Heimili og skóli - 01.08.1954, Side 22

. HEIMILI OG SKÓLI
(ifi
Greinargerð um sparifjármálefni
Um alllangt skeið höfum við,
nokkrir ísl. skólamenn, haft kynni af
starfsemi meðal skólabarna á Norður-
löndum, sem menn nefna þar
„ökonómiskt uppeldi", en við gætum
máske kallað ráðdeildaruppeldi, eða
uppeldi í hagsýni, og er þá átt við það,
að fræða börn um gildi fjármuna og
skynsamlega meðferð þeirra, glæða hjá
þeim sparnaðaranda og ráðdeildarhug
og starfa með þeim að sparifjársöfnun.
Hefur þar verið að þessu unnið síð-
ustu 70—80 ár, og talið nú eitt hið
mesta þjóðþrifa-mál, sem hafi haft og
hafa muni víðtæk áhrif, enda fátt til
sparað í boðun og framkvæmd. Má
geta þess hér, að skólaárið 1951—52
tóku yfir 80% sænskra skólabarna þátt
í þessu starfi í 2438 skólum. Söfnuðust
það ár 56 milljónir króna í lok ársins
1952. Svipuð var þátttakan í Dan-
mörku. Má af þessu sjá, að hér er ekki
um neitt smáatriði að ræða.
Hér á landi hafa nokkrir skólamenn
á síðustu áratugum hafið sparifjár-
söfnun í skólum sínum, og hef ég rak-
ið nokkuð sögu þeirrar viðleitni í út-
varpserindi nýlega. En öll var sú starf-
semi í molum, því að hver baukaði
fyrir sig og án þess að vera studdur af
neinum þeim, sem ráð höfðu og völd,
og því féll þessi starfsemi alls staðar
niður eftir nokkur ár. Munu þó allir
hafa harmað það, sem kynnzt höfðu
þessu máli og nokkuð að því unnið, áð
ekki tókst að vekja almenna viðleitni
í þessa átt.
Var ég einn þeirra manna. Og þess
gamla manninum hlýjar hugsanir, en
hann þekkti ekki æðri gleði en nokkur
vingjarnleg orð frá börnum, sem hann
saknaði í lífi sínu. Þessir peningar
voru sendir frá bankanum í Flensborg
alla leið til Ameríku og Suður-Afríku.
Erfingjar Peters höfðu skipt um ættar-
nafn, þegar þær giftu sig og bjuggu
langt frá bernskubænum.
Sjö af erfingjum Peters búa ennþá
í fæðingarbæ sínum. Þær eru nú orðn-
ar gamlar og þreyttar og skilja nú
fyrst þá reynslu, sem þessi einkenni-
lega erfðaskrá sýnir.
En nú eru eignir Peters ekki lengur
færar um að gegna því hlutverki, sem
var ósk gefandans. Tvær heimsstyrj-
aldir og verðbreytingar peninga hafa
eyðilagt tilgang sjóðsins. Þegar síðari
heimsstyrjöldinni lauk, voru eftir
47.000 ríkismörk, en eftir peninga-
breytinguna 1948 voru aðeins 1700 ný
þýzk mörk eftir. Þess vegna var
ákveðið að taka þennan síðasta afgang
af auðæfum gamla mannsins og láta
hann ganga til almennra velferðar-
mála.
Þegar þið sjáið gamlan mann, sem
ef til vill er eitthvað sérkennilegur, þá
hlæið ekki að honum, eða talið illa
um hann, hugsið heldur til hinna 110
litlu skólastúlkna í Flensborg, sem
með hlýlegri og kurteisri framkomu
unnu fyrir ágætri jólagjöf alla ævt
sína.
(E. S. þýddi).