Orð og tunga - 01.06.2002, Blaðsíða 48

Orð og tunga - 01.06.2002, Blaðsíða 48
38 Orð og tunga <halfReingi> AM 394 4to{0 23v. Guðmundar saga sem felld er inn í Sturlunga sögu hefur hins vegar myndina rœinga: <ræinga (sveit)>11 AM122 afol. (Króksfjarðarbók)12 18rb. Skýring þessa misræmis er sú að íslenzka hafði bæði „veika“ og „sterka" mynd nafnorðsins (sjá hér að neðan). Það má telja næsta víst að Orkneyinga saga (23. kap.) geymi þolfall fleirtölu rœingia. Að vísu hefur Flateyjarbók (GkS 1005 fol.)13 myndina rœningia, en bæði þýðingin „de som vaare intet actendis“14 í Holm. Isl. 39 fol. papp.15 og textasamhengið mæla með breytingu hennar í rœingia (sbr. Guðbrand Vigfússon 1887: 42 með nmgr. 2). Textasamhengi ofangreindra orðmynda er eftirfarandi: Guðmundar saga Hólabiskups (hin elzta): Þar kemr Jon Hunraðar s(on) með réingia sueit micla. ok Gys mikinn. (AM 399 4to 10v)16 Madur er nefndr Audun. ok uar kall(adur) hande. Hann uar litill madur. ok nær halfReingi. Hann sendu þeir a land. eptir jolin. til nockra niosna. (AM 394 4to 23v)17 Orkneyinga saga: en er æinglismÉ>/j/2 verda varir vit íerá uikinga sofnnuduzst þeir saman ok foru at þeim ok toku af þeiin fe allt en drapu af þe/'in menn alla þa er duga/jde voru en send<u>18 aftr ræ{n}i//gia19 nockura ok badu þa segia þoríinni ialli huersu þeir leiddu uikingu/n ran ok hrifsa//<.> höfdu þar u//z mörg hadulig ord. (GkS 1005fol. dlk. 524) Fyrsti textinn er hluti frásagnar af för Guðmundar til hestaþings á Vatnsenda í Vestur- hópi. Þangað komu og óvinir hans, Jón Húnröðarson og liðsmenn hans, þar á meðal Toll-Oddur, skógarmaður Guðmundar, sem Jón tók við. Sló þar í bardaga með þeim og var sonur Húnröðar drepinn, en Oddur og margir aðrir særðir. Við það yfirgefur Guðmundur mannamótið. Af frásögninni er greinilegt að litið er á Jón og flokk hans 10Uppskrift af Resensbók, sennilega frá 1592 (sjá Stefán Karlsson s. st. LXXXVI). f handritinu er ‘æ’ yfirleitt skrifað <æ>, en stöku sinnum «j>. „í halfiteingi [...] hefur ugglaust verið é í forriti" (Stefán Karlsson s. st. LXXI). ní orðmyndinni <ræinga> er neðri bogi e-sins í límingarstafnum ‘æ’ ógreinilegur. 12Frá 1350-1370 (sbr. ONP/Registre: 433). 13Frá 1387-1395 (sbr. ONP/Registre: 470). 14Þ.e.a.s. ‘þeir sem voru einskis virði’. 15Uppskrift frá 1615 af danskri þýðingu Orkneyinga sögu, sem gerð var í Noregi um 1570 (sbr. Finnboga Guðmundsson 1965: CVIII o. áfr.). Handritið sem þýtt var eftir og nefnt helur verið Codex Academicus glataðist síðar. 16Texti eftir útgáfu Stefáns Karlssonar 1983: 55. Samsvarandi texti í Króksfjarðarbók (18rb) hljóðar svo: þí/r kemr Jon . Hvnroðar. son . með micla ræinga sveit ok glens mick/7. 17Texti eftir útgáfu Stefáns Karlssonar 1983: 193-194. 18Leiðrétting fyrir <sende>. 19Leiðrétting (rœingia) fyrir <ræni/igia>.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108

x

Orð og tunga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Orð og tunga
https://timarit.is/publication/1210

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.