
virðast liggja fyrir hjá ríkisstjórn
Íslands um það hvort afganskir
túlkar eða aðrir Afganir sem störf­
uðu með íslenskum friðargæslu­
liðum í Afganistan muni eiga kost
á að hljóta hæli hér á landi. Tali­
banar hafa staðið í leiftursókn gegn
afgönskum stjórnvöldum að undan­
förnu og hafa hertekið fjölda borga.
Talið er að túlkar og aðrir Afganir
sem unnið hafa með erlendu her­
námsliði og bandalagsríkjum
Bandaríkjanna og Atlantshafs­
bandalagsins eigi á hættu að lenda í
skotlínu Talibana ef þeir verða inn­
lyksa á hernámssvæðum þeirra eða
ef Talibanar ná stjórn á landinu öllu.
Frá því að Joe Biden Bandaríkja­
forseti tók ákvörðun um að draga
bandarískt herlið frá Afganistan
hafa mörg ríki sem tóku þátt í inn­
rásinni í Afganistan eða í hernámi
og friðargæslu í landinu gert áætlan­
ir um að forða afgönskum túlkum
og veita þeim hæli. Biden bauð um
200 afganska túlka og fjölskyldur
þeirra velkomin til Bandaríkjanna
um mánaðamótin. Umræða um
svipaðar aðgerðir hefur farið fram
í nágrannaríkjum Íslands. Í Dan­
mörku hafa stjórnmálaf lokkar á
borð við Íhaldsflokkinn, Róttæka
vinstriflokkinn, Sósíalíska þjóðar­
flokkinn og Einingarlistann mælt
fyrir því að afganskir túlkar fái hæli
í landinu. Fjórir danskir hershöfð­
ingjar og fyrrum varnarmálastjórar
sögðu jafnframt við Politiken að
Danmörku bæri siðferðisleg skylda
til að tryggja öryggi túlka og annarra
samstarfsmanna sem hefðu hjálpað
dönskum hermönnum í Afganistan.
Ísland, sem aðildarríki í Atlants­
hafsbandalaginu, tók þátt í verk­
efnum alþjóðaliðsins (ISAF) í Afgan­
istan á árunum 2003 til 2013. Meðal
annars fóru Íslendingar um skeið
með stjórn alþjóðaflugvallarins í
Kabúl og sendu friðargæsluliða og
þróunarfulltrúa til landsins. Fyrir
liggur í skýrslum friðargæsluliðsins
og í frásögnum Íslendinga sem fóru
til landsins að unnið var með inn­
fæddum túlkum við starfsemina,
en samkvæmt svari utanríkisráðu­
neytisins við fyrirspurn Frétta­
blaðsins leiddi Ísland ekki verkefni
í eigin nafni og réð ekki túlka eða
aðra heimamenn til starfa.
„Þau ríki sem leitt hafa verkefni
og ráðið til starfa heimamenn sem
túlka eða samstarfsmenn í þeim
verkefnum, hafa í einhverjum til­
fellum boðið þeim skjól og hæli nú
þegar verkefninu lýkur,“ kom fram
í svari ráðuneytisins. „Slík boð
eru ekki grundvölluð á samkomu­
lagi Atlantshafsbandalagsins og
afganskra stjórnvalda. Fleiri dæmi
eru um slíkar aðgerðir einstakra
ríkja þegar verkefnum á vegum her­
liðs lýkur í einstökum ríkjum.“
„Fulltrúar Íslands hafa lýst yfir
áhyggjum yfir þeirri stöðu sem
komin er upp í Afganistan og
fylgjast grannt með þróuninni þar
í landi. Staðan, og viðbrögð við
henni, er reglulega rædd á vettvangi
Atlantshafsbandalagsins og Ísland
tekur þátt í þeirri umræðu.“ ■
Ekki von á afgönskum túlkum
Afganskir fyrr-
verandi túlkar
mótmæla í
miðbæ Kabúl
þann 30. apríl.
FRÉTTABLAÐIÐ/AFP
Slík boð eru ekki
grundvölluð á sam-
komulagi Atlantshafs-
bandalagsins og
afganskra stjórnvalda.
Utanríkisráðuneytið.
thorgrimur@frettabladid.is
UMHVERFISMÁL Áhrif drykkjar­
vatns í f löskum á náttúruauðlindir
er 3.500 sinnum meira en krana­
vatns. Kom þetta fram í nýlegri
rannsókn sem unnin var á vegum
heilbrigðisstofnunarinnar ISGlobal
í Barselóna á Spáni.
Var þar komist að þeirri niður­
stöðu að ef allir íbúar spænsku
borgarinnar drykkju f löskuvatn
myndi kostnaðurinn við auðlinda­
söfnun nema að andvirði um 10.570
milljóna króna, um 3.500 sinnum
meira en ef allir borgarbúar drykkju
kranavatn.
Lítill sem enginn munur er á
gæðum drykkjarvatns úr krönum
og úr f löskum á Íslandi. Krana­
vatnið á Íslandi er talið með hinu
besta á heimsvísu og samkvæmt
svari Matvælastofnunar við fyrir­
spurn Fréttablaðsins fæst enginn
heilsuávinningur af því að nota sér
hið síðarnefnda frekar en hið fyrra,
enda er flöskuvatnið að mestu feng­
ið úr sömu vatnsbólum og í gegnum
sömu lagnir.
Þrátt fyrir þetta tíðkast sala á
drykkjarvatni í plastflöskum víða
í íslenskum verslunum og þekkst
hafa dæmi um að erlendum ferða­
mönnum sé ráðið frá því að neyta
vatns úr krana.
Í svari umhverfisráðuneytisins við
fyrirspurn Fréttablaðsins kom fram
að neysla átappaðs vatns virtist hafa
aukist á Íslandi síðasta áratuginn
og að mikilvægt væri að snúa þeirri
þróun við. „Umhverfis­ og auðlindar­
áðuneytið hefur sett aukið fjármagn
á síðustu árum í vitundarvakningu
um ofnotkun einnota plastvara
og lagði meðal annars fjármagn til
markaðsherferðarinnar Kranavatn.
Herferðin, sem farið var í vegna
vitundar um að neysla blávatns á
flöskum væri að aukast, var í umsjá
Íslandsstofu og Umhverfisstofnunar
og beindist að því að vekja athygli
erlendra ferðamanna á öryggi og
gæðum kranavatns á Íslandi.“
Ný lög sem banna sölu á ýmsum
einnota plastvörum tóku gildi
í sumar. Bannið nær ekki til
drykkjar vatns í einnota plast­
f löskum en tekur til vara sem eru
„beinlínis óþarfar eða til eru stað­
gönguvörur fyrir, svo sem fjölnota
lausnir“. Í lögunum er ákvæði um
lágmarkshlutfall endurunnins
plasts í einnota plastflöskum fyrir
drykkjarvörur sem settar eru á
markað, sem gildir meðal annars
um drykkjarvatn í einnota flöskum.
„Plast í umhverfinu er skaðvaldur
og það er í sífelldri endurskoðun í
ráðuneytinu til hvaða ráðstafana
mögulegt er að grípa til að draga
úr plastmengun,“ kom fram í svari
ráðuneytisins. ■
Umhverfisspjöll langtum meiri af flöskuvatni en kranavatni
Sala á flöskuvatni tíðkast í versl-
unum. FRÉTTABLAÐIÐ/ANTON BRINK
hjorvaro@frettabladid.is
SKIPULAGSMÁL Endurbætur á hús­
næðinu sem hýsti áður kínverska
sendiráðið að Víðimel 29 ganga vel. 
Til stendur að koma húsinu í upp­
runalegt horf og gera það íbúðar­
hæft. Áætlað er að verklok verði um
komandi áramót, að sögn eiganda
hússins. ■
Gamla sendiráðið
tilbúið um áramót
Það eru 75 ár síðan húsið var reist en
það hefur staðið autt undanfarin ár.
K Y N N U M N ÝJ A N J E E P®
A L V Ö R U J E P P I – A L V Ö R U FJ Ó R H J Ó L A D R I F
UMBOÐSAÐILI JEEP® OG RAM Á ÍSLANDI • ÍSLENSK-BANDARÍSKA • ÞVERHOLT 6 • 270 MOSFELLSBÆR
S. 590 2300 • WWW.ISBAND.IS • ISBAND@ISBAND.IS • OPIÐ VIRKA DAGA 10-18
VERÐ HLAÐINN AUKABÚNAÐI FRÁ
6.499.000 KR.*
N Á N A R I U P P LÝ S I N G A R Á J E E P. I S
• STÆRRI VÉL 240 HÖ
• 360° MYNDAVÉL
• LÁGT DRIF
• LEÐURSÆTI OG MÆLABORÐ
• SNERTILAUS OPNUN AFTURHLERA
• FJARLÆGÐARSTILLTUR HRAÐASTILLIR
N Ý H Ö N N U N
N Ý I N N R É T T I N G
N Ý TÆ K N I
N Ý R Ö R Y G G I S B Ú N A Ð U R
* S V A R T U R L I M I T E D. A Ð R I R L I T I R 6 . 6 6 2 . 0 0 0
ÁRA ÁBYRGÐ 8 ÁRA ÁBYRGÐ ÁDRIFRAFHLÖÐU PLUG-IN HYBRID
NÚ FÁANLEGUR Í TRAILHA WK ÚTFÆRSLU
ser@frettabladid.is
VIÐSKIPTI Sala á steypu hefur aukist
um að minnsta kosti 25 prósent frá
því á fyrri hluta síðasta árs, til fyrstu
sex mánaða þessa árs.
Þorsteinn Víglundsson, forstjóri
BM Vallár, segir byggingamarkað­
inn hafa tekið vel við sér, ólíkt því
sem var á síðasta ári þegar sala var
borin uppi af einstaklingum.
„En þetta er og hefur verið sveiflu­
kenndur bransi á Íslandi og bremsu­
förin hafa oft og tíðum verið löng,
milli þess sem bæði starfsfólk og
tæki hefur vantað,“ segir hann. ■
Steypusala tekur
kipp á milli ára
6 Fréttir 14. ágúst 2021 LAUGARDAGURFRÉTTABLAÐIÐ