Morgunblaðið - 18.03.1960, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 18.03.1960, Blaðsíða 10
10 MORCUNBLAÐIÐ Föstudagur 18. marz 1960 Kaþólskur í forsetastól? Að fljúga hátt eoa lágt - flýja ofbeldið — Flugsamgöngur við Crœnland — Hve langt ter Castro ? © H C/í < CJETUR kaþólskur maður orðið forseti Bandaríkj- anna? Það hefur aldrei gerzt, en margt bendir til þess, að öldungadeildar- þingmaðurinn John F. Kennedy frá Massachussets sé nú sigurstranglegastur demókrata í baráttunni um að verða forsetaefni flokks síns. Aðeins einu sinni hef- ur kaþólskur maður verið aðalframbjóðandi í forseta- ^J kosningum. Það var 1928, t^ er demókratar studdu Alfred Smith, fylkisstjóra í New York. En hann tapaði. Sigurhorfur Kennedys jukust mjög, er hann vann með mikl- um yfirburðum í fulltrúakjörinu í New Hampshire. Á flokksfund- um um allt landið er nú þingað Og ákveðið hvern styðja eigi til framboðs, síðan eru kjörnir full- trúar á flokksþingið, sem end- anlega velur forsetaefni flokks- ins. Eftir sigurinn í New Hamps- hire sögðu stuðningsmenn Lynd- on Johnsons, öldungadeildar- þingmanns frá Texas, sem líka berst um forsetastólinn: Kennedy vinnur, ef ekki verður ágreining- ur vegna trúarskoðana hans. En kaþólskan getur fellt hann, við treystum á það. Þá er Johnson borgið. 40 mill.j. kaþólskra Ef Kennedy kemst í framboð á hann víst fylgi meginhluta kaþólskra kjósenda, sem eru úr báðum flokkum. Tala kaþólskra vestra er nú áætluð 40 milljónir. Og þegar tillit er tekið til þess, að demókratar hafa hlotið mik- inn meirihluta í báðum deildum þingsins ættu sigurhorfur hans að vera miklar. Samt er ekki hægt að byggja allt of mikið á fylgi flokkanna í þingkosningum vestra, því þrátt fyrir meirihluta þingfylki demókrata sigraði Eis- enhower Stevenson, frambjóð- anda demókrata, með 33 millj. atkvæða gegn 24 millj. í síðustu forsetakosningum. Lyndon Johnson hefur barizt af geysihörku og eiga áhrifin sjálfsagt eftir að koma í ljós. Johnson stóð fyrir því að mann- réttindamálin væru tekin á dag- skrá í öldungadeildinni og urðu þar lengstu maraþon-ræðuhöld, sem um getur í sögu deildarinn- ar. Látlaust var deilt í hálfan sjötta sólarhring, þingmenn sváfu og mötuðust í þinghúsinu. Það er líka óalgengt að sjá öld- ungadeildarþingmennina á vakki í náttsloppum á þeim stað. Mannréttmdafrumvarpið gekk aðallega út á það að þingið stað- festi úrskurð hæstaréttar um sameiginlega skóla hvítra og svartra, svo og að dómsmálayfir- völdum landsins yrði heimilt að hafa eftirlit með því að svartir nytu kosningaréttar í öllum suð- urríkjunum. Norðurríkjamenn stóðu að sjálfsögðu með frum- varpinu án tillits til hvaða flokki þeir fylgdu, en andstaða suðurríkjamanna var hörð. Af- staða þeirra í skólamálunum er fyrir löngu kunn, en þeir töldu það mjög skerðandi fyrir sjálf- stæði fylkjanna, ef dómsmála- yfirvöldum í Washington yrðu veitt einhver æðstu völd í sér- málum fylkjanna. Vatikanið og Hvíta húsið Johnson er sjálfur suðurríkja- maður og heima í Texas kölluðu blöðin hann svikara og öðrum illum nöfnum. En Johnson vildi hætta á að fórna trausti stuðn- ingsmanna og vina til þess að afla sér fylgis blökkumanna í Suðurríkjunum og fólksins í Norðurrikjunum, en áfram verð- ur barizt. Lítill vafi leikur á því, að Nixon verður frambjóðandi repúblikana. — í fulltrúakjöri þeirra í New Hampshire hlaut hann jafnvel meira fylgi en Eisen hower 1956. Margir stuðnings- manna hans óska þess af heilum hug, að Kennedy verði mótfram bjóðandi hans, enda þótt Kenn- edy sé nú sá demókrati, sem mestrar lýðhylli nýtur. En það er hin kaþólska trú hans, sem þeir hafa mestan áhuag á. Þeir segja: Kaþólska kirkjan hefur það mikil ítök í þegnum sínum, að kaþólskur forseti mundi virða hagsmuni páfans í Róm og kirkj- unnar meira en hagsmuni banda- rísku þjóðarinnar. Vatíkanið kæmi þá öðrum fætinum inn j Hvíta húsið. 2J VESTURVELDIN hafa á- Okveðið að hefja ekki að sinni „háflug" til Berlínar 2 á leiðunum þremur, sem ¦JjB samkomulag náðist um að ^T flognar væru til V-Berlín- Cp ar. Sú venja hefur skapazt, mmi að ekki hefur verið flogið hærra en í 10.000 fetum, enda hefur þess ekki verið þörf hingað til. Með breyttum og full- komnari flugvélum er nauðsyn- legt að fljúga allt upp í 30.000 feta hæð til þess að hagkvæm nýting fáist á flugvélunum. Rússar andmæla og segja, að ekki sé heimilt að fljúga hærra i en í 10.000 fetum og að öðrum kosti eigi vélar á þessari leið alltaf á hættu að rekast á rúss- neskar hervélar, sem oft séu í háflugi á þessum slóðum. Vesturveldin halda eindregið í rétt sinn til að nota flugleiðirnar í öllum hæðum, en bæði brezka og bandaríska stjórnin hafa sleg- ið öllum aðgerðum á frest, m.a. til þess að ekki verði hægt að saka Vesturveldin um að hafa hleypt af stað illindum rétt fyrir fundahöldin með Krúsjeff. Hins vegar þykir sýnt, að nauðsynlegt verði að fara upp fyrir 10.000 fetin, ef Rússar loka landleiðum til Berlínar og hefja verður loft- flutninga í stórum stíl til Berlín- ar á ný. Eitt Lundúnarblaðanna greinir svo frá, að í 30.000 feta hæð á loftleiðunum til Berlínar sé með fullkomnum ljósmyndaútbúnaði og í góðu skyggni hægt að mynda nákvæmlega allar herstöðvar Rússa í A-Þýzkalandi, Póllandi og jafnvel í Tékkóslóvakíu á 150 mílna breiðu svæði út frá Berlín. Segir blaðið, að þetta sé ástæð- an til þess, að Rússar ætli að koma í veg fyrir „háflugið". it SÍÐUSTU dagana hefur flóttamannastraumurinn frá A-Þýzkalandi til V- Berlínar vaxið mjög. Tugir bænda flýja daglega með fjölskyldur sínar og ástand þessa fólks er ömurlegt. BB A-þýzka stjórnin hefur lát- ið til skarar skríða í inn- leiðslu samyrkjufyrirkomulags- yj ins í landbúnaðinum og brotið á bak aftur harða andspyrnu bænda. 1 marzbyrjun mun um 55% jarða hafa verið reknar með samyrkjufyrirkomulagi og mun a-þýzka stjórnin áforma að í árs- lok verði samyrkjubúskapurinn ráðandi að þremur fjórðu hlut- um í sveitunum. Flóttafólkið segir svo frá, að bændur hafi víða víggirt býli sín til varnar gegn útsendurum flokksins. Kommúnistar dreifðu flugmiðum víða um sveitir með nöfnum þeirra, sem mesta mót- spyrnu höfðu sýnt og þar voru þeir nefndir „óvinir fólksins", „kapitalistar" og „Adenauers- sinnar". Flestir þeirra, sem þess- ar nafnbætur hlutu, hafa reynt að flýja, því þeirra bíður ekkert annað en fangelsi eða nauðung- arvinna. Fregnir hafa borizt um allmarga bændur, sem framið hafa spálfsmorð í örvæntingu sinni. Margir eru stöðvaðir á flóttanum, segja þeir, sem til V-Berlínar komast. 92% í Búlgaríu V-þýzka stjórnin hefur lýst yf- irir innilegri samúð með fólkinu, sem þarna er rænt öllum eigum sínum og hrúgað saman eins og nautgripum í fjós — og Adenau- er kanslari hefur mælt svo fyrir, að stjórnarvöldin geri allt, sem fært er, til að hjálpa bændafjöl- skyldunum, sem flýja, að koma undir sig fótunum í V-Þýzka- landi. Bonnstjórnin hefur mót- mælt harðlega gerræði austur- þýzku kommúnistastjórnarinnar og á þinginu í V-Berlín sagði einn ræðumaður m. a., að öll þýzka þjóðin mundi mótmæla hinum kommúnísku ofbeldisað- gerðum. Samyrkjubúskapurinn er nú svo að segja alls ráðandi í Aust- ur-Evrópu, en alls staðar hefur honum verið komið á með of- beldi, og fangelsanir og aftökur SVÆ€)I SEM HÆOT V/ERt Afc LJOS MVNOA Ú* 30,000 FÉTA MÆfc Hamborgarblaðið Die Welt birti á dög'unum sams kon- ar yfirlitsteikningu yfir efnahagsaðstoð og lán, sem Bandaríkin annars vegar og kommúnistaríkin hins veg- ar hafa veitt ýmsum lónd- um frá og með 1955. Eins og teikningin ber með sér er þarna einkum um að ræða vanþróuð lönd, svo og ný ríki. Varðandi Island ber að taka fram, að frá Banda- rikjunum munum við hafa fengið: 17 mill.i. dollara lán frá Export-Import bankan- um og 5,7 millj. dollara lán, sem nefnt er PL 480. Það er notað til kaupa á land- búnaðarvörum frá Banda- ríkjunum og endurgreiðist í ísl. gjaldeyri. Hins vegar eru lánin frá kommúnista- ríkjunum: Lántaka í Tékkó- slóvakíu 1956 að upphæð 1,5 millj. dollara og munu m. a. hafa verið keyptar fyrir það vélar til Laxárvirkjunar- innar — á vegum Raf- magnsveitna ríkisins. 1 ann- an stað veitti rússneski þjóðbankinn árið 1958 yfir- dráttarheimild að upphæð 3 millj. dollara. Af henni hefur aldrei verið notaður nema helmingurinn, 1,5 inill.j. til kaupa á litlu tog- urunum frá A-Þýzkalandi. Hin notaða upphæð er því samtals 3 mill.j. dollara. hafa komið í kjölfarið. í Búlg- aríu mun 92% landbúnaðarins vera með samyrkjusniðinu, í Albaníu 87%, í Tékkóslóvakíu 84,4%, í Ungverjalandi yfir 70% og í Rúmeníu um 60%. Pólland er undantekning. Andstaða Pól- verja hefur verið slík að hverf- andi lítill hluti búskapar hefur verið settur undir samyrkju. En pólsk stjórnarvöld hafa að und- anförnu kvartað yfir því að bændur skiluðu ekki öllum af- urðum sínum til hins opinbera, þeir hefðu það of gott, nauðsyn væri að herða eftirlitið og draga úr neyzlunni. Aukið ríkiseftirlit getur líka þýtt samyrkju og algeran ríkisrekstur búskaparins. En varla verður því komið á í Póllandi átakalaust. MARGIR hafa sennilega ^^ misst alla samúð með ¦rM Castro á Kúbu, þegar hann ~ ;akaði Bandaríkjastjórn ^C um að hafa látið útsendara ^* sína sprengja vopnaflutn- ^0 ingaskip í loft upp í höfn- ^^ inni í Havana fyrir ¦E skemmstu með þeim af- (eiðingum að yf ir 70 manns fórust. Ásökun Castros kom að órannsökuðu máli. Hann sagði aðeins: Bandaríkjamenn hafa ekki viljað selja okkur vopn, þeir hafa beitt áhrifum sínum til

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.