Morgunblaðið - 22.03.2022, Blaðsíða 28

28 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 22. MARS 2022
Ragnheiður Birgisdóttir
ragnheidurb@mbl.is
Fyrsta ljóðabók Hrafnhildar Haga-
lín Guðmundsdóttur varð til þegar
hún tók sér nokkurra mánaða frí frá
störfum sínum sem listrænn ráðu-
nautur í Borgarleikhúsinu. „Ég var
búin að vera að vinna mikið og ósk-
aði eftir leyfi til þess að pústa og ein-
beita mér að einhverju öðru. Þegar
ég tók við starfi listræns ráðunautar
í Borgarleikhúsinu þá skildi ég mikið
eftir sem ég hafði verið að vinna að.
Ég hafði starfað sjálfstætt sem leik-
skáld og þýðandi árum saman þann-
ig það var eitt og annað sem mig
langaði til að koma aftur að. Ég hafði
lengi látið mig dreyma um það.“
Hún dvaldi í Frakklandi og á
Spáni í þrjá-fjóra mánuði.
„Ég fór af stað og ekki með neitt
sérstakt plan, var bara ákveðin í að
lesa allt sem mig hafði dreymt um að
lesa lengi en ekki haft tíma sökum
stöðugs leikritalesturs undangeng-
inna ára. Ég tók með mér eina litla
tösku og tölvu og fullt af bókum og
þetta varð svona hálfgerð pílagríms-
ferð, ég kom við í tveimur klaustrum
á leiðinni, dvaldi meðal annars í
munkaklaustri á Norður-Spáni sem
var nokkuð sérstök reynsla og þaðan
fór ég til borgar á Spáni þar sem ég
hafði stundað nám á árum áður.“
Kunnuglegt en þó allt breytt
Í ljóðabókinni er að finna eftir-
tektarverðar myndir af borgarlands-
lagi, hverfi sem hefur breyst mikið,
hrunið og risið á ný.
„Borgin er uppi í fjöllunum á
Spáni, ekki langt frá Alicante. Þetta
er falleg borg og hrikaleg; skorin
sundur af miklum giljum, hún er
kölluð borg brúnna. Ég var þar í tvo
mánuði og þá fóru þessi ljóð að gera
vart við sig. Á þessum langa tíma
sem var liðinn var mjög margt
breytt í borginni. Meðal annars hafði
stór hluti miðborgarinnar hrunið.
Eins og flestir vita þá eru hús ekkert
mjög vel byggð á Spáni þannig að
miðborgin, elsti hluti borgarinnar,
hafði einhvern veginn sokkið og var
byggður að hluta til upp að nýju.
Þannig að þetta var svolítið eins og
að ganga um í völundarhúsi, á mjög
kunnuglegum stað en samt var ein-
hvern veginn allt undarlega breytt,
ég var villt en samt ekki, húsið sem
ég hafði búið í hafði hrunið og annað
komið í staðinn, það var eins en samt
ekki alveg, mér fannst eins og ég
væri gangandi um í bíómynd
byggðri lauslega á eigin fortíð.“
Hrafnhildur bjó í borginni fyrir
um 25 árum og lagði þá stund á
klassískt gítarnám. „Ég ætlaði að
verða tónlistarmaður, útskrifaðist úr
klassísku gítarnámi árið eftir stúd-
entspróf og fór eftir það til einka-
kennara á Spáni í einn vetur. Það
var skemmtilegt ár en ýmsar aðrar
minningar blönduðust saman við
sem bjó til mikinn og sterkan og lit-
ríkan kokteil,“ segir hún.
Við þessar lýsingar á borginni
blandast þannig ýmsar myndir, það
er ýmislegt „kraumandi undir niðri“
eins og segir í kynningu Forlagsins
á bókinni.
Ákveðið endurmat á skepnum
Titillinn Skepna í eigin skinni seg-
ir Hrafnhildur að vísi í eitt ljóð bók-
arinnar. „En titillinn tengist kannski
líka ákveðnu endurmati á skepnum
almennt sem hefur átt sér stað hjá
mér á undanförnum árum, m.a. eftir
að ég eignaðist hund og reyndar
fleiri skepnur nú í seinni tíð. Dýr
hafa eitt og annað fram yfir okkur
og klárlega það að þau eru alltaf í
sínu eigin skinni og það er bara ansi
eftirsóknarverður eiginleiki finnst
mér eftir því sem árin líða. Titillinn
er svo reyndar vísun í ákveðna
skepnu sem kemur fyrir í fyrsta
hluta bókarinnar. Ég var lengi að
komast niður á titil og var lengi með
annan titil í huga en var aldrei alveg
sátt við hann. Stundum koma titlar á
verkum til manns strax en á öðrum
stundum þarf maður að leita mikið.
Ég hafði svolítið fyrir þessum en
finnst hann kjarna bókina vel.“
Skepna í eigin skinni er sem áður
sagði fyrsta ljóðabók Hrafnhildar en
hún hefur hingað til helst verið
þekkt fyrir leikrit sín. Hún sló í gegn
með sínu fyrsta leikverki, Ég er
meistarinn (1990), bæði hér heima
og erlendis.
Hún segist alltaf haft gaman af
ljóðum og, eins og svo margir, skrif-
að ljóð á unglingsárunum.
„Ég lærði ljóð utan að þegar ég
var krakki og fór með þau hér og þar
um bæinn. Ég kunni meðal annars
prólógusinn af Gullna hliðinu eftir
Davíð Stefánsson sem er mikill bálk-
ur og var sett upp á stól í ein-
hverjum safnaðarheimilum og látin
fara með þetta. Ég hafði líka gaman
af að læra ljóð utanbókar í skólanum
og hef alltaf haft mikinn áhuga á og
tilfinningu fyrir hrynjandi tungu-
málsins. Kannski sést það á leikrit-
unum mínum. Það spurði mig ein-
hvern tímann myndlistarmaður að
því hvernig ég sæi texta, hvort ég
sæi hann fyrir mér sem myndir eða
tónlist og ég svaraði þá án þess að
hugsa mig um: „Tónlist“. En auðvit-
að er þetta alltaf hvort tveggja. Ljóð
eru bæði myndir og tónlist.“
Á þetta líka við um leikritin?
„Hrynjandi málsins sem er, fyrir
mér, svo sterkur partur af ljóðagerð
og á sama hátt eru leikrit flutt af
leikurum og hrynjandi málsins áber-
andi þar. Upphaflega voru leikrit í
ljóðum, í bragarhætti eins og ljóð,
þannig þetta er á einhvern hátt mjög
skylt. Og svo eru þetta knöpp form
bæði tvö.“
Að finna hvert hjarta slá
Eru ljóðin ef til vill persónulegri?
„Ljóð eru oft persónuleg og leikrit
eru það kannski að mörgu leyti líka.
Það var þekkt leikskáld sem sagðist
skrifa leikrit af því það væri hámark
sjálfsupphafningarinnar, hann gæti
sagt ,,ég“ í hverri setningu og verið
allar persónurnar. Leikskáld þurfa
að setja sig í spor hverrar persónu
og finna hjarta hennar slá. En allur
skáldskapur er auðvitað að ein-
hverju leyti persónulegur en svo er
spurningin hvort tekst að færa hann
í almennt samhengi þannig að hann
nái flugi og höfði til lesenda og
áhorfenda. Það er glíman.“
Hrafnhildur segist vera með ýmis
plön varðandi frekari skriftir.
„Það var gaman að gefa út bók
aftur, sum leikritanna minna voru
gefin út á bók en það er á einhvern
hátt aðeins öðruvísi, leikrit er auð-
vitað skrifað fyrir svið en það var
önnur upplifun á ganga frá texta
sem ætlaður er einvörðungu til að
vera gefinn út.“ Og um það hvort við
megum búast við nýjum leikritum
frá henni segir hún: „Já, sannarlega,
um leið og ég fæ rými og tíma til
þess að sinna þessu meira.“
Morgunblaðið/Eggert
Skáldið „Mér fannst eins og ég væri gangandi um í bíómynd byggðri lauslega á eigin fortíð,“ segir Hrafnhildur.
Ljóð eru bæði myndir og tónlist
- Fyrsta ljóðabók Hrafnhildar Hagalín, Skepna í eigin skinni, er komin út - Ljóðin urðu til á göngu
um „borg brúnna“ á Spáni - Skáldið segist alla tíð hafa haft mikinn áhuga á hrynjandi málsins
Samtök kvikmyndaframleiðenda í
Bandaríkjunum, Producers Guild,
veittu árleg kvikmyndaverðlaun sín
um helgina og völdu CODA bestu
kvikmynd ársins en hún er fram-
leidd af Apple TV + film.
CODA er tilnefnd til Óskars-
verðlauna sem besta mynd ársins og
hlaut tvær aðrar tilnefningar til
Óskarsverðlauna. Kvikmyndafræð-
ingar vestanhafs telja að verðlaun
framleiðendanna sýni að hún sé með
í baráttunni um þau verðlaun og
komi til með að keppa við The Power
of the Dog, kvikmynd sem var til-
nefnd til 12 Óskarsverðlauna. Frá
2009 hefur það aðeins gerst þrisvar
sinnum að myndin sem framleið-
endur velji besta hreppi ekki Ósk-
arinn.
CODA fjallar um börn heyrnar-
lausra foreldra og hefur Troy Kots-
ur, sem leikur föðurinn, þegar
hreppt nokkur verðlaun fyrir besta
leik í aukahlutverki.
Framleiðendurnir völdu Summer
of Soul bestu heimildarkvikmynd-
ina, Encanto bestu teiknimyndina,
Succession bestu dramatísku þætt-
ina, Ted Lasso bestu gaman-
þáttaröðina og Mare of Easttown
bestu stuttu sjónvarpsþáttaröðina.
AFP/Kevin Winter
Lukkuleg Þrír leikaranna í CODA, Daniel Durant, Troy Kotsur og Marlee
Matlin, við komuna á verðlaunahátíð kvikmyndaframleiðendanna.
Framleiðendur völdu
CODA bestu mynd
SÉRBLAÐ
NÁNARI UPPLÝSINGAR GEFUR:
Katrín Theódórsdóttir
Sími 569 1105 kata@mbl.is
PÖNTUN AUGLÝSINGA:
Til mánudagsins 4. apríl
Páskablað
Morgunblaðsins
kemur út föstudaginn 8. apríl
Girnilegar uppskriftir af veislumat og öðrum
gómsætumréttumásamtpáskaskreytingum,
páskaeggjum, ferðalögumogfleira.