Morgunblaðið - 09.04.2022, Side 42

Heillandi Verk í Gryfjunni sýnir geimrusl og gervihnetti yfir 80 ára tímabil.
Helgi Snær Sigurðsson
helgisnaer@mbl.is
Destination Mars nefnist forvitnileg
einkasýning Söru Riel sem nú stend-
ur yfir í Ásmundarsal og er hún, eins
og titillinn gefur til kynna, sett upp
sem geimferð til hinnar fjarlægu
plánetu Mars. Sara vinnur í ýmsa
miðla og sýnir um allt safnið og utan
á því líka. Má sjá málverk, teikning-
ar, grafík, ljósmyndir, lágmyndir,
innsetningu og veggverk sem tengj-
ast efninu með ýmsum hætti.
Segir í sýningartexta að Sara fjalli
um grundvallarspurningar á borð við
uppruna, tilgang, siðferði og örlög og
að mikilfengleiki vísindaafreka
mannsins kallist á við smæð hans í
geimnum, tæknihyggja og framfara-
trú mæti dulspeki og fortíðarróm-
antík. „Geimferðir sýna okkur jörð-
ina í nýju ljósi en þekja hana smám
saman geimrusli, svo hætt er við að
við lokumst inni,“ segir þar og vissu-
lega er það hrollvekjandi tilhugsun.
Sara veltir m.a. fyrir sér afleið-
ingum þess að Rússar hafi skotið
flugskeyti á eigið gervihnattatungl í
fyrra með þeim afleiðingum að yfir
1.500 stærri brot og mörg hundruð
smærri dreifðust um sporbaug jarð-
ar. Þá spyr hún hvaða áhrif aðkoma
milljarðamæringa, sem þróað hafa
nýjar eldflaugagerðir sem gera ódýr-
ara að ferðast út í geim og senda
þangað gervihnetti í einkaeigu, muni
hafa á afstöðu okkar til almennra
ferðalaga og búflutninga út í geim. Í
einu verki má sjá stjörnuna Síríus og
mikilvægi hennar þegar kemur að
trúarbrögðum og andlegri iðkun í
aldanna rás. Og þannig mætti áfram
telja.
Frægasta geimflaugin
Sara tekur á móti blaðamanni í
dyrum Ásmundarsalar og ólíkt því
sem blaðamaður hélt þá skiptir máli
hvar er byrjað á sýningunni. Við
byrjum því uppi, í aðalsalnum, á verki
sem sýnir ógnarstærð sólarinnar í
samanburði við stjörnur sólkerfisins.
Strax í upphafi eru sýningargestir
minntir á smæð sína í hinum mikla og
óendanlega (eða hvað?) alheimi og
hvar þeir eru staddir í honum. Við
hlið verksins má sjá stórt málverk og
myndar í því fjöldi geimflauga eina
stóra. Blaðamaður þykist þekkja
þessa stóru sem þá sem birtist í
Tinna-bókinni Eldflaugastöðinni.
Sara staðfestir að svo sé. „Hún er,
held ég, frægasta geimflaugin,“ segir
hún og að í verkum sínum vísi hún
mikið í vísindaskáldskap frá sjöunda
og áttunda áratugnum og teikni-
myndahefðina. Lestur hafi alltaf
skipt hana höfuðmáli í aðdraganda
sýninga og þaðan komi viðfangsefni
hennar alla jafna. Tinna-flaugin kall-
ast líka skemmtilega á við hina geim-
flaugarlegu Hallgrímskirkju sem
blasir við fyrir utan, tilbúin að hefja
sig til flugs í átt að Mars.
Þegar Siríus rís þá flæðir Níl
Ef sýningunni er líkt við teikni-
myndasögu, ramma fyrir ramma, er
næsti rammi sem Sara sýnir blaða-
manni Síríus fyrrnefnd, „bjartasta
stjarna stjörnumerkisins Stórahunds
og kallaðist Canicula á latnesku al-
þýðumáli sem hefur verið þýtt sem
Hundastjarna“, eins og segir á Vís-
indavefnum. „Þegar Síríus rís á
sumrin þá flæðir Níl þannig að þetta
er alls staðar í menningarheimi
Egyptalands og í Grikklandi eru
hundadagar sveittustu dagarnir,“
fræðir Sara blaðamann og nefnir
ýmsar aðrar kenningar tengdar
stjörnunni björtu.
Við skoðum fleiri verk og veltum
fyrir okkur spurningunni sem menn
hafa lengi velt fyrir sér – þeirra á
meðal David Bowie heitinn – hvort líf
sé á Mars. Eitt málverkið sýnir rauðu
plánetuna frá sjónarhorni fjarstýrða
geimjeppans Perseverance en Sara
er að vísu búin að eiga við útsýnið,
himinninn er til að mynda blár í verk-
inu sem hann sannarlega er ekki á
Mars og steinmyndanir virðast vera
verk manna frekar en Marsbúa. Í
öðru verki má sjá sjónarhorn dróna
sem býr sig til lendingar á rauðu
plánetunni. Búið er að bora hringlaga
gat í yfirborð hennar, ummerki eftir
vélar manna og rautt X er yfir gatinu,
líkt og um fjársjóðskort sé að ræða
enda Marsferðir ákveðin gerð fjár-
sjóðsleitar. Sara bendir á að draumur
vísindamanna sé að sjá einhver um-
merki á Mars, vísbendingar um líf á
fjarlægri plánetu. Sólin sést uppi í
einu horni salarins, skærgul og negld
með stórum svörtum nagla við vegg-
inn. Vísun í Söguna af bláa hnett-
inum, segir Sara um þá gulu.
Vísindi og listir
En hvernig datt Söru í hug þetta
efni að myndlistarsýningu? „Af því ég
geri myndlist,“ svarar hún kímin og
bætir svo við að viðfangsefnin komi
iðulega hægt og rólega til sín, oftast í
gegnum bækur, kvikmyndir eða sam-
félagið sjálft. „Svo fer ég að spá og
spekúlera í því eins og fólk gerir og
minn miðill er myndir. Þetta er bara
eins og glósur,“ segir Sara. Viðfangs-
efnin þurfi að vera djúpur brunnur að
sækja í.
„Ég hef bara áhuga á því að vera
til,“ segir Sara um listsköpun sína og
að sér hafi alltaf fundist vísindi og
listir haldast í hendur, líkt og hún
gerði með hvað greinilegustum hætti
á tímum endurreisnarinnar.
Við höldum í Gryfjuna, neðsta sýn-
ingarrými safnsins. Þar má sjá dá-
leiðandi verk sem varpað er með ljósi
af hringlaga glerplötum á veggina og
snýst í hringi. Sara horfir hugfangin
á eigin sköpun og skal engan undra
því þetta er afskaplega fallegt verk
sem sýnir geimrusl og gervihnetti,
frá árinu 1957 til 2037 og því að hluta
til framtíðarspá. Fallegt en um leið
svo ógnvekjandi, eins og svo mörg
verka Söru.
Sýningin Destination Mars stend-
ur yfir til 24. apríl.
Djúpur brunnur að sækja í
- Sara Riel býður sýningargestum í ferðalag til Mars í Ásmundarsal- Eldflaug Tinna kallast á við
Hallgrímskirkju - „Ég hef bara áhuga á því að vera til,“ segir Sara um áhugaverða listsköpun sína
Tinnaflaug Þekkt eldflaug úr
Tinnabók samsett úr ótal öðrum.
Útiverk Sara önnum kafin við gerð
listaverks utan á húsinu.
Marsfari Sjálfsmynd sem Sara
teiknaði og prýðir sýningarskrána.
42 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 9. APRÍL 2022
Jóhann Kristinsson barítón og Am-
miel Bushakevitz píanóleikari
koma fram í tónleikaröðinni Syngj-
andi í Salnum á morgun, sunnudag,
kl. 19.30 og halda ljóðatónleika.
„Jóhann Kristinsson barítón er
að festa sig í sessi sem einn af
áhugaverðustu söngvurum ungu
kynslóðarinnar og þá sérstaklega
sem ákaflega vandaður ljóðasöngv-
ari,“ segir í tilkynningu og að hann
hafi fengið einn eftirsóttasta með-
leikara sinnar kynslóðar, Ammiel
Bushakevitz, til liðs við sig við
flutning á sönglögum sem þeim séu
mjög hjartkær. Þar á meðal sé
ljóðaflokkurinn Tólf ljóð eftir Just-
inus Kerner, Op. 35 eftir Robert
Schumann, ljóða-
flokkurinn Six
Songs from A
Shropshire Lad
eftir George But-
terworth við ljóð
A.E. Housman og
íslensk sönglög
eftir Þórarin
Guðmundsson,
Atla Heimi
Sveinsson og
Árna Thorsteinsson.
Syngjandi í Salnum er ný tón-
leikaröð sem hóf göngu sína í febr-
úar og listrænn stjórnandi hennar
er Guðrún Jóhanna Ólafsdóttir
söngkona.
Flytja sönglög sem þeim eru hjartkær
Ammiel
Bushakevitz
Opið virka daga kl. 10–18,
laugardag og sunnudag
kl. 12–16
Sýning í Gallerí Fold 9. - 30. apríl
Sýningaropnun laugardag 9. apríl kl. 14
ÞORRI HRINGSSONN
Ý
M
Á
L
V
E
R
K
Framleiðslufyrir-
tæki hins kunna
kvikmyndaleik-
stjóra Ridleys
Scotts, Scott Free
Productions, hef-
ur tryggt sér
kvikmyndarétt-
inn að nýjustu
skáldsögu Ragn-
ars Jónassonar,
Úti, sem kom út á Íslandi í fyrra og
var þýdd yfir á ensku. Í samtali við
mbl.is segir Ragnar að það sé afar
spennandi fyrir hann að fá tækifæri
til að vinna með manni á borð við
Scott og hans teymi. „Þetta kom til
tals síðasta sumar þegar bókin kom
út á Íslandi og búið var að þýða hana
strax á ensku, þá fór eintakið til
fyrirtækisins hjá Ridley Scott í
gegnum Truenorth hérna heima,“
segir Ragnar. „Þá kviknaði áhuginn
hjá þeim og við fórum af stað í við-
ræður við þá um að kaupa réttinn og
það er að klárast núna.“
Úti fjallar um fjóra vini sem fara
upp á hálendi í rjúpnaveiði, lenda í
óveðri og leita skjóls í veiðikofa.
Stefnt er að því að gera kvikmynd
upp úr bókinni og mun Scott fram-
leiða hana og viðræður eru hafnar
við danska leikstjórann Henrik Han-
sen um að leikstýra myndinni.
Scott Free keypti réttinn að Úti
Ragnar Jónasson