Morgunblaðið - 17.11.1955, Blaðsíða 7

Fimmtudagur 17. nóv. 1955
MORGVNBLAÐIÐ
23
Síirsn mikli flutningakostnaður fram
og til baka er Örœfmgum fjötur um fót
Þó kom skurðgroía í sveitina
í sumttr og fraiuraltupir
manna vokonði
Samtai við öia Runólfsson bénda á Hnappavölium
FRÉTTAMAÐUR Mbl. hitti ný-
lega að máli Óla Runólfsson
bónda á Hnappavöllum í Öræf-
um, er hann var staddur hér í
bænum. En nú er sem kunnugt
er ekki miklum erfiðleikum háð
fyrir Öræfinga að skreppa suður
til Reykjavíkur, því að Flugfélag
íslands heldur uppi föstum áætl-
unarferðum að Fagurhólsmýri
tvisvar í viku.
Spurði ég Óla fyrst um tíðar-
far hjá þeim Öræfingum.
— Við vorum ekki á óþurrka-
svæðinu, það var vestar. Hey-
skapur hjá okkur gekk ágætlega
miðað við það sem annars staðar
var og eru hey í góðu meðallagi.
RÆKTUN ARÁHU GI
VAKNAR
— Hvað eru margir bæir í
Öræfum?
— Það munu vera 22 bæir.
Landið er víða gott, þannig að
töluvert má færa út túnin. Mest-
megnis eru það mýrar. Hingað
til höfum við e. t. v. verið á
eftir öðrum og afskiptir. Bænd-
um hafa staðið til boða hagkvæm
lán til ræktunar, en við höfum
ekki getað notað okkur þau, af
því að stórvirkar vélar hefur
vantað.
Það var fyrst nú í vor, sem
skurðgrafa kom í sveitina.
Hefur mikill ræktunaráhugi
vaknað upp og hefur verið
mælt fyrir rúmlega 20 km af
skurðum. En því miður gekk
skurðgröfturinn ekki vel. —
Grafan bilaði, svo að framan
af var lítið gert og verkið
hefur einnig gengið stopult í
sumar. Hún byrjaði austast
hjá okkur á Hnappavöllum og
hélt áfram vestur — að Fag-
urhólsmýri og var komin að
Hofsnesi, þegar ég vissi síðast
til.
SAMGÖNGUR BATNA
EN KOSTNAÐUR MIKILL
—• Nú er rofin hin aldagamla
einangrun ykkar Öræfinga.
— Já, samgöngurnar við Ör-
æfin hafa verið erfið. Nú hefur
verið leitað ýmissa ráða til að
bæta úr þeim, en hinar nýju sam-
gönguleiðir þykja okkur kostn-
aðarsamar.
Eins og allir vita, eru Öræfin
króuð inni af tveimur miklum
vatnsföllum, Jökulsá á Breiða-
merkursandi og Skeiðará ásamt
miklum söndum, sem gera alla
flutninga á landi mjög erfiða.
Póstur var að vísu alltaf fluttur
yfir Skeiðarársand á hestbaki, en
mestu aðflutningarnir voru með
skipi, sem kom upp að hafn-
lausri strönchnni. Þarna er líka
ákaflega aðgrunnt og brimasamt.
Voru menn sannarlega orðnir
þreyttir á vöruskemmdum og
þrældómi við uppskipun. Skipið
kom oftast ekki nema einu sinni
á ári. Það var á vorin. Kjötið,'
helztu afurðir Öræfinga, var
saltað niður á haustin, geymt þar
yfir veturinn og skipað út á
vorin eða snemma sumars.
FLUTNINGAR
FRÁ HORNAFIRÐI
KOSTNADARSAMIR
— Hefur nokkuð verið reynt
til að bæta samgöngur á landi?
— Ýmislegt hefur nú verið
reynt, en þess ber að geta, að
enn treysta menn sér ekki til að
brúa Skeiðará eða Breiðamerk-
urá. En ég skal nú reyna að
rekja nokkuð þær tilraunir, sem
gerðar hafa verið með flutninga
á landi:
Það hefur verið reynt að flytja
vörur austan að frá Hornafirði.
Fyrst var varan flutt frá Höfn í
Hornafirði, ferjuð yfir á Mela-
tanga. Síðan flutt á bílum að
Jökulsá á Breiðamerkursandi, þá
á ferju yfir hana og enn með
bílum vestur í byggðina. Til-
færslan á vörunni með þessu
móti og stöðug umhleðsla hefur
valdið svo miklum kostnaði, að
alls ekki hefur verið hægt við
það að una.
FERÐIRNAR AÐ VESTAN
LÍKUÐU VEL
Þá hefur verið reynt að
flytja vöruna vestan að yfir
Skeiðarársand. Voru það
Klausturbræður, sem byrjuðu
á þvi 1947. Notuðu þeir stóra
trukka með drifi á öllum hjól-
um. Öræfingum líkaði ágæt-
lega við þessar ferðir, sem
farnar voru haust og vor.
Voru þær fjárhagslega hag-
kvæmastar. En af einhverj-
um ástæðum hefur þó verið
horfið frá þeim og þykir okk-
ur það miður.
Annars verður að taka það
fram um báðar þessar land-leiðir,
að austan og vestan, að þær geta
’irugðizt hvenær sem er í jökul-
hlaupum og öðrum hamförum
jökulvatnanna. Þær virðast seint
geta orðið öruggar samgöngu-
leiðir.
FLUGVÉLAR ÖRUGGUSTU
SAMGÖNGUTÆKIN
— En líkar ykkur ekki vel við
flugið?
— Jú, flugvélarnar eru áreið-
anlega öruggustu samgöngutæk-
in fyrir okkur Öræfinga. Flug-
völlurinn er hjá Fagurhólsmýri.
Þar er ágætt flugvallarstæði.
Hafa þar verið melar, sem hægt
var að gera að flugvelli með til-
töulega litlum tilkostnaði. Var
fyrst hægt að lenda þar litlum
flugvélum, en nú heldur Flug-
félag íslands uppi föstum áætl-
unarferðum þangað með stórum
farþegaflugvélum. Flugfélagið
hefur komið mjög vel fram við
okkur og verið liðlegt í alla staði.
Má heita að allir farþegaflutn-
ingar séu flugleiðis.
FLUTNINGSKOSTNAÐUR
NIDURGREIDDUR
— Fara vöruflutningar með
flugvélunum ekki lika vaxandi?
— Jú, en okkur finnst þeir
nokkuð dýrir. í þrjú ár voru seld
líflömb úr Öræfunum í Mýra-
sýslu og Rangárvallasýslu og
voru þau öll flutt flugleiðis. —
Flutningar á afurðum og inn-
keyptum vörum færast æ meira
yfir á flugvélarnar. En kostnað-
urinn við slíka flutninga í lofti
þykir okkur æði mikill. Hann
gerir það að verkum, að mönn-
um finnst þeir fá of lítið fyrir
afurðir sínar og aðfluttar vörur
of dýrar, þar sem hinn mikli
flutningskostnaður leggst ofan á
þær.
Nú hefur það ráð verið upp
tekið, að ríkissjóður greiðir
flutningana niður að nokkru
og fögnum við bændurnir því
sannarlega. En það finnst okk-
ur sumum óheppilegt, að það
er eins og við fáum ekki fiutn-
ing á öðrum vörum niður-
greiddan en þeim, sem við
kaupum gegnum kaupfélagið
í Vík í Mýrdal. Nú er það svo
oft, að maður gæti komizt að
hagkvæmari skilmálum ann-
ars staðar, en þá myndi mað-
ur ekki fá flutningskostnaðinn
niðurgreiddan nema með
stímabraki. Maður vonar að á
þessu máli verði fastara tek-
ið, þannig að niðurgreiðslan
verði ákveðið gjald eftir
þunga og fyrirferð vörunnar.
200 FJÁR SLÁTRAÐ. —
ALLT FLUTT FLUGLEIÐIS
— Voru miklir flugflutningar
í haust?
■— Við slátruðum um 2000 fjár
og voru allar afurðirnar fluttar
flugleiðis. Flutningar til og frá,
munu hafa verið um 35 'tonn.
Eitt vildi ég minnast á í sam-
bandi við þetta, að okkur bænd-
um finnst við fá lítið fyrir af-
urðir okkar, og sé flutnings- og
dreifingarkostnaðurinn alltof mik 1
in. . |
Þegar ég fór að heiman nú ■
fyrir nokkrum dögum höfðum
við ekki enn séð reikningana yfir ■
kjötverðið til okkar í fyrrahaust.
Var liðið ár frá því við send-
um vöruna frá okkur og höfðum
við aðeins fengið 10 kr. fyrir
kjötkílóið fært inn á reikninga
okkar hjá Kaupfélaginu.
ÞÖRF Á NÝJU
SLÁTURHÚSI
Annars er eitt sem okkur
vantar einna tilfinnanlegast
og er það nýtt sláturhús. Nú-
verandi sláturhús er gamalt
og lélegt. Vegna þess hve að-
stæður þar eru vondar hefur
slátrunarkostnaður á kind
komizt upp í 35 krónur. Von-
ast menn fastlega eftir að um-
bætur eða bygging nýs slátur-
húss verði ekki dregin lengur,
enda sjáurn við að sláturhús
t. d. á Suðurlandi hafa hvar-
vetna verið mjög endurbætt.
BYGGINGARFRAMKVÆMDIR
ERFIDAR
— En hvað um aðrar bygging-
ar, á íbúðarhúsum og útihúsum?
— Húsakostur í sveitinni er
víða orðinn frekar lélegur. Hefur
ekki verið mikið imi byggingar-
framkvæmdir. Menn hafa ekki
treyst sér til að leggja í miklar
byggingar vegna dýrra flutn-
inga á efni.
Þó er meiri kraftur að kom-
ast í það. eins og aðrar verk-
legar framkvæmdir í sveit-
inni. Einkum hyggja ’menn nú
á byggingu gripahúsa, treysta
sér frekar til að leggja út í
byggingu þeirra, af því að
efniskaup eru ekki eins mikil
til þeirra. Ég vona að fram-
kvæmdir aukist og það þarf
að vinna öfiuglega að þvi að
menn í sveitinni okkar geti
lifað við sömu kjör og víða
eru annars staðar, sagði Óli
Runólfsson að lokum.
Þ. Th.
-ay • . ; ?|
>1
*
Sfórframkvæmdir toiara-
6PÉTTISG0TU 8
ÍSFIRÐINGUR H. F. var stofn-
að 13. júní 1946. Hlutafé er alls
900 þús. kr., þar af á bæjarsjóður
ísafjarðar 480 þús. kr. Félagið á
tvo togara: Isborg og Sólborg.
ísborg kom til ísafjarðar 5. maí
1948 og Sólborg 29. ágúst 1951.
Allt frá því að þessir tveir
togarar komu til ísafjarðar hafa
þeir verið meginstoð atvinnu-
lífsins á ísafirði og í náiægum
þorpum: Bolungarvík, Hnífsdal
og Súðavík.
Auk útgerðar togaranna hefir
ísfirðingur h.f. staðið í stórfram-
kvæmdum undanfarin ár, og
halda þær framkvæmdir enn
áfram með vaxandi stórhug.
Haustið 1952 keypti félagið
Harðfiskstöðina h. f. á Stakka-
nesi, og lét strax á næsta vori
reisa 150 fiskhjalla í landi Hafra-
fells og Tungu. Hefir félagið síð-
an keypt nokkurt land til skreið-
arverkunar og með því tryggt
sér ágæta aðstöðu til frambúðar.
Á miðju sumri 1953 var hafin
bygging fiskverkunar og geymslu
húss félagsins með forhlið að,
Suðurgötu og tveggja óskirðra
þvergatna að norðan og sunnan. |
Gef ég þeim heitið Fiskibraut j
(syðri gatan) og Farmannabraut
(nyrðri gatan). Hús þetta er
stórt og myndarlegt. Grunnflöt-
ur 900 íerm., tvær hæðir og hátt
ris. Á neðstu hæð er salt- og
saltfiskgeymsla Á annarri hæð
er fyrirhuguð fiskþurkun og
þurrfiskgevmsla. Nokkur hluti
hæðarinnar verður vinnusalur
fiskiðjuversins, sem nú er í bygg-
ingu. Þar verður einnig kaffi-
stofa, verkstjórastofa og hrein-j
lætisherbergi. í rishæð er neta-.
verkstæði, veiðarfærageymsla,
geymsla á lestarborðum ásamt
þurrkun og lökkun o. fl.
Þessari byggingu var að fullu
lokið á s. 1. sumri. Stærð allrar
byggingarinnar er um 9000
rúmm. Er hún að mestu úr stein-
steypu en að nokkru úr hlöðn-
um steini, sem félagið lét vinna
á ísafirði.
í ágúst s. 1. sumar hóf ísfirð-
ingur h. f. byggingu fiskiðjuvers.
Verður sú bygging framhald af
fiskverkunar og geymsluhúsinu
svo langt fram eftir hafnarupp-
fyllingunni sem leyft er að
byggja, eða 22 metra frá hafn-
arkanti. Er þegar lokið að steypa
frystigeymsluna, sem tekur 40
þúsund kassa af hraðfrystum
flökum, sem samsvarar þúsund
smálestum. Einnig er lokið við
hluta af fiskmóttöku og vélasala
iðjuversins.
Afköst þessa nýja iðjuvers eiga
að vera:
Hraðfrysting: 20 smál. á 12
klst. — Frystigeymsla: fyrir
þúsund smál. af flökum. — ís-
framleiðsla: 20—25 smál. á sól-
arhring. — ísgeymsla: fyrir 200
smálestir. — Fiskmóttaka: fyrir
200 smálestir.
Framkvæmdabankinn hefir lof
að 2,2 millj. kr. til fiskiðjuvers-
ins, þar af 1,2 millj. kr. til véla-
kaupa, með gengisáhættu.
Á s. 1 ári greiddi ísfirðingur
h. f. nær 6Vz millj. kr. í vinnu-
laun á sjó og landi. í ár verður
þessi upphæð sennilega yfir 7
millj. kr.
ísfirðingur h. f. hefir greitt
bæjarsjóði í útsvör frá 1949—'55
alls um 350 þús. kr. en bæjar-
sjóður hefir enn ekki lagt féktg-
inu fé, umfram áður umgetijla
hlutafj ár.
Stjórn ísfirðings h. f. skig$>
tveir kosnir af hluthöfum öðrum
en bæjarsjóði, þeir Kjartan J.
Jóhannsson og Matthías Bjar-'ta-
son og brír kosnir af bæjarstjóim
þeir Ásberg Sigurðsson, Ragnaf’
Ásgeirsson og Stefán Stefánsson.
Ásberg Sigurðsson er stjórnar-
formaður og hefir haft með hönd
um framkvæmdastjórn.
Þessar stórstígu og mikils-
verðu framkvæmdir ísfirðings
h. f. bera lofsverðan vott um
dugnað og framsýni og munu
lengi halda uppi orðstír þeirra,
sem þai hafa fremstir staðið.
Næsta verkefni ísfirðings h. f.
verður eflaust að freista þess a<J
eignast Ueiri togara. Gæti félag-
ið eignast tvo togara til viðbót-
ar væri framtíð þess, ísafjarðar
og nágrannaþorpa sæmilega
tryggð til all-langrar framtíðar.
Reynsla .sú, sem fengist hefir,
staðfestir fyllilega að aðstaða til
togaraútgerðar er góð frá ísa-
firði, bæði vegna ágætrar hafn-
ar og vinnsluskilyrða, sem auk-
ast stórlega þegar nýja fiskiðju-
verið verður fullbyggt. Mun það
verða á næsta hausti, ef engia
sérstök forföll koma fyrir.
Þegar sú framkvæmd kemur
í gagnið fær ísfirðingur h. f.
nauðsynlega aðstöðu til vei’kun-
ar og hagnýtingar á eigin afla og
tryggir jafnframt rekstur annara
hraðfrystihúsa á ísafirði og í
nágrenninu. Má því vænta, að
lánsstofnanir þær, sem leitað
verður til, láti í té sem bezta
fyrirgreiðslu með slíkar nauð-
synjaframkvæmdir, sem tryggja
framtíðarhag um fimm þúsund
manns, sem enn byggja svæði
það, sem þessar framkvæmdir
ná til að meira og minna leyti.
ísafirði, 30. okt. 1955.
Arngr. Fr. Bjarnason.
Verður Warren fram-
lijóðandi repúblikana
REPÚBLIKANIR í Bandaríkjun-
um eru að verða bjartsýnm á, að
þeir muni vinna í forsetakosn-
ingunum næsta ár, jafnvel þó
svo fari, að Eisenhower vilji ekki
gefa kost á sér. Talið er víst, að
vilji Eisenhower ekki bjóða sig
fram, -muni hann reyna að telja
forseta Hæstaréttar Bandaríkj-
anna, Earl Warren, á að „hlaupa
í skarðið".
En það er sannfæring
flestra áhrifamanna innan repú-
blikanaflokksins, að Warrén
mundi sigra Adlai Stvensen eða
hvaða annan demókrata sem
væri — svo framarlega sem repú-
blikönum tekst að halda öllú í
horfinu innanlands og utan á
næstu mánuðuum.