Morgunblaðið - 27.09.1961, Síða 20

20
MORGUWBL AÐIÐ
Miðivkudagur 27. sept. 1961
Geti enginn lært af fortíðinni,
er til einskis að vera að rifja
hana upp. Ég hef dregið fortíð
mína fram í dagsljósið til að geta
gleymt henni. Það hefur borgað
sig, ef aðeins einn unglingur
getur lært af henni.
Það var á sunnudegi fyrir
skömmu, að Jonah Goldstein
ræddi um eiturlyfjavandamálið í
sjónvarpssendingu frá New York.
Hann sagði, að taka þyrfti með-
ferð eiturlyfjanotenda úr hönd-
um lögreglunnar og fá hana lækn
um í hendur. Hann sagði, að á
hinum mörgu árum, sem hann
hefði verið dómari, hefði aldrei
verið komið með aðra en fátæk-
iinga fyrir dómstólinn fyrir brot
á eiturlyfjalöggjöfinni
Hann sagði, að skömmu áður
hefði komið til sín maður og beð
ið "um ráð vegna tvítugs sonar
sins, sem væri orðinn eiturlyfja-
neytandi. Hvað haldið þið, að
dómarinn hafi ráðið honum til
að gera? Senda strákinn í skóla
til Englands, þar gæti hann feng
i læknishjálp á löglegan hátt
Að hugsa sér, að dómari í sið
menntuðu landi skuli þurfa að
gefa slikt ráð, að játa að eina
hjálpin sem eiturlyfjasjúklingur
geti fengið sé að finna utan föð
urlands hans, að eina lausnin,
sém sé sæmadi siðuðum mönnum
sé að leita úr landi .Þetta er sorg
legt, en satt
Þegar ég vandist á nautnina
var ég óheppin að öllu leyti. í
fyrsta lagi vissi ég ekki, að þessi
leið væri til. Ég vissi ekki, hve
skynsamlega er tekið á þessum
málum í Evrópu. Og þó að ég
hefði vitað það, hefði það verið
til einskis. Um það leyti var
styrjöld, og eina leiðin til að
komast til Englands var að synda
eða ganga í herinn. ,
Ef til vill vilja sumir krakkarn
ir, sem ekki vildu láta henda sig
að fara að ráðum dómara, hlusta
á mig. Ég vona það svo sannar-
lega. Eiturlyf hafa aldrei hjálpað
neinum til að syngja betur, leika
betur eða skara fram úr á nokk-
urn annan hátt. Lady Day segir
það, hún notaði nógu mikið af
þeim til að komast að þessu.
Reyni einhver einhverntíma að
segja annað skaltu bara spyrja
þá, hvort þeir viti eitthvað um
eiturlyfjanautn, sem Lady Day
hafi ekki vitað
Ég held að ég hafi orsakað
dauða móður minnar með því að
fara að nota eiturlyf. Það flýtti
að minnsta kosti fyrir. Og ég
héld, að fseri mitt barn að neyta
eiturlyfja myndi það verða mér
að aldurtila Eg er ekki nógu
sterk til aS horfa á nokkurn
mann líða þær kvalir, sem ég
varð að þola til að'komast á rétt
an kjöl og vera þannig.
Það eina, sem eiturlyfin geta
gert fyrir þig er að drepa þig —
drepa þig hægt, sígandi og á
kvalafdllan hátt. Og þau geta
drepið ástvini þína með þér.
Þetta er sannleikurinn, allur
sannleikurinn og ekkert nema
sannleikurinn
★
Kvöldið, sem ég hélt stóru
hljómleikana í London varð stór
fenglegasta reynsla æfi minnar.
Ég hafði aldrei komið fram í
jafn stórum sal. Hljómsveitin,
sem lék undir hjá mér, hafði
hvorki meira né minna en þrjá-
tíu og fjóra meðlimi. Og áheyr-
endurnir? Þeir eru ekki betri í
Metropolitan óperunni í New
York. Eftir að ég var kynnt hefði
mátt heyra saumnál detta í þess
um risastóra sal. Fótatak mitt
bergmálaði í salnum þegar ég
gekk inn á sviðið.
Lófatakið, þegar ég lauk söngn
um, var það stórkostlegasta sem
ég hafði nokkurntíma fengið.
Eitt má nefna ennþá, sem er
siður þar. Maður heldur þrjá
hljómleika á dag Eina fyrir ung-
linga, síðan stóra fyrir venjulega
tilheyrendur, og svo hefur for-
stjóri hljómleikanna tilbúinn
næturklúbb til að syngja í á eft-
ir. Á þann hátt má kynriast öllu
á einum degi, krökkunum, fína
fólkinu og þeim, sem drekka.
Síðan hélt ég tónleika í minni
borgum, nokkurra mínútna akst
ur frá London.
Aðeins eitt líkaði mér ekki við,
það var maturinn. Ég var orðin
svo leið á þessum listræna gisti-
húsamat, að eitt kvöldið tók ég
fram dós af rauðum baunum,
sem ég hafði haft með m«- að
heiman. Ég náði mér í krydd,
svolítið af hamborgarakjöti og
tók svo fram dós með Sterno og
fór að matreiða baunirnar eins
og ég vil hafa þær. Það var
svona eins og handa þrem.
Ég hélt, að mér yrði hent út fyr
ir að skapa óþef, en áður en ég
var búin að matreiða voru þjón-
ustustúlkurnar, afgreiðslumenn-
irnir og lyftustrákurinn farin að
berjast um matinn. Það varð heil
mikil skemmtun úr þessu.
Ég hefði mátt vita, að svona
færi Hinn frægi franski djass-
fræðingur Hugh Panassie hafði
komið til Ameríku naerri tuttugu
árum áður. Ég hitti hann hjá Ir-
ene og Teddy Wilson. Hann féll
í sæluvímu út af rauðu baunun-
um mínum með hrísgrjónum, og
ég varð að láta hann hafa stóran
kassa 'at þurrkuðum baunum til
að hafa með sér heim
Ég sendi ennþá þurrkaðar rauð
ar baunir til kunningja í Lond-
on.
24
Guð hjálpi einstæðingum
„Jæja, Billie, þú ert þá kominn
aftur. Við höfum átt von á þér.
Þú veizt, að þú færð ekki hita-
sótt hérna.“
Þetta var gamli kvenlæknirinn
í fangelsinu í Philadelphia að
bjóða mér góðan dag á ný,
skömmu fyrir sólarupprás —
fimmtudaginn 23. febrúar 1956.
Hún virtist hnuggin yfir að hafa
ekki séð mig í níu ár, — án þess
að borga fyrir.
Ég kreisti úr henni mesta vind
inn þegar í stað „Ég hef ekki beð
ið þig um neitt, og ætla heldur
ekki að gera það. En þú getur
ekki einu sinni beðið með að
neita, þangað til ég geri það.“
Hún var að tala um eiturlyf og
ég vissj það vel, en ég var að
tala um manngæzku, og hún vissi
það jafnvel. Það var búið að taka
mig fasta á ný Og ég var í fang-
elsi. En nú gat hún ekkert sagt
eða gert, sem kæmi illa við mig.
Sama gilti um alla félaga henn-
ar, löggurnar, sem höfðu ráðist
inn í herbergið mitt, dómaránn,
sem myndi bíða mín um dögun
og lögregluforingjann sem var
að fá blöðunum í næsta herbergi
og ljósmyndarana, sem voru að
sprengja perur sínar framan í
Pepi, litla chihuahua-hundinn
minn, þegar hann teymdj mig í
bandi sínu inn um fangelsisdyrn
ar.
Ég vissi að blöðin myndu segja:
„Hvað? aftur?“ Á yfirborðinu
myndi það líta út rétt eins og í
gamla daga en þó var allt breytt.
Mér fannst ég hvorki vera ein-
rriana né yfirgefin. Ég var heldur
ekki ein. Louis var hjá mér. Þeir
fóru með okkur saman, og Louis
hélt í hönd mér og hvíslaði: —
„Lady, hafðu engar áhyggjur. Við
munum sigrast á þessu Ég skal
sjá um þig.“
Guð er þeim miskunnsamur,
sem hann leyfir að treysta ein-
hverjum. Og ég treysti Louis.
Ég var búin að vinna í viku á
Showboat í South Philadelphia
Við bjuggum á litlu hóteli
skammt frá í herbergi með eld-
húskytru Eftir siðustu sýningu
á miðvikudagskvöldið, rétt eftir
klukkan tvö, höfðum við Louis
gengið heim. Ég afklæddist, gaf
Pepi að éta, og stóð á nærklæð-
unum einum með dós af Lima
baunum í hendinni. Einhver sneri
lyklinum í hurðinni utan frá.
Næstum ekkert heyrðist, eins
og skráin væri nýsmurð. Ég
varð ekki vör við neitt, fyrr en
fjórir menn og ein kona stóðu
inn á miðju gólfi með húsleitar
skipun. Louis talaði við þau, leit
svo á pappíra þeirra og sá, að
þeir voru löglegir. Hann var ró-
legur og blíður eins og lamb.
Hann bað mig að klæðast og fara
með þeim. Hann var ekki ánægð
Ur með fötin, sem ég fór í,
minnti mig á, að ljósmyndarar
myndu bíða niðurfrá og bað mig
að fara í eitthvað snoturt.
Hið fyrsta, sem þeir*' gerðu,
eiris og alltaf, var að innsigla sal
erniskassann svo að ekki væri
hægt að koma neinu niður. Þeir
fóru að leita í herberginu. Bað-
hex-bergið var á stærð við sæmi-
lega stóran skáp, en ég fékk samt
ekki að fara þar inn ein. Kven-
maðurinn tróðst inn á eftir mér.
Hún var svó heppin að véra
grindhoruð og tók því ekki mik
ið rúm.
Þeir rannsökuðu allt, sem við
áttum. Þeir hentu kjólunum mín
um um, rannsökuðu kápur, leit-
uðu í skónum af mér og nærföt
unum. Þeir potuðu í kremdollur,
hrærðu í hundamatnum, undir
teppinu, bak við gluggatjöldin, í
rúminu og undir því. Lögreglu-
konan leitaði á mér, meira að
segja í eyrunum. Louis fékk
sömu meðferð. En hvergi fannst
neitt.
Þeir fundu byssu Louis efst 1
töskunni hans. Hann hefur hana
alltaf þar, svo að engin hætta sé
á, að hún finnist ekki. Hann hef
ur sagt mér hundrað sinnum, að
færi lögreglan í einhverri borg
inni að reyna að taka sig fastan,
en gæti ekki borið fram nein
sönnunargögn, myndi byssan
hjálpa þeim til að halda virð-
ingu sinni. Hann áleit, að þá yrði
hann handtekinn fyrir að eiga
skotvopn án leyfis. Hann gæti tek
ið sektina og það yrði betra en
láta þá fara að burðast við að
draga mig fyrir rétt með sönnun
argögnum, sem væru þeim
einskis virði.
Gleymið því ekki, að yfirvöld
in vita hvar ég bý, og ég hef
hafi verið falið þar. Einu sinni
fann hann þrjár marihuana síga-
rettur á gluggasillu í Los Angel
es og henti þeim út. Þær hefðu
getað komið okkur báðum í fang
elsi. Þegar maður hefur einu
sinni verið handtekinn fyrir að
eiga eiturlyf, lærir maður að lifa
svona. Louis eyddi drjúgum
— Þetta var rödd Berta í tal-
stöðinni! . . Hann var að spurja
um Markús!
— Það var leiðinlegt að þú
skyldir koma hingað Sirrí . . . Af
pví þú hefur komið sjálfri þér
í mikla klipu! . . Berti, Markús
er enn á verði vjð hreindýra-
girðingarnar . . . Af hverju kveik
ir þú ekki skógareld til að fá
hann í burtu?
hluta af tíma sínum, þegar viS
vorum á ferðalagi til að reyna
að vernda mig.
Aldrei er samt hægt að vera
öruggur. Meðan ég er úti að
syngja getur hver, sem er, geng
ið inn í herbergið, annaðhvort til
að leita að einhverju eða skilja
eitthvað eftir, sem hann gæti
komið og sótt seinna. Þessvegna
var Louis svona ánægður, þegar
þeir fundu byssuna hans. Hann
vonaði, að þeir myndu láta sér
aldrei verða tekin föst heima hjá
mér, og því síður í búningsher-
berginu. Það er alltaf gert á ein-
hverjum gistihúsum.
Gleymið þyí ekki, að eiturlyfja
notkun er ekki neitt einkahelvíti
í þessu landi/ Enginn býr í einsi
manns klefa utan fagelsanna. —
Nautnin, er einnig víti fyrir ást-
vini manns, og þeir líða meira
að segja verstu kvalirnar.
Oft hefur Louis hætt lífi sinu
til að reyna að hjálpa mér. Eig-
inmenn, konur mæður og feður
eiturlyfjarieytenda gera það á
hverjum degi. Og þá eru þau orð
in glæpamehn eftir lögum þessa
lands.
Ég get sagt ykkur frá frægura
hljóðfæraleikara, sem var illa
farinn eiturlyfjaneytandi. Stund-
um sigraðist hann á ástríðunni,
en stundum várð hann að láta
undan. Þannig gekk það árura
saman. Hann var frægur, eins
og ég, og það gerir illt verra.
SJÚtvarpiö
Miðvikudagur 27. september
8:00 Morgunútvarp (Bæn — 8:05 Tðn*
leikar — 8:30 Fréttir — 8:35 Tón-
leikar — 10:10 Veðurfregnir)
12:00 Hádegisútvarp. (Tónleikar —
12:25 Fréttir og tilkynningar). m
12:55 „Við vinnuna": Tónleikar.
15:00 Miðdegisútvarp. — (Fréttir. —-
15:05 Tónleikar — 16:00 Fréttir
og tilk. — 16:05 Tónleikar 16:30
Veðurfregnir).
18:30 Tónleikar: Operettulög.
18:55 Tilkynningar — 19:20 Veðurfr,
19:30 Fréttir.
20:00 Tónleikar: Annelies Kupper syng
ur lög eftir Schumann. — XJndi*
leikari á píanó: Hans Altmanm
20:15 Samfelld dagskrá: Heimskringla.
blað Vestur-Islendinga 75 ára.
(Sveinn Skorri Höskuldsson mag
ister undirbýr dagskrána: —
flytjendur auk hans: Kristján
Róbertsson og Andrés Björnsson)
21:15 íslenzk tónlist:
a) Strákalag eftir Jón I.eifs —
(Rögnvaldur Sigurjónsson leikur
á píanó).
b) Þrjú lög fyrir fiðlu og píanó
eftir Helga Pálsson (Björn Ölafa
son og Arni Kristjánsson leika),
21:35 „Gegnum Víðidal", frásöguþáttur
Bjöm Daníelsson skólastjóra —>
(Höf. flytur). j
22:00 Fréttir og veðurfregnir.
22:10 Kvöldsagan: „Smyglarinn“ eftir
Arthur Omre: XIII. (Ingólfur
Kristjánsson rithöfundur).
22:30 Djassþátttur (Jón Múli Arnason)
23:00 Dagskrárlok.
Fimmtudagur 2*. september.
8:00 Morgunútvarp (Bæn — 8:05 Tðn*
leikar — 8:30 Fréttir — 8:35 Tón-
Xeikar — 10:10 Veðurfregnir)
12:00 Hádegisútvarp. (Tónleikar —
12:25 Fréttir og tilkynningar).
12:55 „Á frívaktinni", sjómannaþáttur
(Kristín Anna Þórarinsdóttir).
15:00 Miðdegisútvarp. — (Fréttir. —
15:05 Tónleikar — 16:00 Fréttir
og tilk. — 16:05 Tónleikar 16:30
Veðurfregnir).
18:30 Tónleikar: Lög úr ðperum.
18:55 Tilkynningar — 19:20 Veðurfr,
19:30 Fréttir.
20:00 Nútímatónlist:
Musica Nova kðrlnn l Berlfn
syngur kórlög eftir Biichtger,
Orff, Killmayer og Bartok. —
Hermann Henderer stjórnar.
20:25 Krindi: Maria Stuart (Jón R,
Hjálmarsson skólastjóri).
20:55 Fiðlusónata nr. 2 í G-dúr, op. 10
eftir Grieg (Yehudl Menuhin
leikur á fiðlu og Robert Levin á
píanó).
21:15 Eriend rödd: „Hvers vegna ég
skrifa:: eftir Georg Orwell (Sig-
usður A. Magnússon blaðamaður)
21:40 Tónleikar: ítalskir söngvarag
syngja ástardúetta úr óperum.
22:00 Fréttir og veðurfregnir.
22:10 Kvöldsagan: „Smyglarinn" eftlr
Arthur Omre; XIV (Ingólfur
Kristjánsson rithöfundur),
22:30 Sinfónískir tónleikar:
Sinfónía nr. 3 i C-dúr, op. 58 eft*
ir Sibelius. — Borgarhljómsveit
in í Helsinkl leikur, — Jussi Jal
as stjórnar. \
(Frá Sibeliusarvikunni i Hels-
inki í júní s.l.).
23:00 Dagskráriok.