Morgunblaðið - 28.10.1992, Page 37

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 28. OKTÓBER 1992
Minning
Gunnar Jens Gíslason
bóndi, Vagnsstöðum
Fæddur 28. nóvember 1904
Dáinn 12. september 1992
Borgarhafnarfjall í Suðursveit er
ekki ýkja hátt en efst á því framan-
verðu er sem skaparinn hafi snert
töfrasprota og myndað hina feg-
urstu stuðlahvelfíngu er nefnist
Fallastakkanöf. Á sléttunni fram-
undan, sunnan við háls einn, stend-
ur bærinn Vagnsstaðir. Þar var
Gunnar fæddur 28. nóvember 1904
og voru foreldrar hans hjónin Hall-
dóra Skarphéðinsdóttir (f. 1861, d.
1943) og Gísii Sigurðsson bóndi (f.
1854, d. 1943). Þau eignuðust átta
böm og er Gunnar yngstur og sá
sem síðastur þeirra fellur frá.
Systkini Gunnars hétu: Láms,
trésmiður á Eskifírði, Sigríður, hús-
freyja í Holtum, Sigurður, bóndi í
Gamla-Garði, Borgarhöfn, Páll Sig-
bjöm Þórarinn, dó ungbam, Skarp-
héðinn, smiður á Vagnsstöðum,
Rannveig Þómnn, húsfreyja á Höfn,
Valgerður, húsfreyja á Höfn.
Gunnar kvæntist Sigríði Þórar-
insdóttur 18. ágúst 1929. Hún var
frá Neðrabæ í Borgarhöfn (f. 28.
febrúar 1893), dóttir Guðríðar Jóns-
dóttur og Þórarins Gíslasonar. Hún
lést 16. júlí 1969.
Gísli faðir Gunnars var sonur
Sigurðar, b. í Borgarhöfn, Jónsson-
ar, b. á Heinabergi, Hálfdánarson-
ar, b. í Eskey, Jónssonar, b. á
Lambleiksstöðum, Hinrikssonar, b.
á Viðborði, Sigurðssonar. Móðir
Gísla á Vagnsstöðum var Rannveig
Jónsdóttir, b. í Borgarhöfn, Þor-
steinssonar.
Halldóra Skarphéðinsdóttir,
móðir Gunnars, var dóttir Skarp-
héðins, b. á Fagurhólsmýri og í
Borgarhöfn, Pálssonr, b. í Amar-
drangi, Jónssonar, prests á Kálfa-
felli.
Börn Gunnars og Sigríðar em
þijú: Halldóra, var gift Bjarna
Bjarnasyni frá Efri-Laugey á
Breiðafírði en sonur þeirra er Bjami
Skarphéðinn Gunnar. Þórarinn
Guðjón, b. á Vagnsstöðum, kvæntur
Ingunni Jónsdóttur frá Smyrla-
björgum og eiga þau eina dóttur,
Sigríði Lúcíu. Guðný Valgerður,
húsfreyja á Stapa í Nesjum, gift
Sigurði Sigurbergssyni bónda þar.
Þeirra böm em sex talsins: Sigur-
björg, Sigríður Gunnþóra, Hallur,
Sigurlaug Jóna, Hulda Steinunn og
Gísli Skarphéðinn.
Kynni okkar Gunnars hófust fyr-
ir rúmlega 30 árum þegar ég sem
ungur piltur átti þess kost að dvelja
sumarlangt á Vagnsstöðum. Þá
vom þar auk Gunnars og Sigríðar,
Skarphéðinn bróðir Gunnars ásamt
Þórami og Ingunni. Ýmislegt var
Fædd 6. maí 1915
Dáin 20. október 1992
Löngu gestaboði er lokið. Húsið
litla sem hefur staðið opið gestum
og gangandi í meir en hálfa öld er
í dag hnípið og yfírgefíð. Þar sem
áður ríkti gleði og hamingja hefur
sorgin knúið dyra. Þarna í milli
skrúðgarðs og sundlaugar, neðan
götu er Svalbarð sem í mínum huga
er meira ævintýri en raunvemleiki.
Þó húsið sé yfírlætislítið að utan-
verðu og mér liggur við að segja
allt að því dúkkulegt þá er þar vítt
til veggja þegar inn er komið og
þó umfram allt er svo auðvelt að
skynja andardrátt og hjartaslög
hússins því ef nokkurt hús sem ég
hef kynnst, utan míns heima, hefur
sál og það stóra sál þá er það Sval-
barð í Neskaupstað.
Sú sem síðust gekk um góif þar
fyrir austan er í dag til grafar bor-
þá öðm vísi en nú. Búið var í gamla
bænun með baðstofuloftinu þar sem
allir sváfu undir sama þaki. Enn
vom stórfljót sýslunnar óbrúuð,
einn sími í sveitinni og heimaraf-
stöð, sem Skarphéðinn hafði reist
endur fýrir löngu við Árkvarnarlæk.
Landbúnaður þessa tíma hafði enn
mörg helstu einkenni þess landbún-
aðar sem landsmenn höfðu stundað
öldum saman. Fénu var smalað um
sumarið til rúningar í gijótréttinni
á Borgarhafnarhálsi. Hvorki
mjaltavélar né sjónvarp vom komin
til sögunnar og menn höfðu ánægju
af því að hittast og gáfu sér tíma
til að ræðast við. Það var ungum
pilti mikill fengur að hlusta á sam-
ræður þeirra Borghefninga. Málfar-
ið var afar sérstakt, framburður
einnig, eins og Þorvaldur Thorodd-
sen tók eftir og taldi einsdæmi er
hann ferðaðist um landið seint á
síðustu öld. Einangrun sveitarinnar
hafði enn varðveitt skýr málfarsein-
kenni.
Heimilislífíð á Vagnsstöðum var
ákaflega gott og milli Gunnars og
Sigríðar ríkti einstakt samlyndi. Ég
held að Vagnsstaðamenn hafí verið
opnir fyrir nýjungum, jafnvel um-
fram það sem almennt tíðkaðist.
Má vafalítið rekja það til Skarphéð-
ins bróður Gunnars sem var víð-
frægur hugvitsmaður og þúsund-
þjalasmiður. Gunnar og Skarphéð-
inn voru mjög ólíkir menn en áttu
engu að síður frábæra samvinnu.
Þeir fýlgdust vel með framförum í
landbúnaði og tækni almennt og
mun rafstöðin á Vagnsstöðum hafa
verið sú fýrsta í sveitinni.
Gunnar var búmaður af lífí og
sál eins og forfeður hans höfðu
verið og tók virkan þátt í sauðfjár-
ræktun. Hann bjó myndarbúi ásamt
Þórarni syni sínum en mátti jafn-
framt sem fulltrúi aldamótakyn-
slóðarinnar horfa uppá ærnar
breytingar í landbúnaði. Fyrir fáum
árum sagðist hann ekki skilja þær
kröfur sem almennt væru gerðar.
Önnur orð viðhafði hann ekki um
þær kollsteypur sem fylgt hafa þró-
un þessarar atvinnugreinar.
Gunnar vann mikið að málum
stéttar sinnar og gegndi ýmsum
trúnaðarstörfum. Hann var hlé-
drægur að eðlisfari og hefur varla
tranað sér fram heldur verið valinn
til þeirra verka sem honum var fylli-
lega trúað fyrir.
Það er til marks um hver áhugi
Gunnars var á búmálum að haustið
1928 gerði hann sér ferð á hendur
til Möðrudals eftir hrútum til kyn-
bóta. Með í þeirri för var Gísli Þór-
arinsson mágur hans. Slíkt þætti
ef til vill ekki í frásögur færandi
in. Ólöf Jóna hét hún fullu nafni
en af kunningjum var hún ætíð
nefnd Óla í Svalbarði. Ólöf heitin
var fríð kona, andlitssvipur hennar
hreinn, alvörugefínn þegar hún var
ein en hýmaði fljótt í viðræðu og
lék þá bros um munninn. Hún var
ekki margmál en stóð föst á sínu
í rökræðum. Allt lék í höndum henn-
ar, veisluhöld og hannyrðir voru
henni leikur. Hún var greind og
hollráð vinum sínum. Hún var bam-
góð svo eftir var tekið.
Ólöf heitin hafði átt við nokkur
veikindi að stríða undanfarin ár þó
hún bæri það ekki utan á sér. í
sumar sem leið kvaddi ég hana í
þeirri vissu að stutt yrði til næsta
fundar okkar en nú er hún öll. Hún
kvaddi þennan heim á sínn eigin
máta hljótt og stillilega, vék ekki
úr húsinu þar sem hún hafði búið
ein í fullan áratug fyrr en öll sund
voru lokuð og ekkert eftir nema
nú en þeir fóm gangandi utan
fýrsta spölinn og vom alls 19 daga
í ferðinni. „Okkur langaði að fara
og sjá þessar slóðir," segir Gunnar
í stuttri ferðasögu sem hann ritaði
skömmu eftir ferðina. Sú saga var
að þeirrar tíðar hætti ekki birt öðru-
vísi en að ganga manna á meðal
handskrifuð í tímariti Suðursveit-
unga. Sagan er fróðleg fyrir margra
hluta sakir. Gunnar lýsir skemmti-
lega því sem fyrir augu bar, meðal
annars er þeir komu að þústu í
Jökuldalsheiði sem reyndist vera
Veturhús. „Kona var þar úti við læk
að þvo. Tók hún kveðju okkar glað-
lega. En eftir útliti virtist okkur hún
mundi vera orðin um 200 ára göm-
ul og föt hennar, sem voru úr pok-
um og striga, hafa eflaust verið frá
tíð ömmu hennar, svo vom þau úr
sér gengin. Sagði hún okkur vel til
vegar.“
Á fýrstu áratugum aldarinnar
gat verið þröngt í búi í sveitum
þegar líða tók á veturinn. Þá vom
öll úrræði nýtt og m.a. gengnar fjör-
ur. Gunnar sagði mér frá því þegar
hann var unglingur sendur á fjöm
í leit að físki. Mér er sem ég sjái
hann halda fýrir allar aldir niður
hlaðvarpann frá gamla Vagns-
staðabænum. Leimrnar em ísi lagð-
ar en vegna leysinga liggur vatn
yfír. Hann veður berfættur út á
Bjarnahraunssand og heldur austur
fjöruna í leit að selrifnum físki.
Safnar í þijár fískspyrður en meira
getur hann ekki borið. Heldur síðan
sem leið liggur til baka í þann
mund sem fuglar fara á kreik. Eng-
in eftirsjá er að slíku harðræði en
vert er að minnast þess, ekki síst
nú á tímum, sem gengnar kynslóð-
ir töldu ekki eftir sér í leit að bjarg-
ræði.
Þótt árin liðu frá því ég dvaldi
sem unglingur á Vagnsstöðum lá
leiðin samt oft á þessar slóðir og
þar var gaman að líta inn. Gunnar
var alltaf, nema síðastliðið sumar,
nógu hress til að aka út á fjöru,
helst austur í Hálsós. Þar var hann
öllum hnútum kunnugur, bæði ör-
nefnum, munnmælum, landamerkj-
um og þvi þegar þar var síðast sleg-
ið, en það virtist ótrúlegt svo mikið
sem landið þar er nú upp blásið.
Það em fá ár síðan Gunnar sveifl-
aði böggum í hlöðunni á Vagnsstöð-
um. Hann hafði samt hægt um sig
síðustu árin og naut þess að dvelja
ævikvöldið á fæðingarstað sínum,
í skjóli sonar og tengdadóttur, í
sveitinni þar sem hann hafði unnið
sitt ævistarf.
Minni hans var ávallt óbilað og
með ánægju miðlaði hann af þekk-
ingu sinni á örnefnun í Suðursveit
og yfirfór örnefnaskrár. En að lok-
um var hann sem þrotinn að kröft-
um og fékk sína hvíld. Með Gunn-
ari er genginn vel gerður maður
sem var drengur góður og stakt
prúðmenni. Um leið og Gunnari eru
þökkuð góð kynni vottum við hjón-
in ættingjum hans og fjölskyldu
samúð.
Jóhann Helgason.
örskömm stund til hinstu ferðar.
Með þessum fáu orðum kveð ég
kæra mágkonu og votta systkinum
hennar og öðrum aðstandendum
djúpa samúð.
Fari heil og sæl, góð vinkona.
Björn Bjarman.
Olöf Jóna Stefáns-
dóttir - Minning
Guðrún Sveinsdóttir
Breiðabólsstað, Miðdölum
Fædd 28. október 1927
Dáin 8. júní 1992
Mig langar að minnst Guðrúnar
vinkonu minnar og samstarfskonu
með nokkrum orðum, en hún hefði
orðið 65 ára .í dag. Það er skarð
fyrir skildi að hún fór svo fljótt
yfir landamærin. Guðrún var mikil
úrvalskona og góður vinnufélagi,
en hún vann hjá Strætisvögnum
Reykjavíkur við farmiðasölu á
Hlemmi síðastliðin fjögur ár.
Ég kynntist Guðrúnu fyrst 1956,
en þá bjó hún ásamt manni sínum
Eyþóri Bjarnasyni í næsta nágrenni
við mig. Þau eignuðust þijá syni,
þá Svein, Birgi og Gunnar. Þeir
reyndust mömmu sinni góðir synir
og eins tengdadætur og barnaböm-
in öll. Eyþór og Guðrún slitu sam-
vistir fýrir mörgum árum. Hún átti
við erfíð veikindi að stríða síðustu
mánuðina sem hún lifði og bar sig
eins og hetja.
Hvíli Guðrún mín í friði.
Hennar vinkona,
Sigga.
t
Elsku litli drengurinn okkar,
REYNIR GÍSLI PÉTURSSON,
Lynghaga 22,
Reykjavík,
verður jarðsunginn frá Fossvogskirkju fimmtudaginn 29. október
kl. 10.30.
Ásta Marfa Reynisdóttir, Pétur Árni Rafnsson,
Birna Pétursdóttir, Rafn Jóhannsson,
Svanfríður María Guðjónsdóttir, Reynir Gísli Karlsson.
Innilegar þakkir til andlát og útför t allra sem sýndu okkur vináttu og samúð við
KRISTÍNAR JÓNSDÓTTUR
frá Irafelli,
Laugarnesvegi 86.
Börn hinnar látnu og aðrir vandamenn.
t
Þökkum innilega auðsýnda samúð og vinarhug við andlát og út-
för eiginmanns míns, föður, tengdaföður, afa og langafa,
BERGS SIGURÐSSONAR.
Jónína Eggertsdóttir,
Helga Hansdóttir, Sigmar Sigurbjörnsson,
Sigurður Bergsson, Guðriður Arnadóttir,
Þuríður Bergsdóttir,
barnabörn og barnabarnabörn.
t
Innilegar þakkir fyrir auðsýnda samúð og vinarhug við andlát og
útför
ÁSGEIRS BERGS FRIÐJÓNSSONAR
héraðsdómara.
Kolfinna Gunnarsdóttir,
Gunnar Már Ásgeirsson, Friðjón Asgeirsson,
Kolfinna Mjöll Asgeirsdóttir,
Áslaug Siggeirsdóttir, Friðjón Sigurðsson,
Sigurður H. Friðjónsson, Jón G. Friðjónsson,
Ingólfur Friðjónsson, - Friðjón Örn Friðjónsson.
t
Þökkum innilega sýnda vinsemd og
samúð við andlát og útför móður okk-
ar, tengdamóður, ömmu og langömmu,
KRISTÍNAR AÐALSTEINSDÓTTUR,
Háaleitisbraut 48,
Reykjavík.
Sérstakar þakkir til starfsfólks deildar
21 A á Landspítalanum.
Friðjón Hallgrimsson,
Pétur Hallgrímsson, Lena Hallgrímsson,
Helga Jóhanna Hallgrímsdóttir, Ragnar Kristjánsson,
Sigurbjörg Ragnarsdóttir,
barnabörn og barnabarnabörn.