Morgunblaðið - 29.09.1968, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 29.09.1968, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 29. SEPT. 1968 1 Mmm mMuMfa Útgefandi Hf Arvakur, Reykjavfk. Framk vaemdas t j óri Haraldur Sveinsson. Ritstjórar Sigurður Bjarnason frá Vigur Matthias Johannessen. Eyjólfur Konráð Jónsson. Ritstjórnaríulltrul Þorbjöm Guðmundsson. Fréttastjóri Björn Jóhannsson. Auglýsíngastjóri Arni Garðar Kristinsson. Ritstjórn og afgreiðsla Aðalstræti 6. Sími 10-100. Auglýsingar Aðalstræti 6. Sími 22-4-80. Askriftargjald kr 120.00 á mánuði innanlands. í lausasölu. Kr. 7.00 eintakið. FRAMKVÆMDIRNAR í RREIÐHOLTI 'T^álsverðar deilur hafa staðið * um nokkurt skeið um störf Framkvæmdanefndar byggingaráætlunar og fram- kvæmdir hennar í Breiðholti. Kjarninn í gagnrýninni hef- ur verið sá, að ekki hafi tek- izt að lækka byggingakostn- aðinn þrátt fyrir greiðan að- gang að fjármagni og aðstöðu mun að öðru leyti. Jafn- framt hefur verið bent á, að Breiðholtsframkvæmdirnar sogi til sín svo mikið af fé Húsnæðismálastjórnar að mikill dráttur verði á lánveit ingum til einstaklinga. Einn af blaðamönnum Mbl. hefur að undanförnu unnið að sjálfstæðum athugunum á framkvæmdunum í Breiðholti og leitast við að komast að hinu sanna í málinu. Niður- stöður hans, sem birtar voru í Mbl. í gær, eru í stuttu máli þessar: í fyrsta lagi tókst Framkvæmdanefndinni ekki að ná meiri byggingarhraða en almennt gerist. í öðru lagi var tilraunin með innflutt ein býlishús mjög einhæf og mis- •heppnuð. í þriðja lagi hafa nýjungar í byggingartækni ekki reynzt sem skyldi, enda ætlunin að hverfa frá mörg- um þeirra á síðari byggingar- stigum. í fjórða lagi fór verð íbúðanna töluvert fram úr áætlun og er yfir vísitöluverði fjölbýlishúsa. Framkvæmdanefnd bygg- ingaráætlunar hefur haft góða aðstöðu tíl að sinna verk efnum sínum. Hún hefur haft greiðan aðgang að fjármagni og svo stórt verkefni við að glíma, að það gefur tækifæri til hagkvæmra innkaupa á . byggingarvörum og hagnýt- ingar nýrrar byggingartækni til hins ítrasta. Samt sem áður bendir allt til þess, að öðru meginmarkmiði þessara framkvæmda hafi ekki verið náð, að lækka byggingarkostn aðinn. Löng reynsla er af því, að framkvæmdir á vegum hins opinbera verða dýrari en þær, sém gerðar eru á vegum ein- staklinga. Breiðholtsfram- kvæmdirnar hafa notið stuðn ings og góðvilja alls almenn- ings. En ljóst er, að Fram- kvæmdanefndin verður að draga réttar ályktanir af þeirri reynslu, sem hún hefur öðlazt. Eðlilegt virðist, að framkvæmdir á vegum henn- ar verði boðnar út og þannig stuðlað að því, að upp rísi stórir og öflugir byggingar- aðilar. Miðað við fengna reynslu eru engin rök fyrir því að framkvæmd verksins á síðari byggingarstigum verði eins og á hinu fyrsta. EINKAFRAMTAK OG OPINBER REKSTUR í viðtali við Tryggva Ófeigs- * son, útgerðarmann, í Mbl. í gær, kom fram afar skýr munur á togaraútgerð í einka rekstri og opinberum rekstri. Bæjarútgerð Reykjavíkur rek ur 5 togara og eitt frystihús og nýtur tugmilljóna styrkja úr borgarsjóði Reykjavíkur. Um þessar mundir er rætt um nauðsyn þess að togararn ir landi heima. Þar verða menn að gera sér grein fyrir aðstöðumun togaraútgerðar í einkaeign og Bæjarútgerðar. Styrkir borgarsjóðs til BÚR þýða að sjálfsögðu að Bæjar- útgerðin fær meira fyrir sinn fisk en einkaútgerðin. Þess vegna er aðstaða BÚR til löndunar heima allt önnur og betri en togara í einkaeign. PORTÚGAL VAKNAR Nu má loks búast við breyt- ingum í Portúgal. Dr. Salazar hefur reynzt langlíf- astur þeirra einræðisherra, sem ri«ið hafa upp í Evrópu á þessari öld. Og athyglisvert er að það eru ekki nýjar þjóð félagshreyfingar, sem hrekja hann frá völdum heldur alvar leg veikindi, sem verða til þess að honum er veitt lausn frá embætti, enda vart hugað líf. Ummæli eftirmanns hans við embættistökuna benda tvímælalaust til þess að nú verði losað um tökin í Portú gal og stjórnarhættir þar fær ist í lýðræðisátt. Það var líka tími til kominn. Stjórnarfar- ið þar í landi hefur verið með endemum í tíð dr. Salazars, almenn mannréttindi lítils virt og lífskjör fólksins hafa lítið batnað. Nú þegar breytingar virð- ast í aðsigi í Portúgal er til- efni til að benda á nauðsyn umbóta á Spáni. Þar hefur Franco hershöfðingi ríkt í rúma þrjá áratugi að hætti einræðisherra. Stjórnarhættir í Spáni og Portúgal hafa lengi verið blettur á V-Evrópu, sem hef- ur náð lengst í að þróa lýð- ræðislegt stjórnarfar. Von- andi er því að breytingar í Portúgal leiði einnig til tíð- inda á Spáni. *mi UTAN ÚR HEIMI Eiginkona IVIaos glatar völdum Stuðningsmenn Kennar einangraðir — EIGINKONA Mao Tse-tiungs, Chiang Ohing, sem verið hef- ur einn helz/ti forkólfur menn- ingafbyltimgarinniar, er smátt og smátt að glata hinum miklu völdum og áhrifuim, sem hún hefur haft hingað til í Kína. Ahrif hófsamra herforingja, embættismanna og stjórnmála manna haf a smám saman auk- izt á kostnað hennar, og þeir hafa stöðugt hert á eftirliti með rauðu verðliðumuim, sem fengu að leika laueum hala þegar menningarbyltingin stóð sem hæst. Skýrsla, sem nýlega barst til Hong Kong, sýnir svo að ekki verður um villzt, að áhrif Chiang Ohings hafa dvínað að undanförnu. í skýrslunni seg- ir, að hermenn og verkamenn hafi handtekið harðasta kjarna stuðningsmamna henn- ar í Rauða verðliðinu í Pek- ing og tekið að sér stjórnina í skólum og háskóluim Kína- veldis til þess að reyna að lægja óLguna meðal stúdenta. SAMTÖK LEYST UPP Að iminnsta kosti átta stærstu stúdemtafélög rauðu varðliðanna hafa verið leyst upp eða mestu öfgamenn þeirra reknir úr þeim. Þessi stúdentafélög hafa verið eitt helzta tæki Ohiang Chings í valdabarátbunni. Ósennilegt er talið að Chiang Ghang verði sjálf sett af, þar sem hún er eiginkona Maos, en sérfræðingar eru þeirrar skoðunar að hofsamir leiðtogar, sem eru með öllum líkindum undir forystu Chou En-lais forsætisráðherra, reyni að einangra hana og gera áhrif hennar að engiu með því að fjarlægja þróttmestu stuðn ingsmenn hennar. Þekiktasti raiuði varðliðinn, sem hefur verið handtekinn, er Kuai Ta-fu, en hann var leiðtogi fyrstu æsfculýðssam- tafeanna, sem komið var á fót í menningarbyltingunni, hinna svokölluðu „Chinkaianghan- samtaka", sem skírð voru eft- ir fyrstu skæruliðabækistöð Maos frá áriruu 1927. Kuai lagði stund á efna- fræði við Tshinghiua-háskóla í Peking og var einn 'helzti for- sprakki árása þeirra, sem Chiamg Ching gerði í fynra á Wang Kuang-mei, sem er eig- inkona Liu Shao-ehi forseta, sem féll í ónáð. Á opinberri fordæmingar- samkundu var Wang Kiuang- mei neydd til þess að bera Kommúnista- f lokkur í V- Þýzkalandi Bonn, 26. sept. NTB KOMMÚNISTAFLOKKUR var stofnaður í Vestur-Þýzka- landi í dap og svo virðist sem stjórnvöld landsins láti það aí- skiptalaust, að minnsta kosti með ákveðnum skilyrðum. Kommúnístaflokkurinn var sér til 'háðungar keðjm, sem gerð var úr borðtenmisboltuim, og lesa upphátt „syndajátn- ingu" meðan Kuai og rauðu varðliðarnir hans létu rigna yfir hana rotnum ávöxtum og formælingum. í þakklætisskyni við tryggð Chiang Ching. sína í garð Chiang Ohing var Kuai kjörinn meðlimur „bylt- inigarnefndar" þeirrar, sem komið var á laggirnar í apríl 1967 í Peking og tdk öll völd í borginni í sínar hendur. ANDVÍGUR FRIÐUNARABGERBUM Ekki er fyllilega vitað um ákænurnar á hendur Kuai, en vitað er, að hann var andvíg- ur nýrri herferð, sem hleypt var af stokkunum í því skyni að friða landið undir forysfeu hermanna og verkamanna, sem voru skipulagðar í svo- kallaðar „áróðurssveitir hugs- bannaður í Vestur-Þýzkalandi árið 1965, vegna þess, að hann var álitinn vinna gregn lögum og lýðræði. Vestur-þýzka stjórnin hefur að undanförnu hinsvegar gefið í skyn, að kommúnista- flokkur yrði látinn viðgangast, ef hann virti stjórnarskrána í hvívetna. Nýi flokkurinn er stofnaður um svipað leyti og stjórnin í Bonn veltir því fyrir sér hvort reyna skuli að banna flokk þjóðernissinnaðra jafnaðar- manna (NBP), sem margir álíta samtök nýnazista. ana Maó Tse-tungs, sem eru í raiun og veru valdatæki. Undirokun flokkshópa í Pek ing eiga sér hliðstæðu í ráð- stöfunum, sem gripið hefur verið til gegn yfirmönnum herstjórnarurndaema. Einn af leiðtogum rauðra varðliða í Kanton, Wu Chuan-pin, mun hafa verið handtekinn eftir nýlegum fréttum að dæma, og samtímis berast þær fréttir, að „byltinigarnefndir" á öðr- um svæðum séu óðum að víkja öfgafyllstu meðlimum sínum frá. Um leið herma góðar heim- ildir í Hong Kong, að Chiang Ohing reyni með öllum ráð- um að hefta þau öfl, sem vilja eyða áhrifum hennar. Ósveigj anleiki hennar kom greinilega fram á fundi, sem 'haldinn var fyrir tæpum mánuði í Peking til þess að fagna stofinum „bylt ingarnefnda" hvarvetna í Kína. Á þessum fiundi, sem hundr- að þúsund manna munu hafa verið viðstaddk, hélt Ohou En-lai aðalræðuna og gætti þess vandlega að minnast hvergi á rauðu varðliðaina og lagði í staðinn áherzlu á mátt hersins og „hinna vinnandi stétta". Síðan hélt Ohiang Ohing óundirbúna ræðu, og var engu líkara en hún befði ákveðið á síðustu stundju að tala á fund- ÍTuum. í ræðu sinni gerði hún ýmsar geðvonzkulegar og tví- ræðar athugasemdir, sem virt- ust sýna að hún væri óánœgð með fundinn og þá rás, sem atburðirnir hafa tekið. HRÓSAÐI ÆSKUNNI — Ég vissi ekki fyrr en í morgun, að ætlunin var að halda þennan stóra fund, hóf hún máls, og skýrði síðan svo frá, að hún hefði frétt „af til- viljum" að hún mætti segja örfá orð. Því næst hélt hún því fram — gagnstætt Ohou — að „bylt ingaræskan og rauðu varðlið- arnir hefðu lagt gífurlegan skerf af mörkum á lupphafs- og milliskeiði menningarbylt- ingarinnaT". Áhrif Chiangs Shings hafa aukizt og dvínað á víxl á und- anförum árum og verið nokk- urs konar loftvog í miskunn- arlausri baráttu Maos, sem vill umbylta þjóðfélaginu, við raunsærri leiðtoga, sem vilja ekki að 'hugsjóniir hanis um sæluríkið kollvarpi þjóðfélag- íranskeisari í Moskvu Moskva 24. sept. — NTB franskeisari og Farah, drottn- ing hans, hlutu konunglegar viS- tökur er þau komu til Moskvu í dag í 10 daga opinbera heim- sókn. Á móti þeim tóku Kosygin, forsætisráðherra og Podgorny forseti auk fleiri fyrirmanna. 21 fallbyssuskoti var hleypt af. Keisarahjónin búa nú í Kreml — Með keisaranum er 12 manna sendinefnd, sem muin ræða við Sovétmenn um aukin viðskipti landanna.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.