Morgunblaðið - 14.09.1967, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 14.09.1967, Blaðsíða 22
22 vk, /.¦ iag m >.. ¦...- '.."",.¦: . ¦ .¦ T;./,. :-;:;¦• MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 14. SEPT. 19«7 Jón Guðmundsson Torfalæk — Minning „Vngmr má en gamall skal". Kynslóðir koma og fara. Það lögmál lífsins haggast ekki, þó flest anraað í mannlífinu sé breyt ingum háð. Þeir íslendingar, sem fæddir voru á árunum kringuim 1880 mundu og muna, þeir, sean enn lifa, bernsku ár sín á níunda tug 19. aldarinnar. I>á voru sam- feld harðindi í sjö ár, og þau mestu, er komið höfðu á öldinni. Þó ekfci syrfi s-ultur, eða, annar skort-ur að fólki á höfuðtbólum, eða á heimilum efnuðustu bænda, þá komust allir í sára snertingu við neyð nágrann- anna. Rílkir sem fátækir urðu fyrir ægilegum fjársköðum og eiignatjóni, svo við auðn lá í mörgum sveituim, Þá flýðu marg ir tárvotir landið sitt, örmagna og vonlausir- En þó þúsumdir manna yfirgæfu landið, þá hélt þessi litla þjóð, sem eftir var, vöku sinni, hélt tryggð við la/nd sitt þrátt fyrir agann ag ísköldu élin óx henni andlegur þróttur til að sæfcja fram til sigurs í frelsisbaráttunni. Lemgi hafði bjarmað af degi, ag um alda- mótinn var þegar diagur um allt loft, svo sólin hlaut brátt að rísa. Því var það, að þrátt fyrir hafís og harðvirði, fólksflótta og fæfcfcun þjóðarinnar horfðu þeir, sem enn byggðu landið von- glaðir í framtíðina, trúðu á Guð sinn og landið sitt, fullvissir um aJ sól frelsins, er brátt birtist muradi ekki hníga aftur til við- ar. Það voru vormenn íslands, sem fæddust upp á síðustu ára- tugutm 19. aldarinnar. í hverri sveit á fslandi fögnuðu umgir sem gamlir, tuttugustu öldinni, tóku henmi opmumi örmum og sungu hana í hlað með frelsisi ljóðum skáldanna. Þessi öld átti að uppfylla djörfustu vonir og Móðir mín, Sigríður Guðjónsdóttir Borgarvegi 5, Ytri-Njarðvík, andaðist á Lamdsspítalanum þriðjudagiran 12. þ. m. Jarð- arförin fer fram föstudaginm 15. þ.m. kl. 10,30 árdegis frá Fossrvögskirkju. Fyrir hönd vandamanna. Hauknr Halldórsson. Jarðarför eiginmamins míns, föður okkiar, tengdaföður, afa og langafa, Steindórs Eiríkssonar bónda á Ási í Hrunamannahreppi, fer fram að Hruna laugaardag inn 16. sept. M. 2 s.d. Guðrún Stefánsdóttir, börn .tengdabörn, barnabörn og barna- barnabörn. Innilegustu þakkir fyrir auðeýnda samúð og vimarhug vegna andláts og jarðaríarar Geirs F. Sigurðssonar fyrrv. lögregluþjóns. Sérstakar þakkir viljuam við færa lagregkimni í Reykjavík. Kristjana G. Eiiiarsdóttír, Örn Geirsson, Erla Jónsdóttir, Sigurðnr Gelrsson, Asiba Erlingsdóttir og barnabörn. háleitustu hugsjónir islenzku þjóðarinnar. Þeir vormenn aldamótanna, sem náð hafa háum aldri hafa séð glæstustu vonir sínar um land og þjóð rætast. Og jafnvel hatfa betri og stærri hlutir berzt í þjóðlátfinu, en djörfustu hug- sjóna menn settu förðum stefnu- skrána- Margir þeir, er voru í bernsku, eða blóma lífsins um aldamótin síðustu eru nú löngu fluttir yfir móðuna miklu, sumir eru ný- lega horfnir sjónum, enn aðrir bíða eftir fari. Einn úr bópi vormanna íslands fluttist til ei- lífðsLT landsins nú fyrir nokfcr- um dögum: Jón Guðmundsson frá Torfalæk. Jón Guðmunds- son var fæddur á Torfalæk 22. janúar 1878 og var því á nitug- asta aldurs áiri er hann lézt, þann 7. þm. Foreldrar Jóns voru Guðmundur Guðmundsson, bóndi á Torfalælk og Sigurlaug, dóttir Jóns Sveinssonar hrepp- stjóra í Sauðanesi, og konu hans Sigríðar Jónsdóttur. Sigríður fluttist, þá ekkja, að Torfalæk' með dóttur sinni Sigurlaugu, 1860. Skömmu síðar kom Guð- mundur til þeirra mæðgna og tók við búinu með Sigurlaugu. Guðmundur og Sigurlaug bjuggu við mikla reisn að Torfa læk í full 40 ár- Bæði voru þau hjón dugleg og hyiggin, svo af bar, enda varð bú þeírra brátt eitt hið stærsta, er þá þekktist í Húnaþingi. Guðmundur Guðmundsson andaðist á Torfalæk þ. 21. októ- ber 1914. Sigurlaug var eftir það í skjóli sonar síns, Jóns og tengdadóttur þar til hún lézt 8. maí 1922. Börn Guðimundar Guðmunds- sonar og Sigurlaugar Jónsdóttur voru Aðalheiður, er dó tæplegaí árs gömul, og Jón. Guðmundur á Torfalæk átti dóttur, er hlaut nafnið Marta, hún ólst upp á Torfalæk til fullorðins ára. Hún giftist Pétri Stefánssyni sjó- manni á Skagaströnd' Þá er son ur Guðmundar, en hálfbróðir Jóns og Mörtu Páil V. G. Kolka fyrrv. héraðslas/knir, þjóðkunn- Þökkum innilega auðsýnda samúð og vináttu við andlát og jarðarför móður okkar, tengdamóður og ömmu, Þóru Emelíu Grímsdóttur Hrefna Níelsdóttir, Sigríður Níelsdóttir, Maren Kiernan, Stanley Klernan, Jóhann G. Guðmundsson, Hjördís Óladóttir, og barnabörn.___________ Þökkum innilega auðsýnda samúð og vinsemd við andlát og jarðarför Guðbjargar Guðjónsdóttur íjósmóður, Strandgötu 83. Fyrir hönd bræðra og ann- arra aattingja. Elísabet Jónasdóttir. Þökkum innilega auðsýnda samúð og vinarhug við and- lát og jarðarför föður okkar fósturföður, tengdaföðurs og afa, Gests Helgasonar Mel, Þykkvabæ. Börtt, fóstursonur, tenjrdabörn, barnaböni. ur sem laeknir, skáld og rithöf- undur. Páll Kolka er fæddur 25. janúar 1895. Móðir Páls Ingi- björg, var dóttir Ingimundar Sveinssonar smásfcaimmtalæ'kn- is. Ingimundur var gáfaður og nærfærinn við Ijósmó&UTstörf. Þann 12- apríl 1901 kvæntist Jón á Torf alæk frændkonu sinni Ingilbjörgu Björnsdóttur frá Marðanúpi í Vatnsdal. Þau ungu ungu hjónin hófu þegar á næsta ári búskap á Torfalæk í tvíbýli fyrst, móti gömlu hjónunum. Eftir nstókur ár tófcu þau Jón ag Ingibjörg alfarið við jörð og búi. Hjónin voru glæsileg í sjón ag raun. Jón á Torfalæk, en svo var hann jafnan nefndur, var stÓT- brotinn í lund, framgjarn, gleði- maður og félagslyndur. Jón var m.a. aðal hvatamaður að stofn- un málfundafél. Framtíðin í Torfalækjahreppi, og formað- ur þess lengL Félagið var stofnað 1904. Félaginu var síð- ar breytt í ungmennafél. Jón á Torfalæk var lengi mesti kraft- urlnn í félaginu. bar fram hug- sjónamál, hvatti til hóflegra skemmtana á fiunduim, hafði hann þar og á skemmtisamkom- um forustu um söng og annan gleðsfcap. Jón var söngmaður mikill, rödd hans var þróttmikil og tær- Á yngr'i árum lék hann, á fiðlu, lærði þá fþrótt í æsku hjá Guðjóni bónda á Leysingjastöð- um. Guðjón var sonur Jóns Ásgeirssonar á Þingeyrum. Ingibjörg á Torfalæk tófc virfc an þátt í félagsmálum með bónda sínum. Sú ffluggáfaða kona var prýðilega máli farin, og tók oft þátt í umræðum á félags fundum. Hún beitti sér af alhug fyrir framgangi áhugamála sinna. Ingi'björg var og í fremstu línu þeirra kvenma, er ákveðn- ast sóttu fram til sigurs í kven- réttindamál'unum. Þau Torfa- læikjarhión, Jón og Ingifbjörg voru framarlega í röðum vor- rnanna íslands. Jón á Torfalæfc fór ekki vaT- hluta af opinberum störfum í sveit sinni. Ha.nn starfaði í hrepp nefnd nær tvo áratugi. í skatta- nefnd var hann mörg sr. Sófcn- arnefndar-maður var hann og mjög lengi. Jón var áhugamað- ur um öll opinber mál, trúr í starfi ag tillögu góður. f féiagsmála starfi á fyrstu tu.gum aldarinrtar kynaitist ég fyrst hjónunum á Torfalæk, Jóni og Ingilbjörgu. Og síðar áttum við Jón mangt saman að sýsla um sveitamál Torfalækjahrepp- ar og Blanduossb.repps, en með þeim voru ýmis mál lengi sam- eiginleg. Þó oft sýndist sitt hverjum voru málin leyst frið-1 samlega, ag voru tillögur Jóns jafnaai til góðrar úrlausinaT. Vin átta þeirra Torfalæfciar hjóniai var fölsfcva laus og traust, og entist hún til æviloka beggja. Ég óttast og ekki að vinátan rofni þó sunidið milii heimaTiina tveggjá aðskilji um stund. Jón á Torfalæk fcom oft til akfc&r hjónanna meðan við vor- um á Blönduosi, jafnan var hann glaður ag reifur svo aí lýsti, og það eftir að sól hafði brugðið sumri í lífi hams. Með brosi má harm hylja, . . Á búskapair árum Jóns á Torfalæk var flest árin margt i heimili. Börn þeirra hjóna voru. sex og þrjú fósturborTt. Búið var og stórt, vimnufólk þuríti að tafca, meðan borni'n voru í ómegð. En við bættist mikil gesta koma. Heimilið lá við þjóð braut. eftir að vetrur vat la««- um Flóann árið 1913- Þurfti og það etoki til, því heimili þar. sem gestrisni ríkir eru í þjóð^ braut þvert", þó langt sé að al-* fara vegi. Þinghús íiTeppsáns var og á Torfalæk, og hafði sva verið um aldir, þar voru þvi mannfundiT tíðir. Þá voru og haldnir þar fumdir ag skemmti- samitoamiur félaga, því annað fé- lagisheimili var þá ekki til í sveitinni. öllum, sem að garði bar var beini veittur af mikiHi rausn. Meðan bóndinin helt uppi viðræðium við gesti siina og gleð- sfcap, stjórnaði húsfreyjan veit- ingum, og tók þess á milli nokk- urn þátt í samkvæminiu. Lanigferðamenn lögðu leið sína um Torfalæk til skyndi komu, eða gistingar. Þjóðkunn- ur maður hér í bænum hefur sagt mér, aið eitt sinn, er hanm fór sem oftar um Norðurlamd fékk hann gistingu á Torfaiæk. Vair hann við annan manin- Þeir félagar voru á hestum, því bíla- öldin var þá enn ekki kominmi til Noraurlands. Ferðalúmir héidu félagarnir heim að Torfa- læk, þó þeir þekfctu þar engann,, em aðeins hjónin af orðspori, -eim gaf góðar vonir. Þær vonir bruigðust ekki. Maðurinn r&nqf- aði mjög viðtökur ag viðurgern ing allan, hvaðst óvíða hafa, gist þar, sem slíkium höfðings- skap var að mæta á ókunnum, stað. Mest fanmst honum þó um vert alúð og sfcemmtilegair orð- ræður húsbsemdanmau Etftir astríka sambúð i 39 ár missti Jón á Torfalæk konu. sína, Ingilbjörgu. Hún andaðist. 10. septembeT 1940, eftir þunga, legu. Sorta sorgar skúr dumdi þá yfir heimilið á Torfalæk, en .sú Mkn lagðist með þraut að börnin öll voru orðin þroskuðl og vel menntuð- DagsvePk hús- móðuxinnar var að mestiu full- komnað. Ilmur mim.ningamna. mundi endast eiginmannium ag tregadi börnum. Jón og Ingibjörg eigmuðust sex symi, sem allir emi á lífir. Elstur þeirra bræðra er Guð-. mundur sfcóla.stióri á Hvann- eyri, fæddur 2. mairz 1902. Guð- mundiur er kvæntur Ragnhildi Óla&dóttuT' frá Fáskrúðsfirði. Björm Levi veðurfræðingur, nú læknir við heilsuhælið í Hvera- gerði, fæddur 4. febrúa.r 1904. Hamn er kvæntur Halldónu Valdínu Guðmundsdóttur frá Haganesi í Fljótum. Jóhann Frí- mamn, fæddur 5 febrúar 1904- Kvæntur er Jóhann önnu Sig- urðardóttur. Hún er ættuð úr ByjafÍTði. Jóhann hefur verið í mörg ár umsjónarmaður barna- heimila Reykjavílkurborga. Jón- as Bergmanm fræðslustjóri í ReykjavSk, fæddist á Torfalæfc 8. apríl 1908. Jónas er kvænt- ur Guðrúnu ögmundsdóttur Stephensen. Inigimundur, fædd- ur 1912, er heima á Torfalæk, ókvæntur. Torfi bóndi á Torfa- læfc, kvæntur Ástrfði Jóhamnes- dióttur frá Gaufcsstöðum í Garði, er fjórði ættliður, sem búið hetf- ur á Torfalæk, samfleytt frá Hjartans þafckir tii allra þeirra, sem heiðruðu mig og glöddu með gjöfum, skeytum og blómum, í tilefni af sjö- tugsafmæli mínu, 5. sept. sL og gerðu mér þessi tímamót ágleymamileg. Guð blessi ykk- ur öll. Hjörleifur Sigrurbergsson. Huigheilar þakkir færi ég öllum þeim mörgu vinum mínium, er sýndu mér kær- leika og tryggð, á 90 ára af- mælin.u, með heimsóknum, gjöfum ag heillasikeytium, og gerðu mér dagimn ogleymam- legan. Ég bið guð að blessa ykkur. Sigriður Halldórsdóttir, Mannskaðialháli. árinu 1880, Toríalækjarbúið e* eitt meðai stærstu og afuxða- mestu búa í Húnaþingi: Toríi en oddviti Torfalækjahr' Auik sonanna sex 61u Torfa- lækjarhjómin upp þrjár fóstuir- dætur. Ingibjörg dóttir Mörtu hálfsystur Jóns, 61st upp & Torfalæk til fuilorðins ára. Hún er gift kona á Blönduósi. Sig-» rún er gift hér í bænum. Þfiðjai uppeldisdóttir Jóns og Ingi- bjamgar var Björg Gísladóttir, Eina.rssonar, náfrænka þeirra hjóna. Björg andaðist, ung stúlka. Jón Guðmundsson bjó á Torfa laík rösk 40 ár. Hann flutti til Reykjavikur árið 1949- Hanru kvæntist annað sinn, 1951, Maríu Jónsdóttur. Þau skildiui samvist'ir eftir nokkurra ára sam veru. Ekki var Jón á Torfalæk, bresta laus, frekar en við ön«iu!T> mannanna böpn. Hann virtist stundum um of stærilátur, og ifijótur til sikapbrigða, þá eink- um við vini sina, ef honumi tfanmst hann vera sniðgenginn^ sem okkur fanst þó ástæSulauisi ihótfyndni. En samt var hann. manna taurteisastur, og hlýr i viðmóti og traustur vinur vinai sinna. Jón gat þessvegna veriS 'þungur á báru, ef vinir hania urðu fyrir áreitni, eða urðui fyrir niðurlægingu, vegna tog- streitu um völd, eða metorð, ag annað slíkit. Þá var það geymtrt en ekfci gleymt. Jón var einbeittt ur í skoðunum, og glöggur á þjóö mál. Hann studdi og þanm stjórn- málafflokk^ er homum þótti vera skelleggastur í sjálfstæðis barátti unni, og ðíðar halda mest uimt stjórnvöl þjóðar knarrarins. Hinsvegar gaf hamn sig Mtið aðt pólitískum málum, þegar ellini sótti hann heim, en fylgdist þð vel með því, er gerðist á vett-( vangi þjóðmálanma, og hvikaði ekki frá fyrri sfcoðumusm sínuatt, Jón á Torfalæk var heilsu- hraustorr alla sína löngu ævL Tvö síðustu árin var hann þó] blindur. Það áifall bar hann meðJ hugprýði og rólyndl Inmri sjóm hans var heil ag skýr fram aÖ dauðastund. Nú sér hann nýja mynd lífsins í björtu sikini ljóss- ins eilífa^ Við hjónin heknsóttum Jón á Tartfalæk s.l. vor- Þá var hamnl 'dvalargestur í Héraðshælinu ál ¦BHonduósi. Þá var hann enml Sarnii glöggi, bjartsými áhuga- maðurinn, sem fyrri daga, og sami viðkvæmi vinur okkaip sem fyrr. Vinur minn, börn þín, bróðir og fósturbörn, venzla menn og vinix kveðja þig í dag. Þó vitumai við ölL að þú liggur ekki | kistunni, heldur aðeins yfingef- ið musteri sálar þinnar. Þú varst kaHaður yfir á land ei- 'lítfðairinmar. Þar beið þín ástríto eiginíköna, foreldrar, frændur g vinir, sem farmir eru yfir móð-i una. Við hjónin þöfcfcum þér á- neegjulegar samveru stundir og heilsfeuga vimáttu- Við biSjunni Hjartanlega. þakka ég öll- um þeim, er glöddu mig á sjö- tugsafmæii mínu 11. sept. sl., með skeytum, blómum og, gjöfum. — Lifið heiL Jón D. Guðmundsson, Bárugötu 4. Hjartans þakkir fyrir gjaf- ir og góðar oskir á 80 ára af- mæli mírau 2. sept. sl. — Guð blessi yfcfcur SIL Kristinn Friðfinnsson, málari, Kleppsvegi 136.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.