Morgunblaðið - 01.04.1992, Side 20

20
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 1. APRIL 1992
Morgunblaðið/Sverrir
Frá kynning^u vinnuverndarársins. Frá vinstri Eyjólfur Sæmundsson,
forstjóri Vinnueftirlits ríkisins, Jóhanna Sigurðardóttir félagsmála-
ráðherra og Hólmfríður Gunnarsdóttir, hjúkrunarfræðingur hjá
Vinnueftirliti ríkisins.
Vinnuverndarár að hefjast:
Aðbúnaður bættur og
komið í veg- fyrir slys
og atvinnusjúkdóma
Vinnuverndarár verður haldið
frá marsmánuði þessa árs til mars-
mánaðar ársins 1993 í löndum
EFTA, en Evrópubandalagið hef-
ur fyrir nokkru ákveðið sams kon-
ar átak í löndum sínum á sama
tíma. Sérstök áhersla verður lögð
á að bæði stjórnendur og launþeg-
ar geri sér grein fyrir gildi vinnu-
verndar. Þá hefur verið ákveðið
að hér á landi verði sérstakt átak
gert til að auka vinnuvernd. Enn-
fremur verður styrkur veittur til
átaka á þessu sviði, svo sem ráð-
stefnur, kannanir, myndbanda-
gerð og þess háttar og rennur
frestur til að skila umsóknum um
styrkina út 1. maí næstkomandi.
Að sögn Jóhönnu Sigurðardóttur
félagsmálaráðherra er áhersla lögð
á að þeir aðilar, sem að þessum
málum vinna hér á landi, taki þátt
í vinnuverndarárinu og Vinnueftirlit
ríkisins hefur fyrir hönd ráðuneytis-
ins forystu í þessum máluni. Mark-
mið vinnuverndarársins er að alls
staðar bæði í stórum sem smáum
fyrirtækjum sé hugað að því að að-
búnaður sé góður, komið sé í veg
fyrir vinnuslys og atvinnusjúkdóma
og að stuðlað sé að vellíðan starfs-
fólks. Markmið ársins eru að hreint
loft sé á vinnustaðum, öryggi og
vellíðan á vinnustað og að vamir séu
gegn hávaða og titringi á vinnustað.
Hér á landi verður áhersla lögð á
að iiinra starf fyrirtækja verði eflt
og að miðað verði að því að þar sem
10 starfsmenn eða fleiri eru verði
skipaður öryggisvörður og öryggis-
trúnaðarmaður, en öryggisnefndir
þar sem starfsmenn eru 50 eða fleiri.
Tilkynningum um vinnuslys til
Vinnueftirlits ríkisins hefur fjöígað á
síðustu árum en samkvæmt athugun,
sem gerð var á Slysadeild Borgar-
spítalans, eru slysin mun fleiri en
tilkynningamar gefa' til kynna og
ætla má að um 12 þúsund vinnuslys
verði hér á hveiju ári. Árið 1990
barst 761 tilkynning um vinnuslys
til Vinnueftirlitsins og á árabilinu
1986-1990 létust 18 einstaklingar
af völdum vinnuslysa.
Flestar tilkynningar um atvinnu-
sjúkdóma til Vinnueftirlitsins eru
vegna heyrnartaps af völdum há-
vaða. Miðað við niðurstöður greinar-
gerðar sem Alþjóðavinnumálastofn-
unin í Genf lét gera, er kostnaður
Fjórir sýslu-
menn skipaðir
í GÆR skipaði forseti íslands Jón
Skaftason yfirborgarfógeta sýslu-
mann í Reykjavík. Forsetinn skipaði
einnig Guðmund Sophusson, aðal-
fulltrúa við embætti bæjarfógetans
í Hafnarfirði, Garðakaupstað og á
Seltjamamesi og sýslumannsins í
Kjósarsýslu, sýslumann í Hafnar-
firði, Þorleif Pálsson, skrifstofu-
stjóra í dóms- og kirkjumálaráðu-
neytinu, sýslumann í Kópavogi og
Ólaf K. Ólafsson, bæjarfógeta í Nes-
kaupstað, sýslumann í Stykkishólmi.
Þeir eru skipaðir frá 1. júlí 1992.
vegna vinnuslysa og atvinnusjúk-
dóma hérlendis á bilinu 3,8 til 11,4
milljarðar króna.
Landsnefnd vinnuverndarársins er
skipuð Eyjólfi Sæmundssyni, for-
stjóra Vinnueftirlits ríkisins, en hann
er formaður nefndarinnar, Ágústu
Guðmundsdóttur, frá BSRB, Jóni
Rúnari Sveinssyni, frá VSÍ, Erling
Aspelund, frá VMS, og Grétari Þor-
leifssyni, frá ASÍ. Verkefnisstjóri er
Hólmfríður Gunnarsdóttir, hjúkmn-
arfræðingur hjá Vinnueftirliti ríkis-
ins.
*
Oskarsverðlaunin:
Val akademíunnar
kom mjög á óvart
Frá Árna Þórarinssyni í Los Angeles
ENN einu sinni kom Bandaríska kvikmyndaakademían mönnum í
opna skjöldu við afhendingu Óskarsverðlaunanna hér í fyrrakvöld og
gilti það um fleiri flokka en bestu erlendu myndina. En valið á þeirri
mynd kom verulega á óvart. ítalska myndin Mediterraneo í leikstjórn
Gabríele Salvatores hreppti þessi eftirsóttustu kvikmyndaverðlaun í
heiminn en í bollaleggingum og spádómum sérfróðra hér þótti hún
eiga langminnsta möguleika; efstar og jafnar í þeirri röð voru, eins
og fram hefur komið hér í blaðinu, íslenska myndin Börn náttúrunn-
ar og Rauða luktin frá Hong Kong. Sigurvegarinn er gamanmynd sem
gerist á stríðsárunum.
Þótt óneitanlega hafi niðurstað-
an valdið vonbrigðum hér meðal
íslendinganna eru allir sammála
um að Friðrik Þór Friðriksson og
Börn náttúrunnar hafi ekki aðeins
flutt íslenska kvikmyndagerð lang-
an veg, heldur ísland og íslenska
menningu. Myndin hefur hlotið
geysigóða kynningu og áætlað er
að um milljarður manna í 49 lönd-
um hafi fylgst með beinni útsend-
ingu frá verðlaunaafhendingunni.
Friðrik Þór Friðrikson sagði í
samtali'við Morgunblaðið; „Þetta
er búið að vera mjög gaman, þó
skemmtilegra hefði verið að enda
með fullnaðarsigri. Þetta val kom
mjög á óvart. Ég hefði orðið
ánægðari ef kínverski leikstjórinn
Zhang Yimou hefði fengið verð-
launin. Hann var sá okkar sem
átti þau mest skilið og er lang
merkasti kvikmyndagerðarmaður-
inn.“
Hann sagði að þessi niðurstaða
þýddi að Böm náttúrunnar fengi
mun takmarkaðri dreifingu í
Bandaríkjunum en hún hefði feng-
ið ef verðlaunin hefði fallið henni
í skaut. „En við erum búnir að
tryggja okkur heimsdreifingu með
útnefningunni, þannig að við get-
um verið mjög ánægðir með
árangurinn."
Þegar Friðrik Þór var spurður
um hvað tæki nú við svaraði hann:
„Nú set ég allt trukk í næstu mynd,
Cold Fever, sem við stöndum að
saman, ég og bandarískur fram-
leiðandi minn, Jim Stark. Við mun-
um nú kýla á að ljúka handriti og
fjármögnun með það fyrir augum
að taka myndina í sumar á íslandi
og í Japan. Við höfum þegar fund-
ið dijúgan áhuga á þessu verk-
efni, þar á meðal frá ýmsum all-
þekktum leikurum.“
Jim Stark sagði í samtali við
Morgunblaðið í gær að þessi niður-
staða akademíunnar væri stór-
furðuleg að sínu mati: hann hefði
verið í fagnaðarsamkvæmi ítal-
anna og þeir hefðu varla skilið sig-
urinn sjálfir. „En ég hlakka mjög
til að hefjast nú handa með Frið-
riki Þór við gerð Cold Fever,“ sagði
hann.
En hvað gerðist? Friðrik Þór
sagði í samtali við blaðið að það
vekti sérstaka athygli að myndir á
vegum dreifingarfyrirtækisins Mir-
amax sigruðu í keppninni um bestu
erlendu myndina fjögur ár í röð.
„Þeir kunna þetta. Eg veit ekki
alveg hvað það er sem þeir kunna.
En ég hef rökstuddan grun um að
tilgangurinn helgi meðalið."
Siguijón Sighvatsson kvikmynd-
aframleiðandi í Hollywood sagði
að það hefði nú gerst annað árið
í röð að mynd sem enginn hefði
haft trú á sigraði og í fjögur ár
hefðu myndir sama dreifingarfyrir-
tækisins borið sigur úr býtum.
Áfangaskýrsla GATT-nefndar landbúnaðarráðherra:
Raunverð búvöru lækkar ár-
lega um 1% á aðlögunartíma
RAUNVERÐ Á búvöru til neytenda er talið lækka að jafnaði um 1%
á ári á aðlögunartíma nýs GATT-samkomulags sem byggt væri á
fyrirliggjandi samningsdrögum. Markaðshlutdeild erlendra búvara
í neyslu Iandbúnaðarvar hér á landi er talin verða 3-4% á fyrri
hluta aðlögunartíma samkomulagsins, en hækka svo smám saman
í 5-6% undir lok hans. Landbúnaðarafurða er neytt hér á landi fyr-
ir um 24 milljarða króna á ári, og því' svarar markaðshlutdeild
erlendra búvara til 700-1000 milljóna króna framan af aðlögunartím-
anum og 1200-1440 milljóna króna undir lok hans. Þetta er meðal
niðurstaðna í áfangaskýrslu nefndar sem Halldór Blöndal, landbún-
aðarráðherra, skipaði í desember síðastliðnum til að gera úttekt á
stöðu íslensks Iandbúnaðar í Ijósi harðnandi samkeppni í kjölfar
samninga um evrópskt efnahagssvæði og innan GATT.
í niðurstöðum nefndarinnar, sem
skipuð er þeim Þórði Friðjónssyni,
forstjóra Þjóðhagsstofnunar, Katli
A. Hannessyni, búnaðarhagfræði-
ráðunaut Búnaðarfélags Islands og
Magnúsi B. Jónssyni, forstöðu-
manni Hagþjónustu landbúnaðar-
ins, segir að ekki fari á milli mála
á nýtt GATT-samkomulag í anda
fyrirliggjandi draga geti haft veru-
leg áhrif á íslenskan landbúnað og
þjóðarbú. Að svo stöddu sé hins
vegar ákaflega erfitt að meta hver
áhrifin muni verða því að mörg
álitamál séu enn óútkljáð um túlkun
samningsdraganna. Við bætist að
ekki liggi fyrir hvaða stefnu innlend
stjórnvöld muni fylgja innan ramma
hugsanlegs samkomulags ef af því
verður, en svo virðis sem svigrúm
stjórnvalda til að veija landbúnað-
inn fyrir erlendri samkeppni verði
áfram verulegt.
Á aðlögunartíma GATT-sam-
komulagsins er kveðið á um að toll-
ar á innfluttar búvörur lækki um
36% að meðaltali en 15% að lág-
marki innan hvers vöruflokks sam-
kvæmt nánari skilgreiningum. í
niðurstöðum nefndarinnar segir að
svo virðist sem ,ákveða megi þessar
tollalækkanir þannig að virk lækk-
un verði einungis 15% á öllum mikil-
vægustu samkeppnisvörum inn-
lendra framleiðenda. Sé gengið út
frá því að áform um raunlækkun
verðs á innlendum landbúnaðaraf-
urðum samkvæmt búvörusamn-
ingnum standist í aðalatriðum, þá
verði ekki séð að samkeppnisstaða
innlendra framleiðenda veikist að
marki á aðlögunartíma GATT-sam-
komulagsins umfram lágmarksinn-
flutning. Einnig sé á það að líta
að innflutningur á hráum kjötvörum
og eggjum verður bannaður, að
minnsta kosti fyrst um sinn.
Raunverð á búvöru til neytenda
er talið lækka að jafnaði um 1% á
ári á aðlögunartímanum, og er sú
lækkun innan við markmið búvöru-
samningsins um lækkun raunverðs
á landbúnaðarvörum á samnings-
tímanum. Verð mun líklega lækka
mest á þeim vörutegundum sem
leyft verður að flytja inn, en þeim
mun minna sem vörutegundirnar
eru betur varðar fyrir samkeppni
við erlenbdar búvörur. í skýrslunni
segir að í þessu efni skipti þó miklu
máli hvaða árangri framleiðendur
einstakra búvara ná í í viðleitni sinni
til að auka framleiðni. Náist mark-
mið búvörusamningsins að fullu um
lækkun raunverðs gætu innlendar
búvörur lækkað meira en innflutt-
ar, en í því fælist að markaðshlut-
deild innfluttra búvara yrði minni
en gert er ráð fyrir í niðurstöðum
nefndarinnar.
Búist er við að verð til framleið-
enda lækki um 7% á öllum aðlögun-
artímanum, og er þá gert ráð fyrir
að vinnslustöðvar auki framleiðni
sína ekki minna en bændur. Ef
ekki komi til útflutnings búvara sé
óhjákvæmilegt að störfum í land-
búnaði fækki ef til vill um 2% á
ári. Sé gengið út frá því að mark-
mið búvörusamningsins um lækkun
raunverðs á sauðfjárafurðum náist,
og svipuð markmið varðandi aðrar
búvörur, telur nefndin að GATT-
samningsdögin feli ekki í sér veru-
lega röskun í landbúnaði umfram
það sem ella hefði orðið á næstu
árum. Þetta stafi af því að stefnt
sé að meiri raunlækkun á verði
búvara í búvörusamningnum en
GATT-drögin leiði af sér. Hins veg-
ar sé ljóst að ýmis atriði búvöru-
samningsins þurfi að endurskoða
og samræma við hugsanlegt GATT-
samkomulag. Telur nefndin að ef
GATT-samningsdrögin verði sam-
þykkt virðist mögulegt að útfæra
landbúnaðarstefnuna innan þeirra,
bæði landbúnaði og neytendum til
hagsbóta. Þetta sé hins vegar
vandasamt verk, sem geri miklar
kröfur til stjórnvalda, hagsmunaað-
ila og annarra sem ieggja muni
hönd á plóginn við mótun stefnunn-
ar í landbúnaðarmálum.
Kömiun á lífríki Bláa lónsins
NEFND á veguni heilbrigðis- og tryggingaráðuneytis, forsætis-
ráðuneytis og samgönguráðuneytis, sem hefur það hlutverk
að kanna og gera tillögur um fjölþætta nýtingu Bláa lónsins,
vinnur um þessar mundir að könnun á lífríki lónsins.
Að sögn Ingimars Sigurðssonar,
formanns nefndarinnar, fékk
nefndin 7 milljónir króna á fjárlög-
um á yfirstandandi ári og eru
fyrstu verkefni hennar að standa
fyrir könnun á lífríki Bláa lónsins.
Könnunin fer fram á vegum Iðn-
tæknistofnunar og hófst hún þann
1. mars síðastliðinn og stendur til
15. maí næstkomandi.
Ingimar segir að framkvæmdir
á vegum Hitaveitu Suðurnesja séu
þegar hafnar í samvinnu við nefnd-
ina. „Verið er að útbúa sérstakt
lón þar sem ætlunin er að fram-
kvæma læknisfræðilega könnun á
völdum hópi sjúklinga næstkom-
andi haust. Hitaveita Suðurncsja
leggur til fjármuni til þess að
mæta kostnaði við aðstöðuna,"
segir Ingimar.
Hann segir góða samvinnu hafa
náðst við heimamenn og aðra
tehgda aðila svo sem Islenska
heilsufélagið hf. Þá segir hann
möguleika á því að útlendingar
komi hingað til lands til að taka
þátt í rannsókninni, en líkur eru á
því að hingað komi hópur Þjóð-
veija í þessu skyni.