Fréttablaðið - 01.11.2022, Side 4

Við hjá Asco Harvester
erum að meta stöðuna.
Sigurður Pétursson,
stjórnarformaður
Ef þér eru dæmdar
bætur ertu sennilega
ekki að fara að sjá neitt
nema það sem ríkið
borgar.
Gísli Rafn Ólafs-
son, þingmaður
Pírata
JEEP.IS • ISBAND.IS
PLUG-IN HYBRID
RAFMAGNAÐUR
OG VATNSHELDUR
EIGUM BÍLA TIL AFHENDINGAR STRAX!
Farðu yfir ár og vötn af festu og öryggi með
Jeep® Wrangler Rubicon Plug-In Hybrid.
Rafmagnaður kraftur hvert sem leið þín liggur.
ÞVERHOLT 6 • 270 MOSFELLSBÆR • S. 590 2300
OPIÐ VIRKA DAGA 10-17 • LAUGARDAGA 12-16
bth@frettabladid.is
STYKKISHÓLMUR Í niðurstöðu
Úrskurðarnefndar umhverfis- og
auðlindamála segir að sveitarfélög-
um beri að sýna varkárni ef nýta á
undanþágur frá skipulagslögum er
lúta að deiliskipulagi og grenndar-
kynningu.
Hvorugt var viðhaft með full-
nægjandi hætti að mati nefndarinn-
ar, eins og Fréttablaðið greindi frá
síðastliðinn laugardag. Úrskurðar-
nefndin féllst á rök íbúa sem kærðu
ákvarðanir Stykkishólmsbæjar
og Helgafellssveitar frá 18. ágúst á
þessu ári, þegar veitt var byggingar-
leyfi fyrir atvinnuhúsnæði á lóðinni
Nesvegi 22A, þar sem verksmiðjan
átti að rísa. Úrskurðarnefndin felldi
byggingarleyfið úr gildi síðastliðinn
föstudag.
Voru jarðvegsframkvæmdir stöðv-
aðar umsvifalaust í kjölfarið.
Þangvinnslufyrirtækið sem um
ræðir nefnist Asco Harvester. Það
ætlaði sér að vinna úr sjávarþangi og
skapa tugum fólks atvinnu, sem eru
helstu rök þess að bærinn veitti fyrir-
tækinu flýtimeðferð, að sögn forseta
bæjarstjórnar í Stykkishólmi. All-
margir íbúar óttuðust lyktarmengun
og vildu koma verksmiðjunni út úr
bænum. „Það er ljóst að Úrskurðar-
nefndin er að skuldbinda Stykkis-
hólmsbæ til að deiliskipuleggja full-
byggt atvinnusvæði,“ segir Sigurður
Pétursson, stjórnarformaður Asco
Harvester, inntur viðbragða við
úrskurðinum. Hann segir að flest
minni bæjarfélög hafi reynt að deili-
skipuleggja óbyggt atvinnusvæði
og laða þannig að frekari atvinnu-
uppbyggingu.
„Við hjá Asco Harvester erum að
meta stöðuna. Markmið okkar og
framtíðarsýn er skýr: Að byggja upp
sjálfbæra öflun og fullvinnslu sjávar-
þörunga. Nú er bara spurningin hvar
við setjum upp aðstöðu okkar,“ segir
Sigurður. n
Asco Harvester skoðar stöðu sína í kjölfar úrskurðar
Gerendur í ofbeldismálum og
öðrum afbrotum sleppa að
mestu leyti við greiðslu bóta
til þolenda sinna. Ríkið hefur
takmarkaðar leiðir til inn-
heimtu.
kristinnhaukur@frettabladid.is
DÓMSMÁL Ætla má að nærri tveir
milljarðar króna lendi á ríkissjóði
vegna bóta sem þolendur af brota
ættu að fá frá gerendum sínum.
Málunum fjölgar ár frá ári og
bæturnar hækka, en innheimtan
gengur illa.
„ A llur meg inþor r i bótaf jár
kemur frá ríkinu en ekki úr vasa
tjónvalds. Ég veit ekki nákvæmlega
hlutfall þess sem er endurheimt en
þykir líklegt að það séu aðeins fáein
prósent,“ segir Halldór Þormar
Halldórsson, ritari Bótanefndar
hjá Sýslumanninum á Norðurlandi
eystra, sem fer með málaflokkinn.
Samkvæmt nýlegu svari Jóns
Gunnarssonar dómsmálaráðherra
við fyrirspurn Gísla Rafns Ólafsson-
ar, þingmanns Pírata, kom fram að
um 2 milljarðar hafi verið greiddir
til þolenda á 20 ára tímabili. Árið
2021 var metár þegar rúmar 197
milljónir voru greiddar út. Halldór
segir umsóknirnar hafa verið um
500 á ári undanfarið en hann býst
við öðru metári, því 100 umsóknir
hafi borist í september og október.
Af þessum 2 milljörðum eru 800
milljónir útistandandi hjá Inn-
heimtumiðstöð sekta og sakar-
kostnaðar og stór hluti var felldur
niður fyrir rúmum 10 árum þegar
innheimtan var færð frá Fjársýslu
ríkisins. Halldór segir margar kröf-
ur fyrnast eða séu taldar vonlausar.
„Viðurlögin eru engin,“ segir Hall-
dór, aðspurður um hver refsing sé
fyrir tjónvald að greiða ekki bæt-
urnar. Kröfurnar séu einkaréttar-
kröfur. „Ef viðkomandi á einhverjar
eignir er hægt að gera fjárnám í
þeim. Árangurslaust fjárnám getur
leitt til gjaldþrots en það er lítið upp
úr því að hafa ef tjónvaldur á ekk-
ert. Þá fylgir því aðeins kostnaður.“
Á fimm ára tímabili árin 2012
til 2016 bárust Bótanefnd 1.500
umsóknir. Árin 2017 til 2021 voru
þær 2.500. Stærstur þáttur í þessu
er aukning kynferðisbrota og heim-
ilisof beldismála sem séu nú um
helmingur málanna, en voru undir
20 prósentum á árum áður.
„Málunum er að fjölga og bæt-
urnar að hækka,“ segir Halldór.
Fjárlagaliður er ákveðinn á hverju
ári en hefur verið óraunhæfur.
„Þetta fer yfirleitt langt fram úr fjár-
lögum,“ segir hann.
Gísli Rafn segir að tilkoma Bóta-
nefndar árið 1996 hafi verið mikil
réttarbót fyrir þolendur, en breyta
þurfi kerfinu. Bæði þurfi innheimt-
an að vera betri til þess að gerendur
greiði þolendum sínum bæturnar,
til dæmis í gegnum skattkerfið sem
afdrátt af launum. Einnig að öll
bótaupphæðin sé greidd. En í dag
eru bætur ekki greiddar út nema
þær nemi að lágmarki 400 þúsund
krónum og að hámarki 3 milljónum
fyrir miska og 5 milljónum fyrir
líkamstjón.
„Ef þér eru dæmdar bætur ertu
sennilega ekki að fara að sjá neitt
nema það sem ríkið borgar,“ segir
Gísli. Ekki sé vitað hversu hátt þetta
hlutfall sé af öllum umsóknum.
Restina þurfi þolendur að sækja
með einkamáli til gerenda sinna og
það sé leið sem jafnvel réttargæslu-
menn vara skjólstæðinga sína við
í mörgum tilfellum, því það fáist
hvort eð er aldrei borgað. n
Gerendur sleppa við að greiða bætur
Um tveir þriðju hlutar bóta eru greiddir út á grundvelli dómsúrskurðar. FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR
thorgrimurkari@gmail.com
NORÐURLÖND Þing Norðurlanda-
ráðs hófst í Helsinki í gær og
stendur fram á fimmtudag. Fyrir
Íslands hönd eru þar staddir allir
aðalmenn Íslandsdeildar ráðsins,
ásamt Birgi Ármannssyni forseta
Alþingis og Steinunni Þóru Árna-
dóttur, þingkonu Vinstri grænna
og fulltrúa Vestnorræna ráðsins.
Auk þeirra eru með í för þrír ráð-
herrar, þau Katrín Jakobsdóttir
forsætisráðherra, Guðmundur
Ingi Guðbrandsson, félagsmála-
og vinnumarkaðsráðherra, og Lilja
Alfreðsdóttir, menningar- og við-
skiptaráðherra.
Að lok inni þingset ning u í
dag fer fram leiðtogafundur for-
sætisráðherra og stjórnarleiðtoga
Norðurlanda. Er þar líklegt að
breytt heimsmynd vegna stríðsins
í Úkraínu verði til umræðu ásamt
málefnum á borð við loftslagsmál,
orkuvanda og stöðu velferðarmála
eftir kórónaveirufaraldurinn.
Að loknum fundinum og gesta-
fyrirlestri Sauli Niinistö Finnlands-
forseta, mun Katrín kynna for-
mennskuáætlun Íslands í Norrænu
ráðherranefndinni á árinu 2023. n
Norðurlandaráð
fundar um breytta
heimsmynd
Guðmundur Ingi Guðbrandsson er
Norðurlandasamstarfsráðherra í
ríkisstjórn Íslands. FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR
4 Fréttir 1. nóvember 2022 ÞRIÐJUDAGURFRÉTTABLAÐIÐ