Morgunblaðið - 30.09.1975, Síða 34

34
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 30. SEPTEMBER 1975
Kosninga-
úrslit-
in í Bre-
men mik-
Bremen, 29. septernber. AP-Heuter.
LOKATÖLUR kosninganna til
fylkisþingsins f Bremen eru
mikið áfall fyrir Helmut Schmidt
kanslara V-Þýzkalands og
Asunction 29. september — Reuter
FRANSKUR mannfræðingur
heldur þvf fram að hann hafi
fundið ótvfræðar sannanir um að
evrópskir vfkingar hafi numið
Iand í Suður-Amerfku mörg
hundruð árum áður en Kólumbus
kom til „nýja heimsins“. Mann-
fræðingurinn Jaques Mahieu
skýrði fréttamönnum frá þvf á
laugardag að hann hefði fundið
vegg á stað sem nefnist Ccrro
Cora og er f um 500 kflómetra
fjarlægð norður af Asunction,
höfuðborg Paraguay, sem hann
álftur að hafi verið hluti af virki,
byggðu af víkingum.
Hann sagði að veggurinn sem
væri um 45 metra langur og 10
metra hár, og steinar í grennd
hans sem gætu verið húsarústir,
væru með rúnaáletrunum svip-
Hans-Dietrich Genscher
utanrfkisráðherra
jafnaðarmannaflokk hans. Tap-
aði flokkurinn 7% atkvæða og 7
þingsætum. Þrátt fyrir þetta
hefur flokkurinn enn hreinan
meirihluta á þinginu eða 52 sæti
uðum þeim sem fundist hafa á
Norðurlöndum. Mahieu kvaðst
ætla að fara með afrit
áletrananna til bækistöðva sinna f
Buenos Aires til frekari rann-
sókna, en á meðan fer rann-
sóknarleiðangur á vegum ríkis-
stjórnar Paraguay til Cerro Cora
til að rannsaka vegginn upp á
eigin spýtur. Mahieu sagði að
kenning sín væri sú, að víkingar
hefðu komið til Suður-Ameríku
árið 967, sumir hefðu tekið sér
bólfestu nálægt stöðuvatninu
Titicaca í Andesfjöllum og aðrir
komið til þess lands sem nú
nefnist Paraguay. Hann telur að
dularfullur Indiánaættbálkur
sem er hvftur á hörund og kallast
Guayaqui og býr enn í frumskóg-
um Paraguay nálægt Iandamær-
um Brazilíu, sé kominn af þessum
norrænu landnemum.
Helmut Schmidt
kanslari
af 100. Sigurvegararnir f kosning-
unum voru frjálsir demókratar,
sem bættu við sig 6 þingsætum og
hafa nú þrettán, en formaður
flokksins er Hans-Dietrich
Genscher, en kristilegir demó-
kratar bættu við sig einu sæti og
hafa nú 35.
Stjórnmálafréttaritarar segja
að erfitt sé að dæma um hversu
mikið þessi úrslit endurspegli
stjórnmálaástandið í landinu,
einu ári fyrir þingkosningar þar.
Bremen er einkum skipasmíða-
borg og alls ekki dæmigerð fyrir
þjóðina f heild. Benda þeir á að í
kosningabaráttunni hafi slagur-
inn nær eingöngu staðið um
staðbundin málefni borgarbúa.
Leiðtogar jafnaðarmanna í
Bremen og Koschnick borgar-
stjóri viðurkenndu á fundi með
fréttamönnum í gær, að flokkur-
inn hefði orðið fyrir áfalli í
borginni, en sögðu að úrslitin
gæfu enga vísbendingu um fylgi
flokksins í öllu landinu.
Eftir kosningarnar hafa
jafnaðarmenn sem fyrr segir 52
sæti og 48,3% atkvæða, kristilegir
demókratar 35 sæti og 33,9% og
frjálsir demókratar 13,3%, en
höfðu 7,1, og kristilegir demó-
kratar höfðu 31,5%.
— Þjóðverjar
Framhald af bls. 36
herra V-Þýzkalands í New York í
fyrri viku hefðu verið mun vin-
samlegri en áður, en svaraði er
hann var spurður hvort um ein-
hverja stefnubreytingu væri að
ræða af hálfu V-Þjóðverja: „Eg
get eðlilega ekki gefið neinar
upplýsingar um afstöðu v-
þýzku stjórnarinnar áður en við-
ræður hefjast. Það hefur hins
vegar komið fram, að ráðherrarn-
ir hafa orðið ásáttir um að láta
væntanlegar viðræður fara fram í
góðu andrúmslofti og er hægt að
segja að andrúmsloftið sé þegar
betra.“ Þá sagði talsmaðurinn, að
Wichnewski aðstoðarutanrikis-
ráðherra yrði formaður v-þýzku
samninganefndarinnar.
„Ég hef það frekar svona á til-
finningunni, að viðhorf Vestur-
Þjóðverja hafi breytzt til hins
betra,“ sagði Arni Tryggvason,
sendiherra íslands i Bonn, er
Mbl. hringdi i gær til hans til þess
að spyrjast fyrir um það, hvort
breyting hefði orðið á afstöðu
Þjóðverja í kjölfar fundar utan-
ríkisráðherranna í New York
síðastliðinn föstudag. Árni sagði
að ekkert hefði komið fram hlut-
lægt, sem benti til breytingar og
hann bætti því við að „að það
reyndi á kappann, þegar á hólm-
inn kæmi“.
Árni sagði að Hans-Dietrich
Genscher utanrikisráðherra hefði
komið heim til Bonn nú um helg-
ina og í blöðum í Þýzkalandi hefði
verið talað um viðræður hans við
Einar Ágústsson. Búast blöðin við
viðræðum um landhelgismálið
eftir svo sem hálfan mánuð. Hans-
Júrgen Wisehnevsky aðstoðar-
utanríkisráðherra mun verða for-
maður þýzku samninganefndar-
innar, en hann er eftirmaður dr.
Hans Apel, sem áður var í forsæti
viðræðunefnda Þjóðverja.
Árni Tryggvason sagðist ekki
hafa rætt við ráðamenn i Bonn
um landhelgismálin, löndunar-
bann og tollamá! Efnahagsbanda-
Iagsins eftir að fundi utanríkis-
ráðherranna lauk í New York.
Ræðismaður Islands í
Cuxhaven, Ernst Stabel, sagðist
ekki hafa orðið var neinna við-
bragða eftir fund utanrikisráð-
herranna í New York, en hann
sagðist þess fullviss að ef ein-
hverjir gætu leyst þessa deilu, þá
yrðu það að vera ráðherrar á borð
við Einar og Genscher. Slíkar við-
ræður kvað hann yrði árangurs-
ríkari en flestar aðrar.
Stabel sagðist hafa á tilfinning-
unni að mikill áhugi væri af
þýzkra hálfu á að komast að sam-
komulagi. Þjóðverjum væri ljóst
að verksmiðjuskip gætu ekki veitt
innan 50 milna eða fengið leyfi til
þess og hann kvaðst búast við þvf
að Þjóðverjar kæmu með tillögur,
sem unnt yrði að taka til greina.
Hann sagði að sér virtist verá um
síðasta möguleika Þjóðverja á að
ná samkomulagi og fisksalar i
Þýzkalandi óska einskis frekar en
málið leysist. Stabel sagði: „I dag
ræddi ég við framkvæmdastjóra
fiskmarkaðarins hér í Cuxhaven
og hann sagðist hafa heyrt að
Þjóðverjar væru búnir að koma
sér niður á nokkur ný atriði, sem
afhent yrði Einari Ágústssyni, er
viðræður hæfust, og vonast væri
til að þessi atriði gæti leitt til
samkomulags. Allir hér óska eftir
samkomulagi og það er ljóst að
útgerðarfyrirtækin hér lamast, ef
Islenzk mið lokast algjörlega fyrir
þeim og því er það þeirra von að
fá að veiða innan 200 mílna og fá
ákveðinn kvóta innan þeirra
marka.“
Um tollamálin og EBE sagði
Stabel, að hann vissi ekki hvernig
aðildarríki þar myndu taka þvi, ef
t.d. Þjóðverjar segðu að nú mætti
fella niður tolla sín vegna. Löndin
hvert um sig hefðu neitunarvald
og verið gæti að t.d. Italir settu
skilyrði fyrir þvi að Þjóðverjar
keyptu meira vin af þeim — gegn
tollaniðurfellingu við Islendinga.
Kvað hann þetta mál geta orðið
erfitt viðureignar.
— Portúgal
Framhald af bls. 1
skuluð þið gera það, en þið verðið
að axla þá ábyrgð að stjórna 9
milljónum manna.“ Verka-
mennirnir hrópuðu að Carvalho
yrði að gera það upp við sig hvort
hann ætlaði að starfa með
borgarastétt og andbyltingarsinn-
um eða með verkalýðnum.
ið áfall fyrir jafnaðarmenn
Víkingar í Suður-
Ameríku árið 967?
Flokksþing brezka Verkamannaflokksins:
Mikil innri ólga, en Wilson mun
takast að halda flokknum saman
EINING brezka Verkamanna-
flokksins, sem nú heldur um
st jórnartaumana f Bretlandi,
mun vafalaust ganga f gegnum
mikla þolraun á ársþingi
flokksins, sem hófst f gær og
stendur til föstudags. Koma þar
bæði til vaxandi erfiðleikar
rfkisstjórnarinnar vegna bág-
borins efnahagsástands lands-
ins, þar sem hæst ber mesta
atvinnuleysi frá strfðslokum,
og aukin reiði milli strfðandi
fylkinga innan flokksins, —
annars vegar milli vinstri
manna sem telja stjórnina
svfkja sósfalfsk stefnumið og
hins vegar meðal miðjumanna
sem óttast að marxiskur minni-
hluti sé f þann veginn að reyna
að ná stjórn flokksins f sfnar
hendur. Á þessu 74. ársþingi
Verkamannaflokksins, sem
hófst f gær f Blackpool, munu
báðar þessar fylkingar láta til
skarar skrfða. Átök þeirra
munu sýna verulega innri
spennu f flokki sem fyrir 75
árum var stofnaður sem
fámenn samtök kúgaðrar
stéttar er barðist við að koma
fulltrúa inn á þing.
Nú þegar þessi samtök eru
orðin að risastóru stjórnmála-
afli, sem reynir að glima við
vandamál valdsins fremur en
vandamál hagsmunahóps, er
það sú staðreynd að 1 milljón
og tvö hundruð og fimmtíu-
þúsund manns, 5,4% alls vinnu-
afls landsins stendur í röð i
viku hverri og bíður eftir fjár-
hagsaðstoð frá ríkinu, sem
hvíla mun eins og skuggi yfir
umræðunum f Blackpool. Þetta
er í skarpri andstöðu við
margar af þeim myndum sem
leiðtogar flokksins máluðu f
kosningabaráttunni árið 1974.
Hinn sterki vinstri vængur
flokksins og verkalýðsfélögin,
sem skv. hefð hafa veitt flokkn-
um mestan stuðning eru
óánægð og áhyggjufull. Ljóster
að mjög hart verður lagt að
stjórninni að veita meira fé til
framkvæmda til að draga úr
atvinnuleysi og kröfur munu
koma um tímabundin inn-
flutningshöft. Slikum kröfum
hefur stjórnin jafnan vísað frá
af ótta við gagnaðgerðir er-
lendra ríkja.
Svo virðist nú, sem óttinn við
atvinnuleysi sé orðinn sterkari
en kröfurnar um launa-
hækkanir. Hundruð ályktana
hafa verið sendar flokksforust-
unni, þar sem þess er krafist að
stjórnin beiti öllum sinum
kröftum að þvf að gera Bret-
land að sósialísku ríki og að
þjóðnýta alla banka, stærstu
fyrirtækin og að rikið taki allt
eftirlit með fjárfestingu í sínar
hendur. Ályktanir frá einstök-
um flokksörmum og verkalýðs-
félögum saka auðmannastéttir
landsins um svik við föðurland-
ið vegna þess að þær hafi fjár-
fest á sviðum, sem ekki standi
undir iðnaðarframleiðslu og að
þær hafi látið snögggróða-
sjónarmið ráða. Ein ályktunin
er á þá leið, að þar sem einka-
aðilar fjárfesti ekki í iðnaðar-
fyrirtækjum þurfi stjórnin að
beita sér fyrir almenningsfjár-
festingaráætlun.
Gert er ráð fyrir að fram-
kvæmdastjórn flokksins, sem í
eiga sæti fulltrúar úr ríkis-
stjórninni og flokksvélinni
muni lýsa þvi yfir, að sfðustu
aðgerðir ríkisstjórnarinnar til
að minnka atvinnuleysi séu
ekki nægar. Stjórnin ákvað sem
kunnugt er að veita aðeins 175
milljón sterlingspundum á
næstu 5 árum til að minnka
atvinnuleysi vegna ótta við að
meira fjárstreymi til að hressa
upp á efnahagslifið myndi
aðeins hafa i för með sér aukna
verðbólgu og grafa frekar und-
an pundinu.
I ofanálag við þetta veldur
það Wilson nokkrum
áhyggjum, að mjög herskáar
raddir heyrast nú úr hópi mið-
línumanna innan flokksins,
sem brezk blöð kalla gjarna
hinn hægfara arm. Foringi
þeirra er Reg Prentice utna-
ríkisþróunarmálaráðherra og
hefur hópurinn í hyggju að
efna til útifunda í Blackpool og
reyna að ná yfirtökum á þing-
inu.Þá munu nýstofnuð „sam-
tök jafnaðarmanna“, sem hafa
það að markmiði að berjast
gegn marxisma innan flokks-
ins, láta verulega til sín taka.
Prentice hefur dreift eintaki af
ræðu, sem hann mun flytja, þar
sem hann skorar á menn sína
að standa upp og berjast. Hann
hefur lýst þingdagskránni og
öllum ályktunum sem dapur-
legu skjali, sem ekki túlki
stefnu og stöðu flokksins.
Flokksstjórnin í kjördæmi
Prentice, sem öfgafullir vinstri
menn hafa komist í hefur
skorað á Prentice að bjóða sig
ekki fram aftur í kjördæminu
því að hann sé ekki nægilega
mikill sósíalisti. Sömu sögu er
að segja um ýmsa af nánustu
samstarfsmönnum hans á þingi,
en þeir hafa ekki látið
hótanirnar á sig fá þótt þeir séu
á ýmsan hátt áhyggjufullir yfir
framtíð flokksins.
Þrátt fyrir þetta búast menn
ekki við að nein bylting verði
gerð á flokksþinginu og að
Wilson og helztu ráðherrum
hans takist að halda flokknum
saman, en í slíkum málum frýr
enginn Wilson vits.
Stjórnin er á margan hátt í
furðanlega sterkri aðstöðu og
stendur nú betur að vígi en
iftargar aðrar stjórnin hafa gert
eftir eitt ár við völd. Wilson
hefur lagt alla áherzlu á að
sannfæra vinstriarminn og
verkalýðsfélögin um að Bretar
verði að sigrast á verðbólgunni
áður en hægt sé að fara að
skipuleggja framtíðina og hann
virðist hafa haft erindi sem
erfiði f þeim efnum.
Wilson tókst að halda hinum
hörðu vinstrimönnum Anthony
Benn og Michaeí Foot i stjórn-
inni þótt hann hafi orðið að
lækka Benn f tign með þvi að
færa hann úr embætti iðnaðar-
ráðherra í orkumálaráðherra.
Foot, sem er atvinnumálaráð-
herra og frábær ræðumaður,
sem getur sópað áheyranda-
skara með sér næstum að vild
hefur setið hljóður við hlið
Wilsons og Healeys fjármála-
ráðherra meðan þeir hafa lagt
fram aðgerðir til að berjast
gegn verðbólgunni, sem margir
vinstrimenn telja hrein-
ræktaðar kapitalistaaðgerðir.
Framhald á bls. 35