Morgunblaðið - 11.11.1994, Blaðsíða 29

Morgunblaðið - 11.11.1994, Blaðsíða 29
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR11.NÓVEMBER1994 29 AÐSENDAR GREINAR Þjóðhátíðardagurinn 11. nóvember í Póllandi ÞANN 11. nóvember 1918 und- irrituðu Þjóðverjar vopnahlé í Compiegne, skógi fyrir utan París. Þar með lauk í raun fyrri heims- styrjöldinni. Á þessum degi afvopn- uðu Pólverjar þýska hermenn í mörgum borgum hins svokallaða Pólska konungsdæmis. Eftir þetta skipulögðu Pólverjar vald sitt á þessu fyrrum hernumda svæði mið- veldanna. Á 19. öld væntu margir Pólverjar heimsstyrjaldar, sem gat leitt af sér frelsi, sem Pólverjar misstu í lok 18. aldar. Þá skiptu Rússar, Prússar og Austurríkis- menn Póllandi á milli sín. Það má segja, að þetta hafi gerst með heimsstyrjöldinni 1914-1918. Þá var frjálst pólskt ríki endurreist. Nú er 11. nóvember haldinn sem þjóðhátíðardagur Pólverja, en ekki 22. júlí, þegar kommúnistar gáfu út árið 1944 skal um þjóðnýtingu. Þennan dag gefst okkur gott tæki- færi til að lýsa ástandinu í Póllandi dagsins í dag, 5 árum eftir að Pól- verjar öðluðust frelsi á ný undan valdi pólskra Moskvu-kommúnista. Pólland varð óháð ríki, án stjórnar kommúnista. En gerðist það í raun og veru? Árið 1989 gaf Tadeusz Mazowi- ecki, forsætisráðherra, út yfirlýs- ingu um „fyrirgefningu kommúnist- um til handa". Þessi pólitíska ákvörðun gerði það að verkum, að kommúnistar héldu áfram að hafa áhrif. Ákvörðun þessi, sem byggð var á kaþólsku siðferði, leiddi síðar til siðleysis í pólitík. Hvar sjáum við dæmi um þetta í dag? Við sjáum það m.a. á því, að skjöl frá komm- únistatímanum hafa verið eyðilögð; skjöl frá stjórnarnefnd Kommún- istaflokksins, frá öryggislögreglu og leyniþjónustu, sérstaklega um pólitísk morð. Vegna þessa geta sósíalistar SDRP (kommúnistar) í dag sagt, að þeir séu saklausir og beri enga ábyrgð. En þeir eru í tengslum við kjósendur gamla flokksins. Einnig sést þetta á því, að SDRP fékk að halda fyrri eignum Kommúnistaflokksins (PZPR). Þetta teiddi til þess, að kommúnist- ar urðu eignastétt, sem leynt og ljóst ræður yfir fjölmiðlum. Þannig geta þeir lýst veruleikanum að sín- um hætti í nútíð og fortíð og verið skoðanamyndandi. Stór hluti fólks af þessari eignastétt kýs SDRP- flokkinn, en ekki frjálslynda. Á tím- um samsteypustjórnarinnar (SDRP og bændaflokksins PSL), sem setið hefur frá hausti '93, getum við fundið dæmi um það, hvernig hin kommúníska hugsun er að koma aftur. Þar má nefna, að dregið hef- ur verið úr almennri einkavæðingu, og hinn venjulegi verkamaður, sem verður meðeigandi í fyrirtæki, kýs ekki lengur kommúnistaflokkinn. Þá getum við nefnt sem dæmi, að fólk í borgum og bæjum vill fá stjórn sinna svæða óháð stjórninni í Varsjá. En þar líka hefur verið tekið fyrir þessar endurbætur. Dæmi, sem sanna endurkomu gamla hugsunarháttarins, eru mörg: í ágúst var kvaddur til starfa, setn yfirmaður leyniþjónustunnar, maður að nefni Zacharski, sem hafði stolið teikningum af „Ste- alth"-þotu og af „Patriot"-eldflaug- um fyrir Rússa á kommúnistatím- anum. Og eðlilega hjálpaði þetta Pólverjum ekki að fá inngöngu í NATO, því. að þessi maður hefur verið dæmdur fyrir njósnir í Banda- ríkjunum. Réttarhöldunum yfir hershöfðingjunum, Ciaston og Pla- tek, lauk síðastliðinn september. Þeir voru yfirmenn þeirra, sem' myrtu prestinn Popieluszko, en há- Stretsbuxur kr. 2.900 Mikið úrval af allskonar buxum Opið á laugardögum kl. 11 -16 QÍ&4 Við getum fundið dæmi um það, ritar Gregzeg- orz Withowski, hvern- ig kommúnísk hugsun er að koma aftur í Póllandi. degisleikrit íslenska útvarpsins hefur und- anfarið fjallað um þetta Popieluszko-mál. Hershöfðingj arnir voru dæmdir saklausir. Að lokum vil ég nefna tengsl SDRP-flokksins við Austur-Evrópu og þá sérstaklega Rúss- land. Sem dæmi nefni ég undirróðurinn gegn Olechowski, utanríkis- ráðherra, sem styður inngöngu Póllands í EES og í NATO. Með hvaða hugar- fari munu Pólverjar halda upp á 11. nov- ember 1994 ef dæmin, Gregzegorz Witkowski sem nefnd voru hér að framan, eru höfð í huga? Ef kommún- istar sigra í forseta- kosningum næst- komandi vor, sem er mjög líklegt, sannar það að siðleysi í stjórnmálum vinnur á og við getum tekið undir orð G. Orwells: „Sá, sem ræður yfir fortíðinni, ræður yfir framtíðinni; sá, sem ræður yfir nút- íðinni, ræður yfir fortíðinni". , Höfundur er pólskur sagnfræðingur. Nýbýlavegi 12, sími 44433. Hefurðu hugleitt hversu miklum tíma þú eyðir í að hringsóla um miðbæinn í leit að „rétta" stæðinu? Og svo ertu alltaf að falla á tíma og fá gíróseðil undir rúðuþurrkuna. Þetta þarf ekki að vera svona. Vissir þú að frá miðastæðum og bílahúsum er mest 3 minútna gangur hvert sem er í miðbænum? Er ekki kominn tími til að nýta tímann og peningana betur? Bílahúsin eru þægilegasti kosturinn. Þau eru á eftirfarandi stöðum: Traðarkoti v/Hverfisgötu, Kolaportinu, Vitatorgi, Vesturgötu, Ráðhúsinu og Bergstöðum v/Bergstaðastræti. Mundu eftir smámyntinni - það margborgar sig. Flóknara er þetta ekki -fáðu þérstaeði BÍLASTÆÐASJÓÐUR Bílastœði fyrir alta P-kort er þægilegur greiðslumáti - það gildir í alla miðamæla í Reykjavík og þú getur hlaðið það aftur og aftur... i i

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.