Morgunblaðið - 15.08.1968, Blaðsíða 14

14
MORGUNBLAÐEÐ, FXMM'I\IDAGUR 15. ÁGÚST 1908
PtspittltWHIr
Útgefandl Hf Arvakur, Reykjavík.
Framkvaemdastjóri Haraldur Sveinsson.
Ritstjórar Sigurður Bjamason frá Vigur
Matthias Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Ritstjórnarfulltrúl Þorbjöm Guðmundsson.
Fréttastjóri Bjöm Jóhannsson.
Auglýsingastjóri Arni Garðar Kristinsson.
Ritstjóm og afgreiðsla Aðalstræti 6. Sími 10-100.
Auglýsingar Aðalstræti 6. Sími 22-4-80.
Askriftargjald kr 120.00 á mánuði innanlands.
I lausasölu. Kr. 7.00 eintakið.
MIKLAR VEGAFRAM-
KVÆMDIR - EN BET-
UR MÁ EFDUGA SKAL
¥ viðtali, sem Morgunblaðið
birti í gær við Sigurð Jó-
hannsson vegamálastjóra er
gerð glögg grein fyrir vega
og brúargerðum í sumar.
Vegamálastjóri skýrir frá því
í upphafi samtalsins, að sam-
kvæmt framkvæmdaáætlun
verði ráðstöfunarfé vegagerð
arinnar á þessu ári 555,5 millj.
króna. Nokkuð af þessu fé
fer þó til greiðslu á lánum.
Af upplýsingum vegamála-
stjóra verður það ljóst, að
geysilegur kostnaður hefur á
sl. vetri orðið vegna snjó-
moksturs á vegum landsins.
Á tímabilinu jan.-júlí hefur
samtals 24 millj. kr verið var
ið til snjómoksturs. Er það
hærri upphæð að krónutölu
en nokkru sinni áður.
Víða um land er nú í sum-
ar unnið að stórfelldum vega
framkvæmdum. Er ýmist unn
ið að lagningu nýrra vega eins
og t.d. á Vestfjörðum og Aust
fjörðum, eða að uppbyggingu
gamalla vega, sem ekki full-
nægja lengur þörf ört vax-
andi umferðar.
Stefnan í vegamálum hefur
verið mörkuð. Lokið verður
á næstu árum lagningu mal-
arvega um þau héruð, sem
enn eru vegalítil. Jafnhliða
hefur verið hafizt handa um
byggingu hraðbrauta. Er
Keflavíkurvegurinn nýi upp-
haf þeirra þýðingarmiklu
framkvæmda. Næstu áfangar
á því sviði eiga að verða
steyptur eða malbikaður veg
ur vestur og norður og austur
yfir heiðar til Suðurlands-
undirlendis.
Þær raddir hafa heyrzt að
núlifandi kynslóð, sem lagt
hefur akvegakerfið um allt
ísland ætti að fá næstu kyn-
slóð það verkefni að malbika
eða steypa vegina. En auð-
sætt er orðið, að við þessa til
lögu verður ekki unað. Óhjá-
kvæmilegt verður að halda
áfram byggingu hraðbrauta
og gerð vega úr varanlegu
efni með fullum hraða. Að
sjálfsögðu verður efnahagur
þjóðarinnar á hverjum tíma
að ráða mestu um hraða fram
kvæmdanna. Æskilegt væri
að sjálfsögðu að allar tekjur
af umferðinni rynnu til vega
framkvæmda. En ennþá hefur
það ekki reynzt mögulegt að
koma því svo fyrir. Tekju-
þörf ríkisins er mikil vegna
sífellt aukinnar þjónustu við
almenning og margvíslegra
stórframkvæmda, sem hið
opinbera stendur í frá ári til
árs.
En sú staðreynd verður
ekki sniðgengin, að á valda-
tímabili núverandi ríkisstjóm
ar hefur verið unnið að vega
bótum og samgöngubótum í
landinu yfirleitt af meiri
markvísi og fyrir meira fjár-
magn en nokkru sinn fyrr.
Vitanlega finnst mörgum
þessar framkvæmdir engu að
síður ganga of seint. Fer svo
jafnan að mönnum finnst bið
in löng eftir umbótunum. Það
er þó mála sannast, að þessi
litla þjóð hefur á svo að segja
öllum sviðum þjóðlífsins, og
ekki sízt á "sviði samgöngu-
mála lyft Grettistökum á
undanförnum áratugum. Það
verða menn að gera sér ljóst,
þótt margvíslegar fram-
kvæmdir og umbætur kalli
enn að í íslenzku þjóðfélagi.
HORFURNAR í
GRIKKLANDI
¥ íklegt má telja, að banatil-
ræðið, sem Papadopoulos,
forsætisráðherra Grikkja, var
sýnt í fyrradag sé undanfari
frekari aðgerða af hálfu and-
stæðinga herforingjastjórnar
innar í Grikklandi. Hjá því
getur tæplega fari, að sú víð-
tæka andstaða sem herfor-
íngjarnir mæta innan lands
og utan, verði smátt og smátt
að skipulagðri andspyrnu-
hreyfingu.
Gríska herforingjastjórnin
er fyrirbæri, sem ekki til-
heyrir nútímanum. Hún skeyt
ir engu um þær stoltu lýð-
ræðishefðir, sem fyrst
blómguðust í Grikklandi og
einmitt vegna þess eru stjórn
arhættir herforingjanna ekki
aðeins blettur á Grikklandi,
þeir eru einnig blettur á sam-
vízku lýðræðisþjóðanna í
heiminum. Ástandið í Grikk-
landi er ekki sízt alvarlegt
frá sjónarhóli aðildarríkja
Atlantshafsbandalagsins, sem
hafa bundizt samtökum til
varnar lýðræðislegum stjórn
arháttum en hafa nú innan
sinna vébanda tvö einræðis-
ríki, sem með tilvist sinni
grafa undan siðferðilegum
styrk bandalagsins.
Sú hætta vofir nú augljós-
lega yfir, að til blóðugra á-
taka komi í Grikklandi milli
herforingjastjórnarinnar og
andstæðinga hennar. Það hlýt
ur fyrst og fremst að verða
á valdi Grikkja sjálfra, hvort
svo verður. Konungsveldið í
A
VAfj
Vl UT
UTAN UR HEIMI
Asninn
tákn demókrataflolcksins — glottir. Nixon hefur verið tilnefndur frambjóðandi.
Lpprisa IMixons
— hin sögulegasta síðan Lazarus var
reistur upp trá dauðum
Nixon er maðurinn! Þessi
orð hafa blasað við augum
bandarískra kjósenda á stór-
um auglýsingaspjöldum í
meira en hálft undanfarið ár.
Allt virtist benda í þá átt, að
svo yrði, annað var ekki rök-
rétt. Og nú er ljóst, að Nixon
er maðurinn. Fréttaritari New
York Times, Jámes Reston
skrifaði á dögunum: „Upprisa
Nixons er hin sögulegasta síð-
an Lazarus var vakinn £rá
dauðum."
Nú hlýtur Nixon, sem virð-
ist óþreytandi í metorðagirnd
sinni, að spyrja sjálfan sig
þeirrar spurningar, hvort
hann treysti sér til að ráða
við það umfangsmikla við-
fangsefni, sem bíður hans, að
tryggja repúblikanaflokknum
sigur í haust. Þá er vert að
hafa í huga hinar hroðalegu
ófarir Goldwaters fyrir fjór-
um árum.
Nixon mun að mörgu eiga
erfitt í kosningabaráttu sinni.
Það stáfar ekki hvað sízt af
því að innan repúblikana-
flokksins eru svo ótal mörg
og gerólík öfl að verki. Ef
Nixon ákveður að heyja kosn
ingabaráttu, sem fellur í kram
ið hjá afturhaldsöflum í suður
og vesturríkjunum, á hann á
hættu að missa mikið fylgi
hinna frjálslyndari í austur-
ríkjunum.
Áður en flokksþingið í
Miami var haldið, tókst hon-
um að leiða vandamáli'ð hjá
sér með því að koma með
málamiðlun í hverju máli.
Nú verður það hans verk að
selja þessa framleiðslu til
demókrata og óflokksbund-
inna, en stuðning þeirra verð
ur hann að hljóta, ef hann á
að gera sér vonir um að na
marki sínu, Hvíta húsinu.
Þetta er ekki óframkvæman
legt, en fyrir mann eins og
Nixon getur það or'ðið örðugt.
Grikklandi hefur brugðizt og
með vissum hætti hafa stjórn
málaöflin í Grikklandi einnig
Flestir Bandaríkjamenn — og
fyrst og fremst demókratar
— sem komnir eru yfir þrí-
tugt bera ekki traust til hans.
Demókrataflokkurinn hefur
beðið þess með óþreyju, að
repúblikanar væru svo fáráð
ir að útnefna Nixon, vegna
þess að það hiaut að auka
sigurlíkur Huberts Humprhey
að miklum mun. Og þrátt fyr
ir mikið tal um „hinn nýja
Nixon“ þrátt fyrir að ekki
verður á móti mælt, að hann
hefur þroskazt og mannazt,
þrátt fyrir elju hans og óbil-
andi sjálfstraust, á Nixon að
baki sér fortfð, sem mörgum
reyndist erfitt að gleyma.
En repúblikanaflokkurinn
veit, að mikið er í húfi og
Hann verður að vinna forseta
kosningarnar. Því hefur hann
búið sig undir að hafa skýr-
ingu á reiðum höndum á öllu,
tæknilegar lausnir á hverju
vandamáli. Yfirlýsing flokks-
þingsins er ekkert tilviljana-
kennt plagg, það hefur ekki
verið kastað til höndunum
við samningu hennar. Hvað
snertir fátæktina í stórborg-
unum er svar flokksins, að
annaðhvort skuli sigrast á
demókrötum eða hefja — þa'ð
sem Humphrey mundi senni-
lega kalla — Marshall aðstoð.
Þessi lausn repúblikana er hag
kvæm og sennilega talið æski
legt að hið fyrrnefnda takist.
Hvað viðvíkur Vietnamstríð-
inu er lausnin flóknari, og
koma þar til efnahagsleg og
pólitísk sjónarmið, sem þarf
mikla leikni við að samræma.
Enginn vafi leikur á því,
að íhalds- og afturhaldsöflin
eiga djúpar rætur í banda-
rískri þjóðarsál. Gengi Gold-
waters er gleggstur vitnis-
burður um, hvernig öfgamað-
ur getur brotizt til óhemju
metor'ða og áhrifa — þótt úr-
slit kosninganna hlytu að
brugðizt. Vonir um endur-
reisn lýðræðis í landinu
hljóta að vera bundnar við
verða á einn veg þá. Fagnað-
arlæti fulltrúa á flokksþing-
inu í Miami, þegar Goldwater
birtist, sýndi ljóslega, að áhrif
hans eru ekki þorrin. En þó
virðist eitt ljóst, sá stjóm-
málamaður sem ætlar sér að
sigra má ekki láta kenna sig
við afturha’ld, íhald eða öfgar.
Goldwater er áþreifanleg sönn
un þess. Því að innan um og
saman við eru Bandaríkja-
menn hugsjónamenn. Afleið-
ingarnar eru þær, að Nixon
vefðuT að halda áfram að
tala þangað til kosningarnar
eru um garð gengnar og vona,
að honum takist að sigla milli
skers og báru. Eimhvern veg-
inn verður hann að sameina
hin ólíku og sundurlyndu öfl
innan flokksins ag ná langt
út fyrir raðir hans. Hann
verður að afsanna í eitt skipti
fyrir öll, að hann geti aldrei
unnið kosningar. En það hef-
ur festzt við hann og ekki að
ástæðulausu. Fyrir útnef'ning
una skipti það Nixon kannski
ekki höfuðmáli, en daginn áð
ur var eins og Nixon yrði
skyndilega skelkaður, hann
kom með tvíræðar yfirlýsing
ar við fulltrúa frá suðurríl^-
unum, sem hann mun kannski
eiga eftir að iðrast síðar.
Hann hefur einnig átt erfitt
um vik vegna varaforsetaefn
is flokksins og val hans á
Spiro Agnew hefur mjög ver
ið gagnrýnt.
Agnew hóf feril sinn sem
frjálslyndur stjórnmálamað-
ur, e*n hefur smám saman
færzt til hægri og má nú líta
á hann sem íhaldssaman
frambjóðanda. Hann er að
mörgu leyti hæfur maður, en
efazt er um að hann þekki
þarfir Bandaríkjanna. Það
getur orðið alvarlegur þrösk-
uldur á vegi Nixons í Hvíta
húsið, að 'hann ákvað að velja
Agnew.
(Lauslega þýtt og stytt).
það, að hin lýðræðislega hefð,
sé svo sterk meðal fólksins að
hún verði að lokum ofan á.