Morgunblaðið - 02.02.1989, Blaðsíða 33

Morgunblaðið - 02.02.1989, Blaðsíða 33
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 2. FEBRÚAR 1989 S8 33 Mmning: María Vilhjálms- dóttirfrá Neðri-Dal Fædd 19. nóvember 1907 Dáin 20. janúar 1989 Ég var uppburðarlítill skólapilt- ur, er ég kom fyrst að Neðri-Dal í Fossvogi, en húsfreyjan þar, María Vilhjálmsdóttir, og foreldrar hennar höfðu verið náið vinafólk móður minnar og móðurfólks í Keflavík. María og eiginmaður hennar, Þorkell Jónsson, höfðu, ásamt for- eldrum Þorkels, ráðist í að reisa hús í Fossvoginum. Bjuggu foreldr- ar Þorkels í lítilli og notalegri íbúð í öðrum enda hússins, en Þorkell og María, eða Keli og Maja, eins og ég lærði fljótlega að nefna þau, bjuggu með dætrum sínum þrem í ívíð stærri íbúð í hinum endanum. Síðar bættist svo í hópinn lang- þráður sonur. Hús sitt, sem síðar varð nr. 10 við Nýbýlaveg, nefndu þau Neðri-Dal. Erfiðlega hafði gengið að fá handa mér húsnæði á viðráðanlegu verði tvo seinni vetur mína í Versl- unarskólanum, en þegar Maja heyrði af vandræðum minum, stóð ekki á svari: „Auðvitað verður hann hjá okkur!" Og það var ekki látið sitja við orðin tóm. Þrátt fyrir þröngan húsakost, var hjartarými nóg, og fjölskyldan þrengdi að sér og veitti mér húsaskjól, það sem eftir lifði námstímans. En ég fékk ekki einungis húsa- skjól, heldur var mér tekið opnum örmum sem kærum syni að koma heim, eftir langa fjarveru. Oft sát- um við Maja yfir kaffibolla eða mjólkurglasi í eldhúsinu og ræddum um heima og geima. Kom þá fyrir, að tengdaforeldrar hennar bættust í hópinn og krydduðu umræðurnar skemmtilegum sögum frá Vest- fjörðum og enduðu þá gjarnan á kennslustund í vestfirsku máli. Oft buðu Maja og Keli mér einnig til stofu, þegar þannig bar undir, að gleðjast með góðum gestum, er að garði bar. Maja var tilfinningarík kona, en sama var, hvað út af bar, ávallt var stutt í leiftrandi bros og léttan hlát- ur. Alltaf reyndi hún að færa allt . til betri vegar og var ætíð reiðubú- in að hjlpa og bæt allt, sem miður fór. Er að því kom, að einn sona minna fór til Reykjavíkur til fram- haldsnáms, hljóp hún enn undir bagga og veitti honum húsaskjól og móðurlega umönnun um skeið. Eftir að eiginmaður hennar lést , langt um aldur fram, starfaði hún um langt skeið í matstofu Málning- ar h/f. Það var eftirtektavert og lærdómsríkt, er rætt var við Maju um starfið, hve hlýlega hún talaði um vinnuveitendur sína og sam- starfsfólk. Ekki var síður ánægju- legt að heyra, hve notalega og hlý- lega starfsfólk Málningar h/f talaði bæði við Maju og um hana. Maja átti miklu barnaláni að fagna. Hún kom á legg fj'órum mannvænlegum börnum, þremur dætrúm og einum syni, sem öll hafa reynst henni með afbrigðum vel í ellinni og ekki síst í erfiðum veikindum hennar síðustu tvo mán- uðina. Ein dóttirin býr reyndar fjarri ættjörðinni, en var henni ná- in, þrátt fyrir það. Sjaldan heim- sótti ég Maju svo, að ekki kæmi eða hringdi til hennar eitthvert barnanna eða barnabarnanna, með- an á heimsókninni stóð. Maja seldi Neðri-Dal, er húsið var nánast horfið í skugga stór- bygginga ýmissa atvinnufyrirtækja og orðið fyrir bákninu, sem nefnist skipulag. I staðinn eignaðist hún notalega íbúð að Fannborg 7, þar sem hún bjó síðan til dánardags. Maja var félagsvera. Hún var frjálsleg og tillögugóð, átti gott með að koma fyrir sig orði, og í góðum hópi var hún hrókur alls fagnaðar. Það leiddi því af sjálfu sér, að hún var eftirsótt til hverskonar félags- Suai'iii, éiíua vsr líun *virs.ur iGisgi' og ópólitískum. Á seinni árum tók hún drjúgum þátt í starfi aldraðra. Gegnum það félagslíf kynntist hún öldruðum manni, sem reynst hefur henni traustur vinur og hjálparhella síðustu árin. Það var hrærandi að sjá umhyggju hans fyrir henni, sem hún kunni auðsjáanlega vel að meta. Ég er þakklátur fyrir góð kynni. Við hjónin vottum afkomendum Maju og aðstandendum innilega samúð. Björn Stefánsson Það var vorið 1942 að fátæk fjöl- skylda kom austan úr Flóa til að setjast að við Nýbýlaveg í Kópa- vogi, nálægt Hafnarfjarðarvegi. Byggðin norðan Digranesshálsins hét þá raunar Fossvogur og heimil- isfang fjölskyldunnar varð fyrst í stað Fossvogsblettur 37-38; síðar Nýbýlavegur 12. Ekki var marg- menninu fyrir að fara í Kópavogi um þessar mundir en því kunni fjöl- skyldan fátæklega ekkert illa, var vön því úr sveitinni. Hitt var verra að nú var allt ókunnugt, éngir gam- alkunnir nágrannar, ættingjar eða vinir, langt til Reykjavíkur og ferð- ir þangað strjálar. Þá var það sem María kom til sögunnar. Hún var heimavön á þessum stað, hafði búið þarna i fjögur ár ásamt fjölskyldu sinni og var öllum hnútum kunnug. Þau hjónin Þorkell Jónsson og María höfðu reist í félagi við for- eldra hans fyrsta húsið við Nýbýla- veginn; húsið Neðri-Dal. Hjónin tvenn í Neðri-Dal ásamt Sigurgeiri og Arndísi í Aðaldal urðu þannig fyrstu nágrannar aðkomufjölskyld- unnar; foreldra minna og barna þeirra. Og María var betri en enginn; sífellt kát og glettin, boðin og búin að hjálpa og leiðbeina og í allsleys- inu fyrstu árin var það lífsnauðsyn að eiga góða granna. Okkur systr- um mínum tveimur þótti þó best af öllu að María og Þorkell áttu þrjár indælar og skemmtilegar stelpur sem voru á sama reki og við. Systurnar í Neðri-Dal, þær Guðrún, Katla og Hekla urðu um- svifalaust bestu leiksystur okkar og fyrstu vinkonur á nýja staðnum. Nokkrum árum síðar bætist í hóp- inn lítill bróðir — Vilhjálmur var hann látinn heita — og þá hallaðist ekki lengur á með barnafjöldann í fjölskyldunum tveimur; fjögur börn í hvorri og drengir yngstir. Mikið hefur verið rætt og ritað um svokölluð frumbýlingsár í Kópa- vogi og hvað allt hafi þá verið erf- itt, fátæklegt og frumstætt. Sjálf- sagt hefur ýmislegt verið erfitt eins og til dæmis það að þurfa að grafa djúpt eftir vatni og hafa ekki raf- magn lengi vel. En því fer fjarri að þetta hafi verið fábreytilegt líf og því síður fátæklegt eða menning- arsnautt; Þvert á móti var mannlíf- ið við neðanverðan Nybýlaveginn — þar sem nú er Toyota-umboðið, BYKO og fleiri fyrirtæki — ákaf- lega skemmtilegt og auðugt. Ver- aldlegir fjármunir voru vísast af skornum skammti en það skipti minnstu máli, þeir eru yfirleitt ekki mælikvarði á gæði mannlífsins og í þessari byggð var mannlffið gott. Þarna var rúmt um fólk og fénað, frjálsræði mikið og alltaf eitthvað að gerast, allir hjálpuðust að og krakkarnir voru með i flestum verk- um. Fátt var'eins gaman og að fylgjast með körlunum þegar þeir voru að smíða og ef ein fjölskylda þurfti að stækka húsið sitt eða standa í öðrum stórframkvæmdum komu allir pabbarnir í hinum húsun- um og hjálpuðu til. Þannig gekk það fyrir sig þegar faðir minn fór að byggja við litla íbúðarskúrinn okkar. Þá komu þeir allir með tölu, pabbarnir í húsunum sjö neðst við Nýbýlaveginn. Keli í Neðri-Dal, Geiri í Aðaldal, Sveinn og Pétur, Reinhart og Guðmundur. Og ham- arshöggin glumdu og töðulyktin angaði á litlu túnunum og ram- fangið og venusarvagnarnir stóðu í blóma. Við stelpurnar pössuðum litlu börnin fyrir mömmurnar eftir þörfum — fyrir Elnu og Ástu og Maju og Dísu. Já, þarna var gott að vera og við krakkarnir vorkennd- um vesalings Reykjavíkurbörnun- um sem höfðu ekkert nema harðan steininn til að leika sér á. í þessu litla samfélagi var María eins og drottning í ríki sínu. Hun ræktaði garðinn sinn af alúð bæði í eiginlegri og óeiginlegri merkingu. Börnin hennar runnu upp eins og fíflar í túni — hvert öðru mann- vænlegra — og blóma- og trjágarð- urinn hennar sunnan við húsið varð fegurri með hverju árinu sem leið. Innan dyra var allt fínt og fágað og mikið var betri stofan hennar glæsiieg, það fannst mér að minnsta kosti þegar ég kom þar fyrst; lítil borð hér og hvar með puntudúkum og skrautmunir á hill- um, þetta var nokkuð sem sveita- barnið hafði aldrei áður augum lit- ið. Ævinlega tók hún vel á móti litlum gestum sem komu að leika við krakkana og ekki voru móttök- urnar síðri þegar fannbarðar telpur leituðu skjóls í húsi hennar af því að bylurinn var svo svartur að þær treystu sér ekki lengra; komust ekki heim úr skólanum eða frá „stoppistöðinni" í einum áfanga. Þá var gott að koma inn í hlýjuna til Maju. Og innan skamms var heitt kakó komið á borð og bestu smákökur í heimi settar fyrir gest- ina sem biðu þess í besta yfirlæti að veðrinu slotaði. En líf Maríu var ekki samfelldur dans á rósum. Gömlu hjónin dóu með fárra ára millibili og skömmu síðar varð Þorkell að lúta í lægra haldi fyrir þeim vágesti sem læknavísindunum hefur^enn ekki tekist að ráða við. Þá fór María að vinna utan heimilis enda voru börn- in orðin vel stálpuð og sum uppkom- in. Eins og margir aðrir frumbyggj- ar Kópavogs varð María að hrekj- ast frá húsi sínu og heimili þegar fulltrúar „framfara og uppbygging- ar" þurftu frekara olnbogarými. í þessum bæ „barna og blóma" var blómunum ekki ævinlega hlíft þeg- ar nútíminn kallaði og mér er ekki grunlaust um að María hafi grátið garðinn sinn og blómin þegar hún varð að fara úr Neðri-Dal, húsinu sínu gamla sem enn var á sínum stað — fátæklegt og einmanna — þar til fyrir þremur vikum. Þá var það rifið. Þar með lauk 50 ára sögu elsta hússins í dalnum norðanverð- um; hússins sem lengst hélt velli af þeim sjö sem mynduðu rammann utan um tilveru okkar sem ólumst þarna upp. Og nánast á sömu stundu lauk lífi Maríu Vilhjálms- dóttur sem hafði byggt þetta hús og búið þar í 40 ár. Hin húsin neðst við Nýbýlaveginn eru löngu horfin, voru ýmist rifin eða brennd. Upp- byggingin í Kópavogi var 'stundum sársaukafull, það hafa fiestir frum- byggjar bæjarins mátt reyna. . En nú er komið að leiðarlokum, enn einn af fullorðna fólkinu forðum daga er horfinn af sjónarsviðinu og grætur ekki framar gömlu byggð- ina sína. Við móðir mín háöldruð og systkini kveðjum góða grann- konu, þökkum henni trygga sam- fylgd í áratugi og sendum börnum hennar og öðrum ástvinum innileg- ar samúðarkveðjur. Helga Sigurjónsdóttir Kveðjuorð: OWf(LóIó)S. Guðmundsdóttír Fædd29. júlí 1947 Dáin 20. janúar 1989 Margs er að minnast, margt er að þakka Guði sé lof fyrir liðna tíð. Margs er að minnast margs er að sakna Guð þerri tregatárin stríð. (V. Briem.) Harmafregn — þrátt fyrir þann mikla sannleik að dauðinn er vís, kemur hann okkur einatt í opna skjöldu. Laugardaginn 20. janúar sl. fengum við fregnina um að bar- áttu Lólóar við sjúkdóm þann er hún bar væri lokið. Hversu oft hef- ur ekki flogið í hug okkar sú hugs- un að við fáum aldrei að vita á hvern hátt örlög okkar allra eru skráð. Eitt er víst, líf kviknar — og það deyr. Hversu óbærilegt það er þegar kallið kemur svo fljótt; okkur fínnst það ótímabært. Lóló hefur lokið vinnuc^egi sínum hér og nú tekur mikilvægt verkefni morg- undagsins við. Ég minnist Lólóar með söknuði — söknuði yfir að hafa ekki notað tímann betur. Árið 1973 tengdist ég fjölskyldu hennar, þá hittumst við fyrst. Hún var elskuleg, lífsglöð og vingjarnleg, full af áhuga — áhuga á lífinu, hún var félagslynd og þroskuð kona. Hugurinn reikar til þeirra fáu stunda en gjöfulla, ég fyllist þakk- læti yfir því að hafa fengið að kynn- ast henni. Syni mínum sem nú er á sjötta ári var hún honum ógleym- anleg. Lóló greip hug hans strax við fyrstu kynni. „Jæja, frændi minn, sæll vertu." „Ætlarðu nú að sjá hvernig ég geri," sagði hún eitt '" i S--------JÍ4-J.-------- 1_______ A »11111 Cl VIU llv iiin.v.i. ist hann ekki ósjaldan á Lóló og „Lólóarnudd". Ef einhver í fj'öl- skyldunni kennir krankleika er hann óðara tiibúinn í „Lólóarnudd" til að lina verkina. Þetta litla dæmi lýsir hve auðvelt var að hrífast af persónutöfrum þessarar konu. Allt- af full af áhuga á öllu sem hún tók sér fyrir hendur. Tilgangurinn er kannski ekki sá að harma þá er fara yfir móðuna miklu, jafnvel þó ungir séu. Ég minnist þin og vona að við sem eftir lifum helgum líf okkar gæsku og gleði þeirri sem þú bjóst yfir. „Það eru ljósin jafnt sem skuggarnir í lífí okkar sem gera líf okkar sterkt og fylla það dýpt." Elsku Siggi, Hildigunnur, Óli Már, foreldrar, systkini og frænd- systkini. Eg bið góðan guð að styrkja ykkur í sorg og söknuði. Dista Selfossi. Á Selfossi kynntist Ólöf manni sínum, Sigurði Emil Ólafs- syni, húsasmSðameistara, þau gengu í hjónaband 1966. Þeim hjón- um varð tveggja barna auðið; Hildi- gunnur Jónína fædd 1966 og Ólafur Már fæddur 1970. Árið 1973 flytja þau hjón til Reykjavíkur, þá hóf Ólöf að nema nuddlækningar, og setti síðan upp nuddstofu, sem hún starfrækti allt þar til hún var lögð inn á sjúkrahús í ágúst sl. og átti ekki afturkvæmt þaðan. Þennan tíma háði hún hetjulega baráttu sem lauk þann 20. janúar sl., því maðurinn með ljáinn sigrar ávallt að lokum. Eiginmaður, systkini og vanda- menn stóðu þétt saman um að létta frænku síðustu stundirnar og véku ekki frá sjúkrabeði hennar fyrr en yfir lauk. Síðustu kveðju fékk ég frá frænku um sl. jól, þó ekki í jóla- korti eins og venjulega, heldur með lækni sem vann á deildinni. Þau eru mörg jólakortin sem ég héf fengið frá þeim hjónum, skrifuð af frænku. Þær kveðjur eru geymdar því þær innihalda hlýju og heiðríkju, sem einkenndu frænku hennar alltof •stutts, !?f. í ýmsum félögum, bæði pólitískum nuddstofuna. Eftir þau kynni minn- lauk vann Ólöf í Landsbankanum á Þetta eiga ekki að vera eftir- Síst vil ég tala um svefh við þig. Þreyttum anda er þægt að blunda, og þannig bíða sælli funda, það kemur ekki í mál við mig. Flýt þér vinur i fegri heim. Krjúptu að fótum friðarboðans, fljúgðu á vængjum morgunroðans, meira starfa guðs um geim. (J.H.) Ólöf Sigurlaug fæddist 29. júlí 1947 j Reykjavík. Foreldrar hennar eru Ólöf M. Guðmundsdóttir og Guðmundur Jóhannsson. Allt frá bernsku hef ég fylgst með þessari frænku minni, og hún vissi vel um frænda á Siglufirði. Ólöf ólst fyrstu árin upp í Reykjavík, síðan fluttist fjölskyldan til Selfoss. mæli, heldur hinsta kveðja og þakk- ir fyrir allar samverustundir í blíðu og stríðu. Ég bið'herra lífsins að blessa frænku mína í hennar síðustu ferð, ferð sem bíður okkar allra. Ólöf hefur verið leyst frá lífsins oki. Svo bið ég guð að blessa hana og vernda á nýjum ævibrautum. Eiginmanni, börnum, foreldrum, systkinum og vandamönnum eru færðar hugheilar samúðarkveðjur. Það er huggun harmi gegn, að það eru birtan og heiðríkjan, sem frænka átti í svo ríkum mæii, sem gott er að orna sér við. Megi hún hvíla f friðarfaðmi. Ólafur Jóhannsson, Siglufirði. Drottinn gaf og Drottinn tók, lofað veri hans heilaga nafn. Hún Lóló er horfin, dáin! Það er köld staðreynd, sem erfítt er að sætta sig við. Þau hjónin, LÓ16 og Sigurður, bjuggu í sama húsi og við um nokkurra ára skeið. Með okkur tókst mikil og góð vin- átta sem aldrei bar skugga á. Lóló var alltaf boðin og búin til að hjálpa ef með þurfti, og á tímann sinn við að nudda eða gefa ljós var hún óspör. Ég átti yið veikindi að stríða í dálítinn tíma og þau veikindi skildi Lóló mjög yel. Þá reyndist hún mér sem sönn vinkona, og kom þá í ljós hennar stórkostlega trygglyndi og heila manngerð. Það er svo margt f þessu lífi sem við fáum ekki skilið. Þegar vinum okkar og ástvinum er kippt burt svona í blóma lífsins spyrjum við: Hvers vegna? En allt er í hendi guðs og minningin lifir eftir um góða og sanna vinkonu. Ég þakka góðum guði fyrir þær stundir er við Lóló áttum saman og þær perlur verða geymdar í sjóði minninganna. Við hjónin vottum Sigurði, börn- um og öðrum ástvinum okkar dýpstu samúð. Guð blessi ykkur og styrki í Jesú nafni. Þóra Björk

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.