Morgunblaðið - 04.12.2012, Qupperneq 38

Morgunblaðið - 04.12.2012, Qupperneq 38
38 MENNING MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4. DESEMBER 2012 Orri Páll Ormarsson orri@mbl.is Óperukórinn í Reykjavík ásamt sin- fóníuhljómsveit og einsöngvurum flytur Requiem eftir W.A. Mozart á miðnæturtónleikum í Langholts- kirkju í kvöld eins og kórinn hefur gert undanfarin sjö ár á dán- arstundu Mozarts en hann lést laust eftir miðnætti 5. desember 1791. Húsið verður opnað kl. 23.50 en tón- leikarnir hefjast kl. 00.30. Garðar Cortes stjórnar sem fyrr flutningi en einsöngvarar verða Þóra Einarsdóttir sópran, Sigríður Ósk Kristjánsdóttir messósópran, Garðar Thór Cortes tenór og Krist- inn Sigmundsson bassi. Öll hafa þau tekið þátt í þessum tónleikum áður, að Sigríði Ósk undanskilinni. „Þetta átti bara að vera í eitt skipti en þar sem viðtökur voru góð- ar ákváðum við að endurtaka tón- leikana ári síðar. Eftir það gerðum við þetta að árlegum viðburði,“ segir Garðar Cortes. Hann segir sama fólkið koma ár eftir ár á tónleikana, auk þess sem alltaf bætist við ný andlit. Hvergi annars staðar Garðari er ekki kunnugt um að Mozarts sé minnst með þessum hætti annars staðar í heiminum. Fyrir nokkrum árum greindi hann húsbændum í Carnegie Hall frá þessu. „Þeim leist vel á hugmyndina en treysta sér ekki til að fylla húsið á þessum tíma sólarhrings í New York,“ segir hann. Tónleikarnir eru um 45 mínútna langir en viðauka Franz Xavers Süssmayrs við verkið er sleppt. Tónleikarnir eru í senn helgaðir minningu Mozarts og þeirra ís- lensku tónlistarmanna sem látist hafa á undanförnu ári. Þeir eru Fjölnir Stefánsson, Ólafur Þórð- arson, Soffía Guðmundsdóttir, Jón Þórarinsson, Hafsteinn Sigurðsson, Ólafur Þ. Jónsson, Jón Elías Lund- berg og Guðrún A. Kristinsdóttir. Einnig verður Maríu H. Guðmunds- dóttur, Gunnars Þjóðólfssonar og Þuríðar Baxter minnst en þau höfðu vinnu með og fyrir tónlistarmenn að ævistarfi. Garðar er ánægður með þessa hefð og segir aðstandendur hinna látnu listamanna mjög þakkláta fyr- ir að þeirra sé minnst með þessum hætti. Spurður hvort framhald verði á þessum næturtónleikum á dán- ardegi Mozarts er Garðar fljótur til svars: „Já, á meðan ég stend í lapp- irnar!“ Morgunblaðið/Eggert Tenórsöngvari Garðar Thór Cortes. Í minningu Mozarts og nýlátinna listamanna Garðar Cortes W.A. Mozart Morgunblaðið/Golli Bassasöngvari Kristinn Sigmundsson.Ískáldsögunni Íslenskir kóngarkemur fram kunnugleg grein-ing á íslensku samfélagi, eink-um á stjórnmála- og atvinnu- lífinu. Rauði þráðurinn er sú „skoðun okkar Íslendinga að við séum komin af kóngum“. Rakin er saga Knudsen- ættarinnar sem sögð er dæmigerð ís- lensk kóngaætt, „eiginlega eins og þær gerast best- ar, eða verstar, allt eftir því hvernig á málin er litið“. Knudsen- arnir eru kóngar útvegsbæjarins Tangavíkur, „drottningar Suðurlands“. Knudsenarnir eru í flokki smá- kónganna, Sjálfstæða lýðræðis- flokknum, sem oft er einfaldlega kall- aður Flokkurinn. „Knudsen sem missir starf á einum stað verður Knudsen á öðrum stað. Það er gamla sagan. Knudsen reddar Knudsen og Knudsen reddar öllu. Þetta reddast. Knudsen sem verður gjaldþrota á einum stað birtist efnaður á öðrum.“ Flokkurinn er eins og Knudsen- arnir. Þótt hann eigi það til að hrasa rís hann alltaf upp aftur. „Flokkurinn ber höfuð og herðar yfir aðra flokka og ræður því sem hann vill ráða. Jafnvel þegar hann ræður ekki ræð- ur hann samt. Margir eru hræddir við Flokkinn, sérstaklega fólk sem vinnur hjá hinu opinbera. Það þorir ekki að hafa skoðanir.“ Söguhetjan er einn glæsilegasti smákóngur ættarinnar frá upphafi, Arnfinnur Knudsen. Hann gekk í Verslunarskólann í Reykjavík en honum lá svo mikið á að verða ríkur að hann haslaði sér strax völl í versl- un og viðskiptum. Þau fólust í því að hann tók meirapróf, notfærði sér sambönd sín í Flokknum til að verða sér úti um leyfi til að aka leigubíl og hóf ásamt félaga sínum stórfellt smygl á varningi sem keyptur var á herstöðinni. Fyrst þurftu þeir að ná góðu sambandi við hermenn: „Til þess þurftu þeir að styðja herinn með öllum ráðum og dáð, skrifa greinar um vestræna samvinnu, hættuna af kommúnismanum og komast inn á Völlinn.“ Sá sem segir söguna var sjálfur kommúnisti. Hann var um tíma nem- andi Arnfinns í skóla í Reykjavík og tilheyrði þá Samtökunum – baráttu- samtökum sósíalista, sem „voru upp- haflega æskulýðssamtök Sósíalista- flokksins en klofnuðu síðan frá honum“. Frásögnin er fyndin á köflum, einkum þegar lýst er öfgum í mann- lífinu. Ýmist er í ökkla eða eyra. Til að mynda eru konurnar í Knudsen- ættinni annaðhvort yfirmáta lauslát- ar eða deyja hreinar meyjar. Karl- arnir eru óforbetranlegir drykkju- rútar eða stækir bindindismenn sem eru enn skæðari vegna þess að þeir eru að springa af gremju og ófull- nægðum fýsnum. Sögumaðurinn sem lýsir öllum þessum öfgum minnir oft á sögusmettu og stundum glittir í töfraraunsæi. Sögumaðurinn lýsir einnig öfgum og kreppum í sögu þjóðarinnar, til að mynda átökum milli nasista og kommúnista. Hrunið 2008 kemur við sögu en tenging þess við Knudsenana er ekki mjög skýr. Líklegt er að vinstrimenn kinki ákaft kolli þegar þeir lesa Íslenska kónga en hægrimenn hristi höfuðið. Aðrir láta sér ef til vill fátt um finn- ast, því margt af þessu hljómar kunnuglega. Eins og sumar aðrar bækur minnir sagan svolítið á flokks- blöðin á árum kalda stríðsins. Þau voru skrifuð til að staðfesta heims- mynd lesendanna, styrkja þá í þeirri trú að þeir hefðu á réttu að standa, sama hvað á gengi í heiminum. Bókin er vel skrifuð, Tangavík athyglisvert sögusvið og persónurnar áhugaverðar. Menn geta hins vegar hnakkrifist um það hvort brugðið sé upp réttri mynd af íslensku sam- félagi. Til eilífðarnóns ef ofstækið er nógu mikið. Smákóngar og íslenskar öfgar Skáldsaga Íslenskir kóngar bbbnn Eftir Einar Má Guðmundsson. Mál og menning, Reykjavík 2012. 252 bls. BOGI ÞÓR ARASON BÆKUR Morgunblaðið/Ómar Einar Már „Sögumaðurinn sem lýsir öllum þessum öfgum minnir oft á sögusmettu og stundum glittir í töfraraunsæi.“ Efniviðinn í Hér liggur skáldsækir Þórarinn Eldjárn íSvarfdæla sögu og Þor-leifs þátt jarlsskálds. Í báðum kemur Þorleifur sonur Ás- geirs rauðfelds á Brekku í Svarf- aðardal við sögu, bróðir Ólafs „völubrjóts“ – hann var svo nefndur því stór- atáin á hægri fæti var óhemjulega mikil, Helga hins frækna og Yng- veldar fagurkinnar sem karlarnir í dalnum girnast. Í Svarfdælu er Þor- leifur skáld aðeins ein af mörgum persónum í sögu dalsins en í þætt- inum er sagt af Þorleifi og viðskiptum hans við Hákon Hlaðajarl í Noregi, þar sem skáldið nær að hefna sín á jarli eftir níðingsverk, með göldrum skáldskaparins. Eftir að Þorleifur hverfur heim til Íslands sendir jarl á eftir honum Þorgarð „trémann“, einskonar vélmenni sem fellir Þorleif á Alþingi þar sem hann var heygður, samkvæmt sögunni, og hafa sagnir um haug hans þar lifað. Þórarinn skrifar hér í raun upp sína útgáfu af Svarfdælu og fellir Þorleifs þátt þar saman við á vel lukkaðan hátt. Hann notar persónur og atburði, hnikar sumu til og bætir öðru í, með áherslu á framvinduna og persónusköpun. Hann er trúr hinum fornu sögum en hikar um leið ekki við að nota þær sem breytanlegan efnivið til að skapa úr þessa knöppu en áhugaverðu og stórskemmtilegu frá- sögn um hetjur, ástir og örlög, þar sem ljóð og skáldskapur eru í senn drifkraftur sögunnar og örlagavaldur persónanna. Hér liggur skáld hefst árið 1190 á Þingvöllum, þar sem Hallbjörn sauðamaður liggur á haugi Þorleifs og rembist við að yrkja um hina löngu föllnu hetju. Hann nær aldrei lengra en „Hér liggur skáld …“ fyrr en haugbúinn blandar sér í málið, teygir á tungu sauðamanns, sem eftir það yrkir látlaust um Þorleif og lætur Þórarinn kvæði hans, sem hann hefur sjálfur ort upp að hluta úr hinum fornu sögnum, standa í upphafi hvers kafla bókarinnar og lýsa viðburðum sem hlutar úr Þorleifsdrápu, Þorleifs- málum eða Þorleifsbálki. Það er vel gert. Sagan gerist annars á árunum 991 til 995 og skiptir höfundur á milli þriðju persónu frásagnar, þar sem at- burðum og átökum í Svarfaðardal er lýst, og fyrstu persónu frásagnar þar sem Þorleifi skáldi er fylgt. Þetta er harmsaga, þar sem lesandinn veit frá upphafi hvernig fer fyrir hetjunni og honum er fylgt að hinum óumflýj- anlega dauðdaga, en um leið er sagan æði kostuleg og vel sögð, af snerpu, og standa þar uppúr ólánlegir héraðs- höfðingjar og ribbaldar þeirra í Svarfaðardal, með hlægilegan ber- serkinn Klaufa í broddi fylkingar. Á grunni hinna fornu sagna hefur Þórarinn sett saman vel lukkaða og skemmtilega sögu, um skrautlegt upphaf byggðar í Svarfaðardal og mátt skáldskaparins. Örlög skálda og Svarfdæla Skáldsaga Hér liggur skáld bbbbn Eftir Þórarin Eldjárn. Vaka-Helgafell, 2012. 164 bls. EINAR FALUR INGÓLFSSON BÆKUR Morgunblaðið/Kristinn Þórarinn Hann hefur „sett saman vel lukkaða og skemmtilega sögu.“ Á R N A S Y N IR util if. is LEKI GÖNGUSTAFIR 9.990 kr. TRAUSTIR OG VANDAÐIR.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.