Morgunblaðið - 06.09.1978, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 06.09.1978, Blaðsíða 17
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR, 6. SEPTEMBER 1978 17 \ i stað pess að sauðfé hefur legið við atréttargirðingar er pví nú hleypt inn á uppgróin svæöi innan afréttargirðinganna. Hér sést er fjárhópur hleypur inn fyrir girðinguna við Haf. Islendingar eru í sókn í viðureigninni við eyðingar og uppblástraröflin sem lengi haía eytt gróðri landsins og jafnvel komið heilu sveitunum í eyði, samkvæmt upplýsingum er komu meðal annars fram á fundi sem Sveinn Runólfsson, landgræðslustjóri, efndi til með blaðamönnum austur í Þjórsár dal nú fyrr í vikunni. Sagði Sveinn, að nú væru græddir upp rösklega 5000 hektarar lands á ári, og gerði það mun meira en að halda í við það sem fyki upp. Undanfarin ár hefur Land- græðsla ríkisins farið út á þá braut í auknum mæli, að taka til uppgræðslu örfoka land við afréttargirðingar, til þess að létta álagi af afréttarlöndum síðari hluta sumars og fyrri hluta hausts. Þá er því fé sem leitar til byggða og hímir við afréttargirðingarnar vísað inn á uppgrædd landsvæði, í stað þess að setja það í heimahaga eða láta það léttast og tapa holdum á því að híma við girðingarnar. Með þessu vinnst tvennt, að sögn landgræðslustjóra; grætt er upp örfoka land, og jafnframt er beitarálagi létt af gróður- svæðum afréttarlandanna. Eitt af þessum svæðum sem á þennan hátt hafa verið grædd upp á undanförnum árum er svokallað Haf í Þjórsárdal, norðan Búrfells. Þar var byrjað að sá í órfoka land árið 1973, og síðastliðin þrjú ár hefur fé svo verið beitt á landið. Nú eru þar á milli tvö og þrjú þúsund fjár, sem telja má víst að væri á þróngum afréttarlöndum rétt ofan afréttargirðinganna í Gnúpverjahreppi. Hefur þessi uppgræðsla verið gerð með náinni samvinnu bænda í Gnúp- verjahreppi og Landgræðslunn- ar. Svipaðar framkvæmdir hafa verið í gangi hjá flestum sveit- arfélögum á Suðurlandi, en sveitarfélögin hafa kostað helm- ing framkvæmdanna, en Land- græðslan hefur fengið fjármagn til að standa straum af kostnað- arhliðinni sem að þeim snýr með framlögum úr „þjóðargjöf- inni", en 15% hennar áttu að renna til sérstakra landgræðslu- aðgerða í þessum dúr sem framkvæmdar yrðu í samráði við bændur. Uppgræðsla af þessu tagi hefur farið fram víða um land undanfarin ár, aðallega á Suður- landi, og einnig í Bárðardal og víðar í Suður-Þing. Sem fyrr segir eru einkum tekin fyrir landsvæði á mörkum byggða og afréttar, í flestum tilvikum samfelld ógróin svæði. Yfirleitt eru þessi svæði ekki afgrit, heldur er sáð og borið á ógirt afréttarsvæði. Sums stað- ar háttar þó þannig til, að uppgræðslusvæðin eru afgirt frá náttúrunnar hendi, eins og er á „Hafi". Þar er hið uppgrædda svæði umlukið af Þjórsá, skóg- ræktargirðingu og afréttargirð- ingu. Þar var sauðfé því ekki hleypt inn á svæðið fyrr en nokkru eftir að uppgræðslan hófst. En ástæða þess, að Sveinn Runólfsson, landgræðslustjóri; „Erum í sókn í baráttunni við uppblásturinn " Mál og rnyndir: ANDERS HANSEN '^^sssg^ Hér á Þessu svæði, svo kölluou Hafi í Þjórsárdal, var fyrst sáð í örfoka land árið 1973. Þar hefur sauðfé verið beitt undanfarin ár, og nú eru par til dæmis milli tvö og prjú púsund fjár á pessu svæði. Hér skoðar Ólafur Dýrmundsson, land- nýtingarráðunautur, grassvörðinn, sem virðist vera orðinn vel péttur. Talsmenn Landgræðslu ríkisins telja ekki nóg að friða örfoka land, gróður nái sér ekki upp með pví einu. Því til stuðnings var okkur til dæmis bent á Þetta svæði, en Það hefur verið friöað frá pvi áriö 1938. Enn er parna gróðurlaust, nema hvaö stöku geldingafífill hefur náð að festa rætur, eins og sá sem Stefán Sigfússon, landgræöslu- fulltrúi, bendir hér á. yfirleitt er ekki farið út í að græða þessi svæði upp innan verndargirðinga, er fyrst og fremst sú, að gífurlega kostnað- arsamt er að koma upp girðing- um á afréttarlöndum, og þá ekki síður kostnaðarsamt að halda þeim við. Láta mun nærri að einn km af girðingu á afréttar- svæði kosti um eina milljón króna, að sögn Sveins Runólfs- sonar, landgræðslustjóra. Túnvingull og vallarsveifgras af dönsku og kanadísku bergi brotin eru þau grös sem mest eru notuð í þessari uppgræðslu, og hafa þau gefist vel, að sögn landgræðslumanna. Eru þessar tegundir einkum mikilvægar þegar verið er að taka ný örfoka landsvæði til ræktunar, þó síðar geti annar gróður komið í kjölfarið. Þessar erlendu teg- undir virðast þurfa nokkra áburðargjöf, en láta undan síga ef áburðardreifingu er hætt. Má Þeir sýndu blaöamönnum landgræðsluna í Gnúpverjahreppi: Talið frá vinstri: Sveinn Runólfsson, landgræðslustjóri, Hjalti Gestsson, ráðunautur, Stefán Sigfússon, landgræðslufulltrúi, Ólafur Dýrmundsson, landnýtingarráðunautur, og Sveinn Eiríksson, bóndi í Steinsholti. raunar greiniiega sjá það á hinum uppgræddu landsvæðum, hvar áburði hefur verið dreift í ár, og undanfarin ár, og hvaða svæði hafa ekki fengið neinn áburð. Grasið er grænna og gróskumeira eftir áburðargjöf. Á fyrsta ári án hennar verður gróðurinn svo hvítleitari, og líði lengri tími er áberandi hve súra fer að koma upp, og kenna landgræðslumenn fosfórskorti þar um. Sem fyrr segir eru það all- mörg svæði sem grædd hafa verið upp á liðnum árum, á svipaðan hátt og gert er á afréttarlöndum Gnúpverja. Hefur verið unnið við upp- græðslu flestra þessara svæða undanfarin ár, og búist við því að svo verði áfram. Hin helstu þessara svæða eru: Landsvæði vestur af Sandskeiði, um 55 til 60 ha að stærð. Þetta svæði er ekki afgirt, heldur er áburði og fræi dreift á afréttinn. Þessar framkvæmdir eru kost- aðar af fjáreigendum f Reykja- vík og Kópavogi, og bæjar- stjórnum á sömu stöðum, á móti Landgræðslunni. Þá má nefna svæði á Biskups- tungnaafrétti, sem er um 300 ha að stærð, en þar var græðsla hafin árið 1971. Eitt svæðið er norður af Gullfossi, við Hvítá í Hruna- mannahreppi, og annað er á Flóa- og Skeiðamannaafrétti, en á því síðarnefnda er dreift áburði á um 120 ha árlega. Þá má nefna svæði á Holta- mannnaafrétti, á Landmannaaf- rétti, Rangárvallaafrétti, og á Markarfljótsaurum í Fljótshlíð- arhreppi, og á afrétti Skaftár- tungnamanna. Fyrir norðan má svo nefna svæði þar sem borið hefur verið á algróið land, svo sem í Skútustaðahreppi, Tjörnes- hreppi, Aðaldælahreppi og Reykjahreppi. Varðandi þá gagnrýni sem fram hefur komið á áburðar- dreifingu á algróið land, þá sögðu langræðslumenn, að vissulega breyttist gróðurinn við það, en þeir teldu þó tvímælalaust að þar væri verið að bæta landið. — Þau svæði væru svo einnig til, þar sem ekki ætti að dreifa áburði, svo sem á kjarrlendi. Þar ætti það ekki við. Að lokum sögðu þeir land- græðslumenn, að ofbeit væri ekki mjög alvarlegt vandamál hér á landi, þó vissulega væri hún fyrir hendi á nokkrum svæðum. Það færi einnig eftir árferði hverju sinni hvort um ofbeit væri að ræða, og einnig ættu menn að taka meira mið af skemmdum af völdum eldgosa og öskufalls hér á landi þegar rætt væri um uppblástur og landeyðingu, en gert hefur verið. Núverandi framkvæmdir við uppgræðslu lands til beitar væru ekki til þess gerðar, að unnt yrði að fjölga sauðfé, heldur til þess að létta álagi á afréttarlöndum, og gefa bænd- um kóst á því að hafa féð lengur á beit á haustin en annars væri unnt. - AH Árlega er grætt upp meira land en blæs upp

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.