Morgunblaðið - 17.11.2022, Page 2

FRÉTTIR
Innlent2
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 17. NÓVEMBER 2022
Bir
tm
eð
fyr
irv
ar
au
m
pr
en
tvi
llu
r.
He
im
sfe
rð
ir
ás
kil
ja
sé
rr
étt
til
lei
ðr
étt
ing
aá
slí
ku
.A
th.
að
ve
rð
ge
tu
60+ Á TENERIFE
ur
br
e
5. JANÚAR Í20NÆTURfyr
irv
ar
a.
með Gunnari Svanlaugs
595 1000 www.heimsferdir.is
298.900
Flug & hótel frá
20nætur
Fararstjóri:
Gunnar Svanlaugsson
HÁLFT FÆÐI INNIFALIÐ
„Er ljóst að sveitarfélögin þurfa að
gefa frekar í og hraða innleiðingunni
eins og kostur er.“
Þetta segir í minnisblaði sem sent
var frá umhverfis-, orku- og loftslags-
ráðuneytinu til umhverfis- og sam-
göngunefndar Alþingis í gær. Minn-
isblaðið tekur fyrir stöðu innleiðingar
breytinga á lögum um hollustuhætti
og mengunarvarnir en breytingalög-
in voru samþykkt á Alþingi sumarið
2021. Í breytingunum felst innleiðing
svokallaðs hringrásarhagkerfis.
Henni fylgja þó nokkrar breytingar í
endurvinnslu á úrgangi fyrir almenn-
ing, fyrirtæki og sveitarfélög. Lögin
taka gildi 1. janúar en ljóst þykir að
sveitarfélög landsins, sem fara með
stjórnsýslu úrgangsmála, verði ekki
öll tilbúin fyrir innleiðingu hins nýja
kerfis þegar áramótin ganga í garð.
Minnisblaðið bendir á að sveitarfé-
lögin séu misjafnlega í stakk búin til
að taka upp hið nýja endurvinnslu-
kerfi sem nýju lögin segja til um.
Þessu til stuðnings er bent á könnun
sem var gerð meðal sveitarfélaganna
síðasta sumar en hún sýnir að 80
prósent sveitarfélaga telja sig ekki
undir það búin að uppfylla ákvæði
laganna um sérstaka söfnun úrgangs
í þéttbýli. 44 af 64 sveitarfélögum
landsins tóku þátt í könnuninni. Enn
fremur kemur fram að 30 prósent
þeirra sem svöruðu telja líklegt og 49
prósent mjög líklegt að viðkomandi
sveitarfélag óski eftir undanþágu
frá ákvæðum um sérstaka söfnun í
þéttbýli. „Ráðuneytið telur þetta til
marks um að stór hluti sveitarfélaga
telur sig ekki geta uppfyllt umrædd
ákvæði laganna frá áramótum,“ segir
í minnisblaðinu.
Eiga í samtali um samstarf
Samkvæmt könnuninni telja 65
prósent ólíklegt eða mjög ólíklegt
að innheimtukerfið verði tilbúið
um áramótin. Aðeins helmingur
sveitarfélaga hefur hafið innleiðingu
lögbundinna samræmdra merkinga
fyrir úrgangsflokka. Þrátt fyrir það
segir í minnisblaðinu að mikill áhugi
sé meðal sveitarfélaga á samræmdu
fyrirkomulagi á flokkun úrgangs fyrir
allt landið.
Þá fer það ekki eftir stærð sveitar-
félaga hversu langt þau eru komin
með innleiðingu hins nýja kerfis. Um-
hverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið
segist nú eiga í samtali við Samband
íslenskra sveitarfélaga um samstarfs-
verkefni til að hraða innleiðingunni.
Segir ráðuneytið að samstarf sé
mögulegt á næstu vikum og mánuð-
um sem gæti stutt við sveitarfélögin.
Helstu breytingar sem fylgja inn-
leiðingu laganna fyrir sveitarfélög-
in eru þær að þau skulu koma upp
sérstakri söfnun á heimilisúrgangi.
Sérstök söfnun skal þá fara fram á
pappír og pappa, málmum, plasti,
gleri, lífúrgangi, textíl og spilliefn-
um, og söfnun á lífúrgangi skal fara
fram innan lóðar við íbúðarhús. Þá
eiga sveitarfélög að hafa samræmdar
merkingar fyrir fyrrnefndar úrgangs-
tegundir og verður óheimilt að urða
eða senda þessar tegundir úrgangs
til brennslu. » 14
lVíðtækar breytingar fyrir endurvinnslukerfi sveitarfélagal„Sveitarfélögin þurfa að gefa frekar í“
l80 prósent sveitarfélaga telja sig ekki undir það búin að uppfylla skilyrði nýrra laga um endurvinnslu
Sveitarfélögin ekki tilbúin
Morgunblaðið/Eggert
Flokka Eftir áramót munu sveitarfélög standa fyrir sérstakri söfnun á
pappír og pappa, málmum, plasti, gleri, lífúrgangi, textíl og spilliefnum.
Marta Kristín Hreiðarsdóttir,
deildarstjóri í upplýsinga- og
áætlanadeild lögreglunnar á
höfuðborgarsvæðinu, kynnti í
gærmorgun tölur embættisins
sem snúa að börnum og ofbeldi á
fundi á vegum Náum áttum.
Þar kom fram að 94 börn og
ungmenni undir 18 ára aldri
hefðu haft stöðu sakbornings
í ofbeldismálum það sem af er
ári, 100 árið 2021 og 96 árið
2020. Marta minnti á að þessar
tölur væru aðeins „toppurinn
á ísjakanum“ enda lítill hluti
brota tilkynntur lögreglu og að
þær ættu aðeins við um mál sem
tilheyra höfuðborgarsvæðinu. Að
meðaltali eru sakborningarnir 91
árin 2017-2021 en 53 að meðaltali
árin fimm þar á undan. Þess má
þó geta að þeir voru 90 talsins
árið 2007 og 80 árið 2008. Þá
eru sakborningar undir 18 ára
í vopnalagabrotum 22 það sem
af er ári, 19 árið 2021 og 32 árið
2020.
Í kynningunni vísaði Marta
einnig í tölur frá Barna- og
fjölskyldustofu um tilkynningar
til barnaverndarnefnda þar sem
ástæða tilkynningarinnar var sú
að barn beitti ofbeldi. Ef litið er
á þær og borin saman árin 2016
og 2021 má sjá að fjöldi slíkra til-
kynninga hefur næstum tvöfald-
ast á fimm árum, árið 2016 voru
þær 461 en árið 2021 879.
Þá nefndi Marta skýrslunaUngt
fólk 8.-10. bekkur 2022 sem unnin
var af Rannsókn og greiningu
upp úr könnun sem borin er fyrir
nemendur á landinu öllu. Þar má
finna tölur um hlutfall nemenda í
8. til 10. bekk sem hafa beitt ýmiss
konar líkamlegu ofbeldi sl. 12
mánuði, árin 2020 og 2022. Lítil
breyting hefur orðið milli þessara
ára. Í könnuninni frá 2022 sögð-
ust 22% hafa kýlt einhvern, 30,3%
hrint einhverjum, 27% sparkað í
einhvern, 24,5% slegið einhvern,
13,4% tekið einhvern hálstaki og
16% hótað einhverjum ofbeldi.
lTölur um börn og ofbeldi kynntar
Tilkynningar um of-
beldi barna tvöfaldast
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Andrés Magnússon andres@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Gísli Freyr Valdórsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Winkel Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
Gerard Pokruszynski, sendiherra
Póllands á Íslandi, segir að mann-
skæður atburður sem átti sér stað í
Póllandi í fyrradag hafi verið sorg-
legur en Pólverjar sýni því skilning
að Úkraínumenn taki til varna
þegar á þá er ráðist. Eldflaug, sem
vestrænir embættismenn telja hafa
verið úkraínska, felldi tvo í pólska
bænum Przewodow.
„Nú vitum við nokkurn veginn
hvað gerðist en bæði lögreglu-
yfirvöld og herinn í Póllandi hafa
rannsakað málið. Í gærkvöldi [fyrra-
kvöld] gerðu Rússar mjög stóra eld-
flaugaárás á Úkraínu og Úkraínu-
menn hafa auðvitað rétt á að verja
sig. Þarna var tæplega eitt hundrað
eldflaugum skotið á Úkraínu. Varnir
Úkraínu gerðu það líklega að verk-
um að ein eða tvær flaugar fóru inn
á landsvæði Póllands.“
Hann segir sorglegt að tveir
pólskir ríkisborgarar hafi látist.
Pólsk stjórnvöld hafi þó skilning á
því að Úkraínumenn þurfi að verja
sig á meðan innrásarstríð Rússa
stendur yfir.
„Á hinn bóginn þykir okkur
villimannslegt af hálfu Rússa að
gera slíkar árásir og þeir virðast
ekki einu sinni velta fyrir sér hversu
nærri átökin eru pólsku landamær-
unum. Þar af leiðandi geta slys eins
og þessi orðið á pólskri grundu eða
í öðrum ríkjum sem eiga landamæri
að Úkraínu eins og Slóvakíu eða
Ungverjalandi. Maður er undrandi
á því að á tuttugustu og fyrstu
öldinni skuli það gerast að ríki
ráðist inn í nágrannaríki og ráðist
á almenna borgara eins og gert var
í síðari heimsstyrjöldinni,“ segir
Pokruszynski.
„Í [gær]morgun biðum við þess
að vita nánar um hvað átti sér stað.
Hefði þetta verið árás hjá Rússum á
Pólland tel ég að staðan hefði orðið
mjög alvarleg fyrir aðildarþjóðir
NATO.“ Hann hafi fundið fyrir
stuðningi íslenskra stjórnvalda í
kjölfarið, sem fylgdust grannt með
gangi mála.
Sendiherrann leggur áherslu
á að Pólverjar styðji við bakið á
Úkraínumönnum en sýni um leið
yfirvegun á hinu pólitíska sviði.
„Í gærkvöldi [fyrrakvöld] voru
miklar vangaveltur um hvað hefði
gerst, sem er eðlilegt. Ég fylgdist
með ýmsum fjölmiðlum í Póllandi,
Bandaríkjunum, Frakklandi og á
Ítalíu svo eitthvað sé nefnt og alls
staðar var þetta atvik á dagskrá.
Um leið og við styðjum Úkraínu
þá viljum við heldur ekki að átökin
færist í aukana eða breiði úr sér.
Þar af leiðandi biðu pólsk stjórnvöld
átekta áður en stórar yfirlýsingar
voru gefnar út. Betra er að sleppa
því að tjá sig, skömmu eftir slíka
atburði, en að láta tilfinningarn-
ar ráða för því það getur reynst
hættulegt.
Mikilvægast er að halda frið-
inn, enda vill enginn vera í stríði,
að Rússum undanskildum. Af
einhverjum ástæðum sem erfitt er
fyrir okkur að skilja er meirihluti
rússneskra borgara hlynntur
þessum stríðsrekstri eða um 70%
samkvæmt könnunum. Úkraína á
rétt á að vera sjálfstætt ríki og rétt
á að njóta frelsis.“
lSendiherrann skilur að Úkraínumenn taki til varna
Villimannslegar
árásir Rússlands
Morgunblaðið/Arnþór Birkisson
Pólland Sendiherrann leggur áherslu á að Pólverjar styðji við bakið á Úkraínumönnum en sýni um leið yfirvegun.
Kristján Jónsson
kris@mbl.is