Morgunblaðið - 10.02.2022, Qupperneq 35

35
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 10. FEBRÚAR 2022
Það hefur verið mik-
ill gangur í uppbygg-
ingu íbúðarhúsnæðis í
Hafnarfirði undanfarin
misseri og mánuði.
Þessi uppbygging
kemur í kjölfar tafa
sem urðu á fram-
kvæmdum á helstu
nýbyggingarsvæðum
Hafnarfjarðar, í
Skarðshlíð og Hamra-
nesi. Eins og margir
vita voru helstu ástæður tafarinnar
þær að framkvæmdaleyfi fyrir flutn-
ingi raflína, sem lágu yfir byggingar-
svæðunum, var kært og fellt úr gildi
vorið 2018.
Flutningur raflínanna var frum-
forsenda þess að hægt væri að halda
áfram að úthluta lóðum í Skarðshlíð
og síðan Hamranesi og að þeir sem
þegar voru komnir með lóðir þar
vildu hefja byggingu húsa sinna. Lof-
að hafði verið, allt frá árunum fyrir
hrun, að línurnar yrðu færðar burt. Á
meðan beið heilt hverfi í Skarðshlíð
úthlutunar, með alls 183 lóðum undir
460 íbúðir.
Ládeyða á tíma
Samfylkingar
Á meðan raflínurnar
lágu yfir hverfinu var
enginn áhugi á þessum
lóðum og stóðu þær auð-
ar, þrátt fyrir að vera til-
búnar. Það var svo þeg-
ar meirihluti
Sjálfstæðisflokks og
Bjartrar framtíðar tók
til starfa eftir kosningar
2014 sem skriður komst
á flutning raflínanna.
Eins og sjá má á með-
fylgjandi súluriti seldust einungis 16
lóðir í Hafnarfirði á árunum 2010-
2014, þegar Samfylkingin var síðast í
meirhluta í bænum. Þess má geta að
aðeins ein lóð undir fjölbýlishús seld-
ist á þessum árum. Það var lóð á þétt-
ingarreit í norðurbænum fyrir 42
íbúðir. Svo mikið var mönnum í mun
að koma einhverjum íbúðafram-
kvæmdum af stað að verktakanum
sem átti lóðina var veittur ríflegur af-
sláttur af gatnagerðargjöldunum. Sá
afsláttur skilaði sér þó ekki til kaup-
enda íbúðanna, því fermetraverð
íbúðanna reyndist með því hæsta sem
þá hafði sést á höfuðborgarsvæðinu.
Hafnfirðingum fjölgi
um fjórðung
Þegar undirbúningur hófst á flutn-
ingi raflínanna árið 2015 komst fyrst
hreyfing á lóðasöluna, samhliða var
einnig farið í að breyta fyrra skipu-
lagi í Skarðshlíð. Meðal annars með
því að fjölga lóðunum, minnka þær og
gera fýsilegri fyrir kaupendur.
Það voru því mikil vonbrigði þegar
framkvæmdaleyfið á flutningi raflín-
anna var fellt úr gildi vegna kæru
Hraunavina og Náttúruverndar-
samtaka Suðvesturlands. Kæran
tafði alla uppbyggingu á svæðinu.
Það var svo undir forystu núverandi
meirihluta Sjálfstæðisflokks og
Framsóknar að bráðabirgðaleyfi
fékkst fyrir flutningi raflínanna og í
kjölfarið haldið áfram við lóðaúthlut-
anir og íbúðauppbyggingu. Og eins
og sjá má á súluritinu hefur heldur
betur rofað til í þessum málum á
kjörtímabilinu. Nú eru verkin látin
tala. Alls hefur verið úthlutað 185 lóð-
um, á árunum 2018-2021, undir rúm-
lega 2.000 íbúðir, bæði á nýbygg-
ingar- og þéttingarsvæðum, fyrir
sérbýli sem og fjölbýli. Á þessu ári
verður haldið áfram á þeirri braut.
Uppbygging á íbúðarhúsnæði í bæj-
arfélaginu hófst því af miklum krafti
fyrir allnokkru, íbúum er farið að
fjölga hratt aftur og er gert ráð fyrir
að á næstu fjórum árum hafi Hafn-
firðingum fjölgað um sjö þúsund
manns.
Því er holur hljómur í gagnrýni
minnihlutans, einkum Samfylking-
arinnar, á núverandi meirihluta í
bæjarstjórn Hafnarfjarðar um að
hafa ekki staðið sig í úthlutun lóða í
bæjarfélaginu. Tölurnar tala sínu
máli.
Eftir Rósu
Guðbjartsdóttur » Íbúum er farið að
fjölga hratt aftur og
er gert ráð fyrir að á
næstu fjórum árum hafi
Hafnfirðingum fjölgað
um sjö þúsund manns.
Rósa
Guðbjartsdóttir
Höfundur er bæjarstjóri
Hafnarfjarðar.
Látum verkin og tölurnar tala
Sívaxandi umferð-
artafir í Reykjavík
bitna einna helst á
þeim sem búa í efri
hverfum og sækja
vinnu í vesturhluta
borgarinnar. Þar er að
finna stærstu vinnu-
staði hennar, s.s. Há-
skóla Íslands, Háskól-
ann í Reykjavík og
Landspítalann.
Stofnbrautir
afskiptarí áratug
Það er með ólíkindum að í 136
þúsund manna borg þurfi vegfar-
endur að eyða sífellt stærri hluta af
tíma sínum í daglegum umferð-
arteppum. Skýring borgaryfirvalda
á þessu ástandi er að við ökum um
á of mörgum fólksbílum. Ég hef
hins vegar nærtækari skýringu á
því. Árið 2012 gerðu borgaryfirvöld
samgöngusamning við ríkið um til-
raunaverkefni til tíu ára. Tilraunin
fólst í því að stöðva viðhald og eðli-
lega uppbyggingu á stofn-
brautakerfinu en
fjölga í staðinn al-
menningsvögnum. Eitt
aðalmarkmið sam-
komulagsins var sam-
kvæmt skýrslu Mann-
vits: „að tvöfalda
a.m.k. hlutdeild al-
menningssamgangna í
öllum ferðum sem
farnar eru á höf-
uðborgarsvæðinu á
samningstímanum og
sporna með þeim
hætti við tilsvarandi
aukningu eða draga úr notkun
einkabílsins …“ Það er skemmst
frá því að segja að hlutdeild al-
menningssamgangna í ferðum á
höfuðborgarsvæðinu var 4% við
upphaf þessarar tilraunar og nú,
áratug síðar, hefur sú hlutdeild
nánast ekkert aukist. Stofnbrauta-
kerfið hefur hins vegar verið af-
skipt í þennan áratug.
Allir í sömu súpunni
Þessi tíu ára tilraun hefur kostað
borgarbúa gríðarlega fjármuni. Við
erum enn að bíta úr nálinni með
stöðugt meiri umferðatöfum. Bið-
raðirnar á stofnbrautunum lengjast
með hverjum deginum og sá tími
sólarhringsins sem er álagstími í
umferðinni lengist að sama skapi.
Það er helst að skilja á þessari
tilraun að ætlunin hafi verið að
„draga úr notkun einkabílsins“
með því að skapa umferðartafir.
En umferðartafir bitna á öllum
sem ferðast með vélknúnum öku-
tækjum, einnig þeim sem ferðast
með almenningsvögnum. Umferð-
artafir eru því ekki vænleg leið til
„að tvöfalda a.m.k. hlutdeild al-
menningssamgangna í öllum ferð-
um …“.
Þrengt að viðbragðsaðilum
Það eru þó ferðir viðbragðsaðila
í neyðartilfellum sem ég hef mest-
ar áhyggjur af. Ég þekki það vel
frá fyrrverandi starfi mínu á þessu
sviði hvernig örfáar mínútur geta
skilið milli lífs og dauða. Það á að
vera ófrávíkjanleg krafa að fulltrúi
viðbragðsaðila sé hafður með í ráð-
um við skipulag samgangna á höf-
uðborgarsvæðinu. Því miður er
ekki að sjá að tekið hafi verið tillit
til neyðaraksturs við þrengingar og
hraðahindranir.
Snorrabrautin er t.d. mjög mik-
ilvæg tengibraut fyrir útkallsbíla
SHS ef farið er frá slökkvistöðinni í
Skógarhlíð í gamla Vesturbæinn,
miðbæinn og Laugarnesið. Þreng-
ingar, hraðahindranir og gamaldags
ljósastýribúnaður hafa gert Snorra-
brautina að martröð fyrir sjúkra-
flutningamenn þegar mikið liggur
við. Auk þess fara um 30% sjúkra-
flutninga á Landspítalann um
Snorrabraut.
Í umræðum um staðsetningu
Landspítalans fyrir nokkrum árum
komu ítrekað fram þær kröfur að
með núverandi staðsetningu spít-
alans þyrfti að bæta mjög aðkom-
una að honum. Í því samhengi var
m.a. lagt til að setja göngubrú eða
undirgöng yfir Miklubraut við
Stakkahlíð. Af því varð ekki en þess
í stað bætt við ljósastýrðri gang-
braut við Klambratún. Þessar tvær
ljósastýrðu gangbrautir stöðva oft
marga tugi ökutækja, jafnvel nokk-
ur hundruð sinnum á dag, auka
þannig mengun og stífla stöðugt
helstu umferðaræð borgarinnar.
Aðkoman að Landspítalanum hefur
svo enn versnað með breytingum á
Snorrabraut.
Við eigum að sjálfsögðu að vinna
þrotlaust að því að auka flæði og
öryggi allrar umferðar í borginni,
fyrir gangandi, hjólandi, fólksbíla
og almenningsvagna, og draga jafn-
framt úr þeirri mengun sem umferð
veldur. Fordómar sem miða að því
að leggja stein í götu okkar eru
ekki einungis heimskulegir, heldur
einnig hættulegir.
Eftir Björn Gíslason » Í umræðum um stað-
setningu Landspít-
alans fyrir nokkrum ár-
um komu ítrekað fram
þær kröfur að með nú-
verandi staðsetningu
spítalans þyrfti að bæta
mjög aðkomuna að hon-
um.
Björn Gíslason
Höfundur er borgarfulltrúi
Sjálfstæðisflokksins.
Samgöngustefna ógnar öryggi okkar
Nýlega kom út bókin
„Hæstiréttur Íslands í
hundrað ár“. Fram
kemur í formála bók-
arinnar að rétturinn
standi sjálfur fyrir
þessari útgáfu. Sagn-
fræðingurinn Arnþór
Gunnarsson var feng-
inn til að skrifa bókina
en yfir honum sat rit-
nefnd sem Hæstiréttur
skipaði. Í henni áttu
m.a. sæti fyrrverandi dómarar við
réttinn.
Í nýjustu útgáfu netmiðilsins
Stundarinnar er að finna grein um
hluta af efni þessarar bókar. Þar er
einkum fjallað um það sem í bókinni
segir um skipan tveggja dómara að
réttinum á árunum 2003 og 2004. Þeir
eru Ólafur Börkur Þorvaldsson, sem
ennþá er starfandi, og undirritaður,
Jón Steinar Gunnlaugsson, sem var
skipaður á árinu 2004 en lét af störf-
um 2012.
Meginefni þessarar umfjöllunar er
að halda því fram að þessir tveir dóm-
arar hafi verið skipaðir
á pólitískum forsendum
og ekki verðskuldað
starfið. Er m.a. reynt
að gera lítið úr þekk-
ingu þeirra á lögfræði.
Þetta skaðar mig svo
sem ekki mikið því ég
hef sjálfur gefið út all-
margar bækur sem eru
vitnisburður um hvað
ég kann fyrir mér í
fræðunum. Er mér
kunnugt um að flestir
þeir sem hafa áhuga á
lögfræðinni og beitingu
hennar við réttinn hafa kynnt sér efni
bóka minna og kvarta ég ekki yfir
ummælum þeirra um efni skrifa
minna. Slíkt hið sama á ekki við um
Ólaf Börk. Ég hef hins vegar látið
uppi þá skoðun mína, að hann standi
líklega öllum öðrum dómurum, sem
nú starfa við réttinn, framar í lög-
fræðilegum efnum. Kannski það eigi
eftir að skýrast betur í framtíðinni,
þegar hann verður laus undan þeim
hömlum á tjáningu sem setan í dóm-
araembætti leggur á menn.
Það er óvenjulegt í svona afmælis-
riti að taka fyrir einstaka menn sem
starfað hafa við stofnunina sem um er
fjallað og halla á þá orðinu með þeim
hætti sem Stundin greinir frá. Mikið
hefur blessuðum mönnunum legið á
og þá líklega helst þeim sem nú,
furðulegt nokk, gegnir embætti for-
seta réttarins. Þessu ræður rökstudd
og efnismikil gagnrýni mín á störf
réttarins í fortíðinni, m.a. störf hans.
Mér er kunnugt um að forsetinn og
sumir hinna kveinka sér undan gagn-
rýni minni, þó að þeir hafi ekki treyst
sér til að svara henni. Mér finnst að
þeir hefðu átt að vera menn til að
standa beint og milliliðalaust að tján-
ingu sinni um það. Þeir hafa ekki
treyst sér til þess en fengið í staðinn
sakleysingja úr röðum sagnfræðinga
til að tala fyrir sína hönd og látið rétt-
inn borga kostnaðinn um leið og þeir
komu sér upp fyrirkomulagi til að
stjórna skrifum hans. Þetta er hins
vegar undarlegra þegar sómamað-
urinn Ólafur Börkur á í hlut. Hann er
nú á 61. aldursári og hefur starfað
sem dómari við réttinn í nær 20 ár.
Skemmst er frá því að segja að hann
hefur sýnt afburðahæfni til þessa
starfs og á flekklausan feril allan
þennan tíma. Oft kann málum að vera
svo háttað að þeir sem minna mega
sín á viðkomandi sviði veitast að þeim
sem standa þeim framar. Kannski
það sé reyndin hér.
Hitt er svo rétt að við skipun mína
á árinu 2004 var svo sannarlega brot-
ið gegn lögum. Fólst það í ólögmæt-
um ráðstöfunum dómara, sem þá sátu
í réttinum, til að reyna að hindra
skipun mína. Var það sýnilega vegna
gagnrýni minnar sem þeir höfðu ekki
treyst sér til að svara. Líklega hefur
háttsemi sumra þeirra þá hreinlega
verið refsiverð, þó að ég hafi á sínum
tíma ákveðið að fylgja því máli ekki
eftir. Ég segi frá þessari atburðarás í
bók minni „Í krafti sannfæringar“,
sem út kom á árinu 2014 og vísast þar
til 14. kafla bókarinnar á bls. 267-289.
Þar geta menn lesið reyfarakennda
frásögn af háttsemi nafngreindra
manna úr dómaraaðlinum, sem aldrei
hafa þurft að bera neina ábyrgð á
henni. Þar á meðal voru nokkrir sem
áður höfðu beinlínis óskað eftir að ég
sækti um embætti en ég ekki viljað á
þeim tíma. Man ég vel eftir því, þegar
áhrifamesti dómarinn á þessum ár-
um, Markús Sigurbjörnsson, spurði
mig með hvíslandi rödd sinni í símtali,
hvort hann mætti ekki skrifa fyrir
mig umsókn um embætti við réttinn.
Síðar hefur hann velt sér á hina hlið-
ina í bæli sínu og fer ég í bók minni
yfir atvik sem sýnilega hafa ráðið því.
Þeir sem nú ráða réttinum munu
ekki ríða feitum hesti af framferði
sínu við að segja sögu af þeim atburð-
um sem hér er fjallað um. Ég minni
þá samt á orðatiltækið um að batn-
andi mönnum sé best að lifa, og óska
að þeim takist að bæta ráð sitt svo
verða megi réttinum til framdráttar
og virðingar meðan þeir gegna ennþá
embættum sínum.
Minna en hálf sagan sögð
Eftir Jón Steinar
Gunnlaugsson » „Hitt er svo rétt að
við skipun mína á
árinu 2004 var svo sann-
arlega brotið gegn lög-
um. Fólst það í ólög-
mætum ráðstöfunum
dómara, sem þá sátu í
réttinum, til að reyna að
hindra skipun mína.“
Jón Steinar
Gunnlaugsson
Höfundur er fyrrverandi
dómari við Hæstarétt.