Morgunblaðið - 04.11.1964, Blaðsíða 23

| Miðvikudagur 4. nóv. 1964
MORGUNBLAÐIÐ
23
Johnson á kosningafundinum (Ljósm. Mbl.: M.bj.)
— Á kosningafundi
Framihald af bls. 14.
umhverfiS, skreytingarnar í saln-
um og áróðursspjöldin — en
þetta mun vera venja hér í
Bandarík j unum.
Að svo búnu hófust ræðuhöld
og kynning þeirra framámanna
borgarinnar og flokksins, sem
höfðu tekið sér sæti á pallinum.
Var hverjum þeirra fagnað sér-
staklega, einkum þó Joseph Tyd-
ings, Theodore Roosevelt, Mc-
Keldin, borgarstjóra, sem er
repúblikani, en lýsti á fundinum
yfir stuðningi við Johnson — og
J. Millard Tawes, ríkisstjóra í
Maryland. Tawes reyndist síðasti
ræðumaður áður en forsetinn
kom, og fór um hann fögrum orð
um.
Loksins í miðri ræðu ríkisstjór
ans sást hvar forsetinn gekk í
salinn. Var þá sem þakið myndi
rifna af húsinu — og gólfið gekk
í bylgjum. Fólkið blístraði, hróp-
aði, stappaði og klappaði — og
undir buldi bumbusláttur. Ríkis-
stjórinn dró sig í hlé hálf yand-
ræðalegur, þegar hann sá að eng-
inn virti hann lengur viðlits —
og fékk ekki lokið ræðu sinni,
fyrr en borgarstjórinn hafði
þaggað nokkuð niður í mann-
fjöldanum. Áður en Johnson
sjálfur tók til máls, flutti borg-
arstjórinn ræðu sína, sem var
stutt og laggóð, skrifuð í stíl
Kennedys, eins og svo margar
kosningaræður um þessar mund-
ir.
• Mc Keldin var einn af áköf-
ustu andstæðingum Goldwaters
á landsþinginu í San Fransisco í
sumar, en fram til þessa hafði
hann ekki tekið opinberlega af-
stöðu gegn honum í kosningabar-
áttunni. Hann var að vísu ekki
viðstaddur kvöldverðarveizlu,
sem Goldwater var haldin í
Pikesville í útjaðri Baltimore
fyrir nokkrum dögum og talið
var líklegt, að hann hyggðist
Styðja Johnson.
Talið er víst, að stuðningur Mc
Keldins muni tryggja Johnson
yfirgnæfandi meirihluta í Balti-
more, en Kennedy vann þar árið
1960 með 88.000 atkvæða meiri-
hluta. Þá verður það ekki síður
til að efla fylgi Johnsons að blað-
ið „Baltimore Sun“ lýsti einnig í
gær yfir stuðningi við hann —
og er það í fyrsta sinn frá 1932,
að blaðið styður demókrata.
Rétt áður en Johnson sjálfur
stóð upp til að halda ræðu sína
var eintökum af ræðutextanum
útbýtt meðal blaðamanna — en
þegar til kom reyndist Tæðan að-
eins að litlu leyti samhljóða hon-
um, þótt kjarninn væri sá sami.
Persónulega fannst mér ræða for
setans miklu betri en textinn,
sem við fengum — hún var gott
dæmi um þann margrómaða
hæfileika Johnsons að geta hrifið
fólkið með sér. Hann talaði lág-
um rómi ög rólega og virtist mér
suðurríkjahreimur hans ekki
eins áberandi og í Háskólabíói á
sínum tíma.
Johnson hóf mál sitt með því
að fara viðurkenningarorðum
um aðra frambjóðendur demó-
krata í Maryiand — en þar er nú
kosið um átta fulltrúadeildar-
þingmenn, auk öldungadeildar-
þingmanns. Hann sagði meðal
annars, að þegar hann hefði sjálf
ur tekið sæti í öldungadeildinni
árið 1949 hefði Millard Tydings,
faðir Josephs Tydings, verið
meðal hinna „stóru“ þar og fór
um hann og son hans miklum
viðurkenningarorðum. Tyding er
í framboði gegn J. Glenn Beall,
öldungadeildarþingmanni repú-
blikana — og mun hafa þó
nokkra von um að sigra.
Að öðru leyti fjallaði ræða
Johnsons að mestu um hernaðar-
rriátt Bandaríkjanna. Að sögn
blaðanna var þessi ræða hans
með beinustu árásum hans á and
Stæðinginn, Barry Goldwater.
Hann rakti afstöðu þeirra beggja
til ýmissa frumvarpa um auknar
fjárveitingar til hersins og sagði
m.a.: „Ferill minn er ljós — og
einnig andstæðings okkar. Banda
menn okkar og andstæðingar
munu dæma okkur af því, sem
við gerum — og höfum gert.
Þingskjöl sýna, að:
• Árið 1953 greiddi andstæð-
ingur okkar atkvæði gegn því að
veita flughernum 400 milljón
dollara til viðbótar til flugvéla-
kaupa. Ég greiddi atkvæði með
þeirri fjárveitingu.
• Árið 1954 greiddi andstæð-
ingur okkar atkvæði gegn 350
milljón dollara aukafjárveitingu
til hersins. Ég greiddi atkvæði
með þeirri fjárveitingu.
• Árið 1955 greiddi andstæð-
ingur okkar atkvæði gegn 46
milljón dollara aukafjárveitingu
til flotans. Ég greiddi atkvæði
með þeirri fjárveitingu.
• Árið 1955 greiddi andstæð-
ingur okkar einnig atkvæði gegn
420 milljón dollara aukafjárveit-
ingu til hernaðaraðstoðar við
bandamenn okkar erlendis. Ég
greiddi atkvæði með þeirri fjár-
veitingu.
• Árið 1956 greiddi andstæð-
ingur okkar atkvæði gegn því að
auka sjóði flughersins um 800
milljónir dollara. Ég greiddi at-
kvæði með þeirri fjárveitingu.
• Á síðasta þingi, áður en
stjórn demókrata tók við,
greiddi andstæðingur okkar at-
kvæði gegn 233.9 milljón dollara
aukafjárveitingu til eldflauga-
smíða. Ég greiddi atkvæði með
þeirri fjárveitingu".
Johnson rakti þessi atriði
hvert af öðru, með vaxandi radd
styrk og var ákaft fagnað eftir
hverja setningu.
Undir lok ræðunnar sló for-
setinn á strengi tilfinninga og
sagði meðal annars: „Fyrir tæpu
ári vaknaði bandaríska þjóðin
upp við mikið áfall. Leiðtogi
hennar var fallinn. Þá varð ég,
án nokkurs undirbúnings, og án
þess að geta leitað álits ráðgjafa,
að taka við þeirri ábyrgð, sem
fylgir embætti forsetans. Ég hét
bandarísku þjóðinni þá, að gera
allt, sem í mínu valdi stæði —
og við það hef ég staðið. Ég hef
gert allt, sem í mínu valdi stóð“.
Þess er eftir að geta, að í miðri
ræðu Johnsons gekk í salinn dá-
lítill hópur stuðningsmanna Gold
waters og hafði uppi myndir af
honum og Miller varaforseta-
efninu. Fengu þessir óboðnu gest
ir heldur kaldar móttökur — en
forsetinn tók þessu hið bezta og
brá á glens. Lét hann margar
hnyttnar athugasemdir fjúka og
kvaðst þess fullviss, að a.m.k.
sumir hinna nýju gesta, myndu
fara út sem demókratar. „Og
eins og ég hef sagt svo oft“, sagði
Johnson, „þurfum við á að halda
öllum þeim atkvæðum, sem við
getum náð í“.
Þegar Lyndon B. Johnson hafði
lokið ræðu sinni, kvatt og tekið
í nokkrar hendur til viðbótar,
var fundinum lokið. Fólkið
streymdi úr salnum og Johnson
hélt til þyrlunnar, sem beið eftir
að flytja hann heim í Hvíta hús-
ið. Þar skyldi hann sofa af nótt-
ina, en í dag var ferð hans heitið
til Florida.
'Ár.
New York,
mánudag 27. október.
Hafi okkur íslendingum þótt
rióg um hvað á gekk á kosninga-
fundi Lyndons B. Jo'hnsons, for-
seta, í Baltimore, — komumst
við í gærkvöldi að raun um að
það voru hreinustu smámunir.
Kosningafundur Barry Goldwat-
ers í Madison Square Garden
í New York — hinn fyrsti og
sennilega eini, sem hann heldur
í borginni — fór fram úr öllu,
sem okkur hafði órað fyrir. Að
sögn talsmanna republikana sátu
fundinn um það bil átján þús-
undir manna. Var seldur aðgang-
ur að honum og kostuðu sætin
allt frá 2 dölum upp í 1000 dali.
Úti fyrir stóðu, að sögn morgun-
blaðanna, 6—7000 manns og
hlýddu á ræðu Goldwaters. Hafði
hátölurum verið komið fyrir í 49.
götu.
Þegar við nálguðumst Madison
Square Garden laust upp úr hálf
sjö var þar úti fyrir mikill mann-
fjöldi. Ríðandi riddaralögtegla
hélt uppi reglu, eri hávaðinn og
æsingurinn var mikill. Við höfð-
um fengið hjá skrifstofu repu-
blikana í Washington aðgangs-
kort, sem áttu að gilda að öllum
kosningafundum Goldwaters og
Millers, — en þegar til kom
reyndust þau ekki haldbetri en
svo, að það tók okkur allt að
klukkustund að komast inn í
húsið. Eftir að hafa orðið að stika
a. m. k. fjórum sinnum milli
49. og 50. götu samkvæmt boðum
dyravarðanna tókst okkur loks
að ná tali af aðalpressufulltrúa
fundarins, sem hleypti okkur
þegar inn. Áttu margir aðrir
blaðamenn í sama stríði.
Þegar inn kom þyrmdi yfir
okkur. Hávaðinn var ærandi —
og átti þó eftir að versna marg-
faldlega. Hljómsveit lék, trumb-
ur voru barðar, bjöllum klingt,
slagorð hrópuð, sungið, klappað,
stappað, blístrað og hljóðað. Eins
og á fundinum í Baltimore var
það einkum ungt fólk, sem fyrir
þessum látum stóð en ekki leið
á löngu áður en þeir eldri voru
farnir að taka undir. Unigir piltar
og stúlkur gengu um með borða
og spjöld, sem á voru letruð hin
fjölbreytilegustu slagorð, til dæm
is, „We Want Barry“, — „Gallup
Didn’t ask Us“, — „We Sent
W'heat To Russia, — Now Let’s
Send The Corn Back To Texas“,
— „The Truth and Goldwater
Will Prevail“, — „Lets go
Barry“, — „Ground Lady Bird,
We Want Peggy“, — „No More
Fifth Amendment Politicians At
Home In The White House“, —
We don’t Want Lyndon Baker
Jenkins in The White House“. —
svo aðeins fáein séu nefnd.
Ungar einkennisklæddar stúlk-
ur, í hvítu, bláu og rauðu, vísuðu
fundargestum til sæta sinna. Var
áberandi, að þeir, sem sátu þenn-
an fund voru að jafnaði úr auð-
ugri stéttum þjóðfélagsins, en
fundargestir í Baltimore. Söng-
flokkur ungra stúlkna, sem
klæddar voru bláum búningum
með gylltum skreytingum, söng
með hljómsveitarundirleik bar-
áttusönginn „Let’s put Barry in
the White House“ sem dreift var
á nótum meðal fundarmanna —
og lei'ð ekki á löngu áður en við-
staddir tóku undir. Fyrir utan
söng stúlknanna voru engin
skemmtiatriði. Áður en ræðuhöld
hófust var hins nýlátna fyrrver-
andi forseta, Herbert Hoover,
minnzt með hornablæstri og
hljómsveitarleik — og því næst
var þjóðsöngurinn sunginn.
í fréttum af fundinum er þess
sérstaklega getið, að hvorki
Nelson Rockefeller, ríkisstjóri,
né öldungardeildarþingmennirnir
Kenneth Keating og Jacob Javits
voru á fundinum og ástæðan sögð
klofningurinn í republikana-
flokknum. Þeir þrír voru allir á
kosningafundum annars staðar.
Hinsvegar var meðal framá-
manna á ræðupalli fyrrverandi
sendiherra, frú Clare Boothe
Luce, sem var ákaft fagnað þeg-
ar hún gekk í salinn. Flutti hún
stutt ávarp og skörulegt og var
hin glæsilegasta á að líta. Þá var
þar eiginkona Richards Nixons,
sem sjálfur komst ekki til New
York. Barry Goldwater, yngri,
sem flutti stutt ávarp las jafn-
framt upp skeyti frá Nixon, sem
hann sagði hafa haldið 250 ræður
til stuðnings föður sínum. Urðu
mikil fagnaðarlæti, þegar Gold-
water yngri las, að Nixon hefði
orðið þess áþreifanlega var á
ferðalagi sínu að undanförnu, að
demokratar væru í kosningabar-
áttunni að verða eldsneytislausir.
Dóttir varaforsetaefnisins, Libby
Miller las skeyti frá föður sínum
— og loks var lesið skeyti frá
Eisenhower, sem ætlaði að vera
viðstaddur, en var lagður inn á
sjúkrahús vegna lungnakvefs.
Nokkrir aðrir fluttu ávörp, þeirra
á meðal eldri dóttir Goldwaters,
frú Margaret Holt, sem sagði, að
þekktu fundargestir föður henn-
ar eins vel og hún systkin henn-
ar, myndu þeir halda sýnu meira
af honum en þeir þegar gerðu.
„Hann hefur verið dásamlegur
faðir — og ég er viss um að hann
verður dásamlegur forseti" sagði
hún — og eftir undirtektunum að
dæma virtust fundargestir henni
fyllilega sammála.
Þegar Barry Goldwater sjálfur
og kona hans Peggy birtust laust
eftir kl. níu urðu fagnaðarlætin
og hávaðinn slík, að líkast var,
sem fólkið hefði gersamlega
misst stjórn á sér. í hálfa klukku
stund var sleitulaust klappað og
stappað, blístrað, æpt og argað,
bjöllum klingt og trumbur barð-
ar. Til þess að missa ekki alveg
heyrnina stakk ég fingrunum í
eyrun — um annað var ekki að
ræða — en það dugði sáralítið.
Sjálfur reyndi Goldwater að
þagga niður í fólkinu — en ár-
angurslaust. Það var ekki fyrr
en hann settist niður aftur —
eins og hann hefði gefizt upp við
að halda ræðuna, að sæmilegt
hljóð fékkst, En honum var ákaft
fagnað við hverja setningu ræð-
unnar.
Goldwater brá aðeins lítillega
út af ræðutextanum, sem blaða-
mönnum var afhentur. Hann sak-
aði Johnson um pólitískan
Daddy-isma að beita lýðskrumi
og auðsóttum brögðum í kosn-
ingabaráttunni og lagði á það
áherzlu að sjálfur hefði hann svo
sannarlega getað valið auðvelda
leið til að afla sér atkvæða — en
það gerði hann ekki.“ Þið haldið
ef til vill, sagði hann, að ég viti
ekki hvaða skoðanir yrðu vin-
sælastar. Haldið þið, að ég viti
ekki, hvað verkamenn vilja
heyra, hvað húsmæður, dipló-
matar og skrifstofumenn vilja
heyra? Haldið þið í raun og veru,
að ég viti ekki, eftir að hafa stað-
ið öll þessi ár í stjórnmálum,
hvernig afla á atkvæða með sem
auðveldustum hætti. Jú, mér er
það fyllilega ljóst, og ég segi
ykkur satt að þeir sem búa í
Washington um þessar mundir
komast ekki hjá að læra það.“
Goldwater lagði mikla áherzlu
á frelsi, kvaðst vilja sjá í Banda-
ríkjunum heilbrigða þjóð, frjálsa,
örugga, framsækna og vel efnum
búna, — og kvaðst vona, að nú-
verandi forseti óskaði hins sama.
Sá væri aðeins munurinn á þeim,
að hann, Goldwater, héldi því
fram að þetta yrði aðeins fengið
með frjálsri samkeppni og frelsi
einstaklingsins sem bandaríska
þjóðin byggðist á. Hann minnti
á fall Rómverja, sem hann sagði
hafa selt frelsi sitt fyrir mat og
skemmtariir og gerði gys að slag-
orði demokrata „freedom from
hunger" — „Stundum finnst mér,
að við ættum að aumkva þá sem
nú eru við völd. En staðreynd er,
að Johnson — og hinir kynlegu
samstarfsmenn hans — virðast
trúa því að framförum verði bezt
náð í iþessu landi sívaxandi gjöf-
um sífeldrar alríkisstjórnar". —
„Viljið þið fá eitthvað fyrir ekk-
ert Stjórnin gefur ykkur. það.
Viljið þið losna undan þeirri
ábyrgð að ala upp börnin ykkar
og sjá þeim fyrir menntun? —■
Stjórnin tekur það að sér. Viljið
þið losna við að horfast í augu
við vandamál ykkar og leysa
þau? Stjórnin gerir það fyrir
ykkur. Engu skiptir sú stað-
reynd, að það vald og þá pen-
inga ,sem til þessa þarf, verður
að taka frá ykkur, áður en stjórn
in getur gert þetta. Sérhvert
skref í þessa átt er skerðing á
frelsi ykkar“.
Þá réðst Goldwater á andstæð-
inga sína fyrir óheiðarleika í
kosningabaráttunni, sagði hlægi-
legar fullyrðingar þeirra um, að
hanri vildi koma af stað styrjöld,
— vildi afnema allar tryggingar
og lifði í fortíðinni. Þvert á móti
talaði hann um frið, auknar
tryggingar, — og skírskotaði ein-
ungis til þeirra grundvallar hug-
sjóna, sem hin mikla bandaríska
þjóð hefði byggt á.
Ekki staðhæfði Goldwater bein
um orðum að hann mundi vinna
kosningarnar en boðaði meiri
háttar pólitísk tíðindi eftir viku.
Hann spáði því meðal annars,
sem ekki myndu greiða honum
atkvæði yrðu þeir, sem aðhylltust
nasisma og fasisma, þar sem afi
hans hefði verið pólskur Gyðing-
ur — og hann bætti við „en kær-
um við okkur nokkuð um þessi
atkvæði?" Ekki stóð á svarinu.
„Nei — nei“ — hrópin skullu á
hljóðhimnunum eins og högg.
— „Kommúnistar og róttækir
vinstri menn munu ékki kjósa
mig, hélt hann áfram, því að ég
tel ekki, að við eigum að láta
kommúnista hræða af okkur
frelsið. — En kærum við okkur
um atkvæði þeirra? — Hinir lötu,
værukæru, sem vilja lifa á ávöxt-
unum af annarra manna erfiði,
munu ekki greiða mér atkvæði
— en kærum við okkur um at-
kvæði þeirra? Sósíalistar, fylgis-
menn Huberts H. Humphreys
munu ekki greiða mér atkvæði,
né heldur þeir, sem kæra sig
kollótta þó tryggingakerfi verði
gjaldþrota ,svo lengi sem gefin
eru loforð, sem óhugsandi er þó
að standa við — .. en kærum
við okkur um þessi atkvæði" Svar
ið var hið sama við hverja setn-
ingu.
Því næst taldi Goldwater þá
upp, er hann taldi víst að myndu
kjósa hann, — en meðal þeirra
voru þeir, sem gerðu sér það
ómak að lesa aftur og hugsa um
sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkj-
anna og stjórnarskrá — fólk,
sem hefði lært að tortryggja inn-
antóm loforð — fólk, sem hefði
hugrekki og greind til að heyra
sannleikann og hugsa um hann,
— fólk, sem ekki seldi atkvæði
sín, — fólk sem væri orðið dauð-
leitt á stjórnmálamönnum, sem
ætluðu að sjá fólki fyrir ham-
ingju og lýstu stríði á hendur
eymd, — en þó um fram allt,
fólk sem vissi að nú yrði að
grípa í taumana.
Blöðin í morgun eru sammála
um, að Goldwater hafi hvergi á
kosningaferðum sínum verið
hylltur eins og í gærkvöldi —
sum telja lætin á landsfundinum
í San Fransisco í sumar, eftir að
Goldwater var útnefndur fram-
bjóðandi, hafa horfið í skuggann
fyrir sigri hans í Madison
Square Garden. — Og þar télja
þau aldrei hafa heyrt annan eins
hávaða á kosningafundi — ekki
einu sinni, þegar Eisenhower tal-
aði þar.
Að sögn blaðsins „New York
World Telegram" verður haldin
álíka samkoma fyrir Johnson,
forseta næstkomandi laugardag
— og séu þetta síðustu skiptin,
sem Madison Square Garden sé
notaður til kosningafunda. Stend
ur til að rífa húsið eftir tvö til
þrjú ár og reisa nýja íþróttahöll
upþi yfir Penrisylvania Station.
" — mbj.