Morgunblaðið - 14.02.1989, Page 13

MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 14. FEBRÚAR 1989
13
Hvað með togstreitu
tilfinninganna?
Sviðsmynd, talið frá vinstri: Herdís Þorvaldsdóttir, Pálmi Gestsson, Lifo'a Þórisdóttir og Helga Jónsdóttir
________Leiklist
Jóhanna Kristjónsdóttir
Þjóðleikhúsið frumsýndi Háska-
leg kynni eftir Christopher
Hampton, byggt á skáldsögunni
Les Liaisons Dangereuses eftir
Choderlos de Laclos.
Lýsing: Sveinn Benediktsson
Leikmynd og búningar: Karl
Aspelund.
Þýðing: Karl Guðmundsson og
Þórdís Bachmann.
Leikstjórn: Benedikt Árnason.
Spillingarlíf fransks aðalsfólks í
lok átjándu aldar, brögð og klækir
sem einkum snúast um að illa inn-
rætt hertogafrú og fyrrverándi við-
hald hennar og kvennabósi með
vísigreifatitil koma sér saman um
að greifinn fleki nokkrar stúlkur til
viðbótar. Sér til skemmtunar vænt-
anlega og hertogafrúnni til hugsvöl-
unar, ef vera kynni hún gæti náð
sér niður á væntanlegum eða fyrr-
verandi elskhugum sínum. Flókið?
Varla svo mjög því að höfundur er
nærgætinn við áhorfendur og sér
til þess að vísigreifínn og „fóm-
arlömb" hans eru svo lengi að koma
sér að efninu, að þetta hefst allt
saman.
Þetta leikrit skrifaði höfundur
upp úr djarfri og frægri sögu sem
skrifuð var á sögutíma verksins.
Sagt er að hún hafí valdið hneyksl-
un á sínum tíma og ekki ósenni-
legt. Sama verður ekki sagt um
leikritið, það er ákaflega erfítt að
skynja nánd þessa verks nú og þess
sem það hefur að segja. Og þó er
þetta margverðlaunað verk.
Samt er auðvitað hægt að íhuga
togstreitu tilfínnininganna, eða öllu
heldur afneitun þeirra, það gæti
borið í sér næga dramatík til að
vekja áhuga á „siðfágaðri úrkynjun
yfírstéttarinnar", ef úrkynjunin á
að birtast í þessum leik þeirra vísi-
greifans og hertogafrúarinnar, sem
er að vísu dálítið erfítt að festa
hugann við og það sem er öllu
verra; mér var engin leið að hafa
samúð með þessu fólki, þó að skynja
megi snautlegt líf þess og tómt.
Sýning Þjóðleikhússins varð ekki
til hjálpar þessu leikverki. Fyrst
leyfi ég mér að nefna að leikmynd-
in var rýr og mögur. Nokkrir
Lúðvíksstólar færðir til og frá um
sviðið milli atriða, tjöld við glugga
og dyr ósköp fjarri að vera glæsi-
leg, virkuðu hálflufsuleg og krump-
uð. Fatnaður leikara var í litlausara
lagi, og er þá kurteislega til orða
tekið. Leikstjóri hefur ekki á hreinu
— eða það skilaði sér ekki á frum-
sýningunni að mínum dómi — hvers
konar sjónleik er verið að færa
upp. Er þetta hádramatískur sjón-
leikur, með ívafí kímni og ádeilu?
Eða fáránleikur einn saman? Eða
eitthvað annað? Sum atriðin, sem
voru samkvæmt texta langt frá því
að vera fyndin, vöktu hlátur og/eða
vandræðalegt fliss. Atriði þar sem
ádeilan var hvað nístingslegust
náðu ekki tilgangi sínum, því að
allt í einu var farið að leika í allt
annarri tónjegund. Staðsetningar
báru ekki vott um hugmyndaauðgi
og er það furðulegt, því að Bene-
dikt Árnason hefur oft verið öðrum
flínkari hvað þær varðar. Þá eru
leikarar látnir vera alltof innarlega
á sviðinu, án þess séð verði, hvaða
meiningu það hefur.
Ragnheiður Steindórsdóttir er
markgreifafrú Merteuil, það mikla
flagð. Ragnheiður leikur af reisn
og áhuga. Hún hefur lítillar hjálpar
notið í mótun hlutverksins og erfitt
að trúa á takmarkalausa illsku
hennar. Gervi hennar og þó einkum
andlitsförðun er út í hött. Pálmi
Gestsson fer með hlutverk þess
slóttuga vísigreifa sem verður fyrir
þeirri reynslu að upplifa sannar til-
fínningar í garð konu, en áttar sig
ekki á því fyrr en eftir æðistund
og nokkrar aðrar flekanir. Pálmi
sýndi athyglisverðan leik í mörgum
atriðum, honum tókst ekki frekar
en Ragnheiði með hertogafrúna að
ná fram nógu sannfærandi úr-
þvætti úr vísigreifanum. Aftur á
móti hafði hann ágæta sviðsfram-
göngu og sýndi viðkunnanlega ein-
lægni þegar tilfínningatogstreitan
ætlar að gera út af við hann.
Helga Jónsdóttir hafði hvað
þokkalegast gervi, var skýrmælt og
óþvinguð, en lítið meira. Lilja Þóris-
dóttir var í gervi Madame de Tour-
vel, sem er konan sem breytir vísi-
greifanum. Hún var ágætlega prúð
og siðsöm í framkomu, lék á lægri
nótunum, sem mér fannst rétt. Á
hinn bóginn fór meira en lítið úr-
skeiðis þegar geðshræringamar
gagntaka hana. Herdís Þorvalds-
dóttir var gamla frúin og gerði
hana snyrtilega úr garði og María
Ellingsen var stúlkan 'Cecile og átti_
góða spretti, en ekki sérlega sann-
færandi í einfeldningsskapnum, en
kannski rétt túlkun, vísast að Cec-
ile sé ekki öll þar sem hún er séð.
Halldór Bjömsson var af leikstjóra
gerður alltof bjálfalegur, Randver
Þorláksson verður að gæta sín á
tilgerðarlegri framsögn. Sólveig
Pálsdóttir fór af lipurð og hæfílegri
stílfærslu með hlutverk Emilie
gleðikonu. Auk þeirra var svo hópur
þjónustuliðs sem gekk öðm hveiju
inn og út og átti sameiginlegt að
vanda sig og vera í fádæma kauða-
legum búningum.
Baráttan við tilfínningamar, af-
neitun þeirra ellegar misþyrming
ætti að hafa sína skírskotun. Jafn-
vel hjá frönsku yfirstéttarfólki á
átjándu öld. En þá verður að vekja
áhuga, þá verður að hafa einhvem
púnkt að leggja upp frá og helst
vita að hvaða púnkti á að stefna.
Opnunartími: Föstudaga.kl. 13-19 • Laugardaga.kl. 10-16 • Aðra daga...kl. 13-18
Fjöldi fyrirtækja - gífurlegt vöruúrval
HUMMEL
SAMBANDIÐ
RADÍÓBÆR
ELFUR
HERRABÚÐIN ADAM
MÍLANO
BLÓMALIST
NAFNLAUSA BÚDIN
THEÓDÓRA
v
STEINAR— HUÓMPLÖTUR- KASSETTUR
- BOGART — GARBÓ — TÍSKUFATNAÐUR
SPORTVÖRUR ALLS KONAR
FATNAÐUR Á ALLA FJÖLSKYLDUNA
- HUÓMTÆKI O.M.FL. P.H
BARNAFATNAÐUR
HERRAFATNAÐUR
-SKÓFATNAÐUR 1
- BLÓM OG GJAFAVÖRUR 1
- EFNI ALLS KONAR
- KVENTÍSKUFATNAÐUR
- SNYRTIVÖRUR - SKARTGRIPIR
TÍZKUVÖRUR
O.M.FL. FYRIRTÆKI
ÓtrúleO*
verd