Morgunblaðið - 26.04.1967, Page 12

Morgunblaðið - 26.04.1967, Page 12
12 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 26. APKiL, 1967. Landsfundarrœða Magnúsar Jónssonar: Trausfur gnmdvöllur lugður uð nýrri frumfurusókn — Meðalhækkun fjárframlaga til verklegra framkvæmda !28°/o Magnús Jónsson flytur ræ ffu sína á Landsfundinum. frá 1958 Í LOK ræðu sinnar á Lands- fundi Sjálfstæðisflokksins sagði Magnús Jónsson, fjár- málaráðherra: „Góðir Lands- fundarfulltrúar. Þið eigið miklu hlutverki að gegna á næstu vikum og mánuðum, •að vara þjóðina við og stuðla að því, að hún misstigi sig ekki því að hér er allt of mik- ið í húfi. Annars vegar er um að velja efnahagsmálastefnu, sem hefur lagt grundvöll á síðustu árum að meiri fram- förum en' áður hafa þekkzt í okkar litla þjóðfélagi, hins vegar er alger þokuboðskap- ur og ringulreið, sem birtist f hinum kynlegustu mynd- um. Að veita slíkum mönn- um forustu, hlýtur að leiða til stjórnmálalegs öngþveitis í landinu“. Hér fer á eftir f heild Landsfundarræða Magnúsar Jónssonar: Óhjákvæmileg forsenda allra framfara er traust efnahags- kerfi. Sú þjóð, sem ekki held- ur skynsamlega á stjórn fjár- mála sinna og efnahagsmála, - hlýtur einnig, fyrr eða siðar, að glata sjálfstæði sínu. örugg stjórn þessara mála, verður því mikilvægari, sem þjóðfélagið er fullkomnara, þannig að í hin- um háþróuðu iðnaðarþjóðfélög- um nútímans er skipulag og þró- un efnahags- og fjármálakerfis- ins jafnan hin mikilvægustu við- fangsefni, sem þjóðþing og ríkis- stjórnir eiga við að glíma. Stefn- an í efnahags- og fjármálum hef- ur víðtæk áhrif á líf og afkomu hvers einasta þjóðfélagsborgara og gildir það eigi síður hér á landi en annars staðar. Þótt þróun síðustu áratuga hafi neytt þjóðir heims til þess að samræma meir en áður stefn- una í efnahags- og peningamál- um, þá eru það þó fyrst og fremst mismunandi viðhorf einmitt á þessum sviðum, sem skipa mönnum í flokka. Sósíalískir flokkar halda þvi fram, að ríkið eigi að hafa veiga- mikla þætti atvinnulífs og víð- skipta í eigin höndum og við- tæk afskipti af öllum fjárráð- stöfunum borgaranna. Vegna slæmrar reynslu og vaxandi and stöðu almennings, sökum batn- endi lífskjara, hafa jafnaðar- menn að vísu horfið frá þjóð- nýtingarstefnu sinni, en engu að síður er hún þó eitt helzta grund vallaratriði sósíalismans. Borgara legir flokkar telja farsælla fyr- ir heilbrigða þróun og framfar- ir, að atvinnurekstur og við- skipti séu sem mest í höndum einstaklinga og frjálsra félaga- samtaka, en hafa að öðru leyti nokkuð mismunandi sjónarmið varðandi afskipti rikisins af borg urunum, einkum á vettvangi fé- lagsmála og trygginga. Festa í efnahagsmálum og gætileg fjármálastjórn, hefur ætið verið eitt höfuðatriði i stefnu Sjálfstæðisflokksins. Flokkurinn telur lífshamingju og þroskun einstaklingsins það markmið, sem öll heilbrigð stjórn málastarfsemi eigi að beinast að. Ekkert þjóðfélag fái til lengdar staðizt, ef ekki sé lögð höfuðáherzla á að rækta mann- gildi, framtak og sköpunarvilja einstaklinganna og á þessum eig- inleikum og réttri hagnýtingu þeirra, hljóti framfarasókn þjóð- arinnar að byggjast. Farsælast sé því, að atvinnurekstur sé að sem mestu leyti í höndum ein- staklinga og frjálsra félagasam- taka, og þvi aðeins á vegum ríkis eða opinberra aðila, að fjár- hagslegt bolmagn einstaklinga bresti, um fyrirtæki sé að ræða, þar sem samkeppni sé ekki til staðar eða þjónustustofnanir, sem samkvæmt eðli nútíma þjóð félags sé hlutverk ríkis eða sveit- arfélaga að annast um. Þessi grundvallarviðhorf hafa ætíð sett mark sitt á stefnu Sjálfstæðis- flokksins í fjármálum og efna- hagsmálum, þótt flokkurinn hafi haft mismunandi aðstöðu til þess að koma þeim sjónarmiðum fram, jafnvel þótt hann hafi átt aðild að ríkisstjórn. Til þess að ná þvi grundvallarstefnumiði, að tryggja efnahagslegt öryggi og sjálfstæði allra þjóðfélagsborg- ara, hefur flokkurinn viljað marka efnahagsmáiastefnu, er stuðlaði að festu og jafnvægi sem forsenda frjálsra viðskipta og eðlilegum vaxtar- og starfs- skilyrðum heilbrigðs atvinnu- rekstrar í þjóðfélaginu og fylgja þeirri stefnu í fjármálum rikis og sveitarfélaga, að borgurun- um og atvinnufyrirtækjum þeirra væri ekki ofþyngt í opin- berum gjöldum, en jafnframt séð fyrir því, að ríki og sveitar- félög gætu haldið uppi nauð- synlegri þjónustu við þjóðfélags borgarana, svo sem nútíma menningarþjóðfélag krefst, stuðlað að menningu og verk- legum framförum og síðast en ekki sízt tryggt efnahagslega af- Ikomu þeirra, sem ekki hafa sjálfir aðstöðu til að sjá sér far- boða. Allt frá því Sjálfstæðisflokk- urinn var kvaddur til þess að eiga aðild að ríkisstjórn árið 1939, hefur hann haft fo.rustu um eða tekið jákvæða afstöðu til sérhverrar viðleitni í þá átt að tryggja heilbrigða þróun efna- hags- og fjármála þjóðarinnar. Því miður hefur árangur ekki ætíð orðið, eins og að var stefnt, og sumar hinar fjármálalegu að- gerðir ekki verið með þeim hætti, sem flokkurinn hefði tal- ið æskilegt, en þrotlaust hefur þó verið að því unnið að skapa þjóðinni sem víðtækastan skiln- ing á gildi þeirrar grundvallar- stefnu, sem Sjálfstæðisflokkur- inn telur farsælasta í efnahags- og fjármálum. Sjálfstæðisflokkurinn hefur nú samfellt á áttunda ár haft forustu í ríkisstjórn og þar með stjórn fjármála og efnahágs- mála. Á þessu tímabili hefur það gerzt, sem er sérstök ástæða til að gleðjast yfir, að efnahags- 'kerfið hefur þróazt mjög í þá átt, sem við höfum ætíð talið 'happasælast að stefna í, og í annan stað að fengin er ótvíræð staðfesting og reynsla fyrir því, að rétt er stefnt í meginefnum. Með hófsamlegri skattheimtu, frelsi 1 viðskiptum og fram- kvæmdum, samhliða nauðsyn- legu aðhaldi í peningamálum til tryggingar viðskiptafrelsinu og trausti þjóðarinnar út á við, hef- ur þjóðin stigið, síðustu árin, stœrri skref á framfarabraut sinni en nokkru sinni áður. Mun ég hér á eftir draga fram þær staðreyndir, er höfuðmáli skipta til skýringar á þessari ánægju- legu þróun. Skattakerfiff hvetur til fjár- munamyndunar i fyrirtækjum Skattamálin hafa löngum ver- ið í miklum ólestri og í senn virkað lamandi á framtak og framkvæmdir og leitt af sér stór- fellda spillingu. Var þegar, eftir aff Sjálfstæffisflokkurinn tók við fjármálastjórninni 1959, hafizt handa um víðtækar endurbætur á skattkerfinu. Hefur i áföngum veriff unnið að þessum umbót- um og er óhætt að fullyrða, að í dag er orffin gerbreyting til batn- affar í þessum efnum, þannig aff skattheimta ríkisins fyrst og fremst og raunar einnig sveitar- félaganna, er miklum mun hóf- samlegri en áður. Skattkerfiff allt hefur veriff gert stórum ein- faldara, gerbreyting hefur orffiff á stjórn og skipulagi skatt- heimtunnar og tryggir aukið samræmi og réttlæti og mark- visst hefur verið unniff að því síðustu árin að útrýma skatt- svikasnillingunni. Forsenda þess, aff auðið væri meff virkum hætti og almennum skilningi borgar- anna að hefja kerfisbundnar aff- gerffir gegn skattsvikum, var breyting skattheimtunnar í hóf- samlegra horf, því að áður átti þjóðfélagið sjálft með óhóflegri og ósanngjarnri skattheimtu, beinlínis ríkan þátt í því aff neyffa marga þjófffélagsborgara til skattsvika, ekki sízt, þegar um einhvern atvinnurekstur var aff ræffa. Nú eru skattálögur meff þeim hætti, aff engin afsökun er lengur fyrir því, aff tíunda ekki rétt til skatts, og hafa skatta- breytingar síffustu árin ekki hvaff sízt haft í för meff sér stórfelldar hagsbætur fyrir at- vinnureksturinn og skattakerfiff beinlínis hvetur tii fjármuna- myndunar í fyrirtækjum, sem er hin brýnasta nauffsyn. Skatt- lagning einstaklinga er einnig það hófsamleg nú, að hún á ekki að draga úr vinnuáhuga manna, eins og áður var, og mikilvægar umbætur hafa orðið í sambandi við skattgreiðslur hjóna og á mörgum öðrum sviðum. Þótt þess sé víst aldrei að vænta, að menn séu ánægðir með að greiða skatta, þá hygg ég mega ótví- rætt fullyrða, að núgildandi skattalöggjöf stefni öll í jákvæða átt, stuðli að auknu framtaki og vinnusemi og sá dagur nálgist einnig óðum, að spilling skatt- svikanna sé úr sögunni og þar með þau rangindi, sem þeim hljóta ætíð að fylgja fyrir aðra skattborgara. Beinir skattar hér á landi, miffað viff þjóffarfram- leiðslu, eru nú miklum mun lægri en hjá flestum eða öllum hinum svokölluðu háþróuðu iðn affarlöndum. Eftir að skattvísitalan var lög- fest, hafa kröfur um frekari lækkun beinna skatta heldur ekki verið á dagskrá síðustu árin. Hins vegar hefur athygli manna meir beinzt að innheimtukerf- inu og hefur mikill áhugi verið á, að koma á staðgreiðslukerfi skatta. Ríkisstjórnin lýsti þvi yfir, haustið 1965, aff hún mundi beita sér fyrir þvi, aff innleiða staðgreiðslukerfi á árinu 1967. Hefur markvisst síffan veriff unn iff að athugun þessa máls, en komið í ljós, aff málið er mikl- um mun umfangsmeira og flókn- ara en menn höfðu gert sér grein fyrir. Ýtarleg rannsókn hefur þegar farið fram, og Alþingi hef- ur ákveðið, að tillögu ríkisstjórn- arinnar, að halda áfram athugun málsins, þá einkanlega með þeim hætti að hefja viðræður við sam- tök sveitarstjórna og þá aðila vinnumarkaðarins, sem fram- kvæmdin helzt varðar. Er Ijóst, aff gerbylta þarf núverandi kerfi opinberra gjalda, sem er alltof flókið og margþætt, ef staff- greiðslukerfið á að geta skiiaff nauffsynlegum árangri og verffa ekki óhæfilega dýrt í fram- kvæmd. Málið er svo umfangs- mikið, að ég get ekki gert því frekari skil hér, en athugað verð ur til hlítar, hvort ekki sé hægt að finna viðunandi kerfi, því að vissulega væri það af mörgum ástæðum æskilegt að hægt væri að innheimta opinber gjöld af tekjum jafnóðum og þær falla til. Umbætur í toliakerfinu. Tollakerfið þarfnaðist ekki síð ur gagngerra umbóta en skatta- kerfið, því tollar höfðu verið hækkaðir til tekjuöflunar kerfá laust og hinir frjálsari viðskipta- hættir og heilbrigð efnahagsþró- un krafðist þess, að tollakerfið í heild væri tekið til endurskoð- unar. Tollar á mörgum vörum, voru hér miklum mun hærri en þekktust í nokkru nálægu landi, komust yfir 300% og leiddi þetta m.a. af sér stórfelld smygl í ýms- um vörutegundum. Var því haf- izt handa um verulega Iækkun hátolla 1961, en mesta breyting- in á tollakerfinu, var þó gerff 1963, þegar tollakerfið í heild var endurskoðað og Brússel-toll- skráin svokallaða lögfest. Siffar hafa ýmsar frekari lagfæringar veriff gerffar, m.a. lækkun véla- tolla vegna framleiðslunnar og tollabreytingar til að stuffla aff lækkun hyggingakostnaðar. Hef ur við þessa breytingu komizt á samræming 1 tollflokkun hinna ýmsu vörutegunda við toilflokk- un þeirra í helztu viðskiptalönd- um okkar, til mikils hagræðia fyrir alla aðila. Lækkun hátoll- anna hefur einnig leitt til þesa, að mjög hefur dregið úr smygli, en hins vegar hefur vaxandi ferðamannastraumur til útlanda, skapað nýjan vanda, því að vegna þeirra háu tolla, 'sem hér eru enn á mörgum vörum, er freistingin rík til þess að kaupa ýmsar vörur erlendis, ekki sízt fatnað, og veldur þetta miklum vanda. Mikil frekari lækkun tolla er hins vegar erfiff af tveim ur ástæðum, annars vegar eru aðflutningsgjöldin mjög stór liff- ur í tekjum ríkissjóffs og hins vegar verffur ekki hjá því kom- izt aff gera sér grein fyrir aff- stöðu íslenzks iðnaðar. Því mið- ur hefur ýmis konar iðnaður beinlínis þróast 1 skjóli toll- verndar og almennt hefur iðnað- urinn notið það mikillar toll- verndar, að starfsemi hans hef- ur óhjákvæmilega markazt að meira eða minna leyti af þessari aðstöðu. Veruleg lækkun tolla á samkeppnisvöm við íslenzkan iðnað gerir því óhjákvæmilegar margvíslegar ráðstafanir iðnað- inum til aðstoðar og hefur veru- 'legt átak verið í þeirn efnum gert síðusftu árin, svo sem iðn- aðarmálaráðherra hefur þegar gert fundinum grein fyrir. Aff því þarf að sjálfsögðu að stefna, aff íslenzkur iðnaður geti á sem flestum sviðum veriff samkeppn- isfær viff erlendan iffnvarning, því aff þaff er mikilvægur þátt- ur í því, að fslendingar geti búiff viff sömu lífskjör og iðnaðar- þjóffirnar. Leggja þarf einnig sérs'taka rækt við að efla nýjar iðngreinar, því að iðnaðurinn hlýtur að verða að taka við vem legum hluta af fólksfjölgun þjóð arinnar næsta áratuginn a.m.k. Það þarf því að gefa alveg sér- stakan gaum að starfsaðstöðu iðnaðarins og þróun hans. Á síðastliðnu ári var skipuð nefnd sérfræðinga til þess að gera um það áætlun, hversu lækka mæjti aðflutningsgjöld um 50% næstu 5 árin. Var nefndinni falið að gera sér grein fyrir því tvennu, hversu bæta mætti ríkissjóði hinn mikla tekjumissi af slíkum aðgerðum og hversu tryggja mætti iðnaðinum viðhlítandi starfsaðstöðu við svo stórfellda tollalækkun. Endanleg niður- staða liggiur ekki enn fyrir af þessari athugun, en tvenns konar rök leiða til þess, að við verðum að búa okkur undir slíkar tolla- lækkanir. Annars vegar er ekki, þrátt fyrir allt tollaeftirlit, anff- ið aff koma í veg fyrir stórfelld- an ócfflilegan innflutning toll- frjáls varnings meff sívaxandi ferffamannastraumi ef verfflag er mjög mismunandi hér á landi og í nálægum viffskiptalöndum. Ea hins vegar, og þaff skiptir höf- uffmáli, þá leiffir tollastefna Efna Framh. á bls. 14

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.