Heimili og skóli - 01.08.1954, Page 41

HEIMILI OG SKÓLI
85
þið öðluðust öll. Bezt af öilu er að festa
hugann við það hlutverk sem fyrst, og
keppa síðan að því með óþreytandi ár-
vekni, dugnaði og samvizkusemi, þar til
settu marki er náð. — Latneskur talsháttur
segir: Ekkert gefur lífið þeim dauðlegu án
mikils erfiðis. — Til þess að ná settu marki,
þarf oftast að erfiða mikið, sýna óþreyt-
andi dugnað og samvizkusemi. Saga allra
mikilmenna og velgerðarmanna mann-
kynsins, þeirra, sem komizt hafa fram úr
fjöldanum á sviði mannkosta og hvers
konar snilli, sýnir og sannar, að þeir hafa
kannske fyrst og fremst komizt svo langt,
vegna ódrepandi elju, áhuga og sjálfsaga.
Á þessa staðreynd vildi ég minna ykkur, á
þessum merkilegu tímamótum í lífi ykkar,
og biðja ykkur að gleyma ekki.
Vitur maður hefur sagt, í hugleiðingum
um listina að lifa, að enginn væri fyllilega
með sjálfum sér, sem ekki hefði sanna
ánægju af því að vera til, og skoðaði lífið
sem ómetanlega fagnaðargjöf. Og enginn
er með sjálfum sér, segir hann, sem ekki
þakkar daglega fyrir þessa dýnnætu gjöf
lífsins, og þann kraft að geta komið ein-
hverju í verk.
Þá trú vildi ég, kæru fullnaðarprófsbörn,
að þið mættuð öll öðlast, — þá trú, að lífið
væri dásamleg fagnaðargjöf, sem ykkur
bæri að bakka Guði daglega fyrir, — fagn-
aðargjöf, til þess að geta látið eitthvað
mikið gott af sér leiða, — og að allt ykkar
líf og starf væri mótað af því því hugarfari.
— Þá hygg ég, að þið kynnuð listina þá að
lifa.
Ég var nýlega að lesa ævisögu eins hins
mikilhæfasta og gagnmerkasta manns, sem
lifað hefur á Norðurlöndum, Norðmanns-
ins Friðþjófs Nansens. Hann var einn allra
mesti landkönnuður, vísindamaður og
mannvinur sinna tíma, og er því æviferill
hans bæði viðburðamikill og lærdómsrík-
ur. Þennan mann dái ég meira en flesta
aðra, sem ég hef lesið um. Ævisöguritarinn
segir á einum stað um hann á þessa leið:
„Þessi viljasterki maður, sem svo nærri
liggur að kalla smið gæfu sinnar, taldi sig á
engan hátt slíkan töfrasmið. Sjálfsíþrótt
æskuára hans breyttist snemma í auð-
mjúka þökk fyrir gjafir þær, sem honum
höfðu hlotnazt, og störfin, sem honum
auðnaðist að vinna af hendi. — En hann
var enginn Aladdín. Hann bar sigur úr
býtum vegna látlausrar þjálfunar og
ódrepandi þrautseigju, — en það eru skil-
yrði hvers konar yfirburða og einkunn
þeirra.“
Hér er enn eitt áþreifanlegt dæmi, ungu
vinir, um pilt, sem varð afburðamaður,
sem komst að settu marki, og sigraði
hverja raun með látlausu erfiði og óbug-
andi þrautseigju. Það er því miður ekki
aðstaða til að rekja hér æviferil þessa stór-
merka manns. En ég ætla að lofa ykkur að
heyra örlítinn bréfkafla, sem hann skrifaði
nokkrum brezkum drengjum, bréfkafia,
sem ég vil gera að mínum eigin orðum til
ykkar. Þessir drengir höfðu heimsótt Nan-
sen til Noregs og fært honum mót eða
líkan af landkönnunum þeim, sem hann
hafði gert við Norðurheimskautið. Þessi
heimsókn drengjanna, og virðing' sú og
lotning fyrir störfum hans, sem fólst í
gjöf þeirra, gladdi Nansen mjög og hlýjaði
honum um hjartaræturnar. Bréfkaflinn er
svona: „Þið eruð ungir, vinir mínir, og þið
eigið lífið fram undan með öllum sínum
dásamlegu möguleikum og ævintýrum. Ég
er sannfærður um, að einhverjir ykkar
eiga eftir að verða miklir uppgötvarar á
einhverju sviði. Allir erum við uppfinn-
ingamenn í lífinu, hvaða götu, sem við
göngum. En ég vil gefa ykkur eitt ráð:
Gefizt ekki upp við þau störf, sem þið
hafið byrjað á. Hættið ekki, fyrr en verk-
inu er að fullu lokið, og það vel af- hendi
leyst, hvað svo sem það kann að vera.
Gefið ykkur að því af óskiptum huga og
hjarta. Hættið aldrei við hálfnað verk, en
ljúkið við það eftir beztu getu, eins og þið
hafið gert að þessu sinni, og gerið ykkur
aldrei ánægða með neitt, fyrr en þið eruð
sannfærðir um, að þið getið það ekki bet-
ur. Það er ótrúlegt, hve mikið lærist á því
að leysa eitthvað reglulega vel af hendi.
Ég er viss um, að það er mikis verður
leyndardómur fyrir því að komast áfram í