Morgunblaðið - 29.01.1998, Síða 40

Morgunblaðið - 29.01.1998, Síða 40
MORGUNBLAÐIÐ , 40 FIMMTUDAGUR 29. JANÚAR 1998 MINNINGAR SIG URFINNUR KLEMENZSON + Sigurfinnur Klemenzson fæddist 9. október 1913. Hann andaðist á heimili sínu 22. janúar síðastliðinn. Foreldrar hans voru Auðbjörg Jónsdótt- ir, f. 5.5. 1888, d. 14.12. 1977, hús- freyja á Vestri- Skógtjörn, og Klem- enz Jónsson, f. 1.4. 1876, d. 16.8. 1955, bóndi, skólastjóri og oddviti á Vestri- Skógtjörn. Systkini hans voru: Jón, f. 30.12 1907, sjómaður í Reykjavík (látinn); Eggert, f. 19.7. 1909, skipstjóri á Skógtjörn (látinn); Guðjón, f. 4.1. 1911, læknir í Keflavíkur- héraði (látinn); Guð- ný Þorbjörg, f. 8.2. 1912, húsfreyja á Hofi á Álftanesi (lát- in); Sveinbjörn, f. 1.10. 1914, vélstjóri á Sólbarði á Álfta- nesi (látinn); Gunn- ar, f. 28.1. 1916, stýrimaður í Reykjavík (látinn); Guðlaug, f. 5.1. 1918, húsmóðir í Reykjavík; Sveinn Helgi, f. 29.11 1921, b. á Tjarnarbakka á Álftanesi; Sigurður, f. 31.8. 1926, múrari á Búðarflöt á Álftanesi. Utför Sigurfinns fer fram frá Bessastaðakirkju í dag og hefst athöfnin klukkan 13.30. Þegar mágur minn er kvaddur hinsta sinni koma margar minning- ar upp í hugann í gegnum áratuga nærveru og náin kynni. Finnur var hann kallaður í daglegu tali, af sín- um nánustu ættingjum og vinum. Finnur ólst upp í stórum systkina- y. hópi, var hann sjötti í aldursröðinni af tíu systkinum. Áhugi eldri systk- ina beindist í ýmsar áttir þegar þau uxu úr grasi og þau fóru fljótlega að heiman í nám og störf. Fljótt kom í ljós að Finnur var natinn við skepnumar, hann var vel greindur og hagur í höndum og for- eldrar hans vildu að hann færi til Reykjavíkur og lærði eitthvað eins og hin systkinin. Hans var valið og hann gat vel hugsað sér að verða smiður. Honum var komið í læri í - þeirri grein og hann fór á tilsettum ' tíma til Reykjavíkur í fyrirhugað trésmíðanám. En hann staldraði að- eins stutt við. Þegar heim kom sagðist hann ekki hafa kunnað við sig. Mörgum áratugum seinna þegar við Finnur áttum tal saman um lífið og tilveruna barst talið að trésmíða- námi hans sem ekkert varð úr á hans yngri árum. Finnur sagðist aldrei hafa séð eftir því að svo fór. Hann sagði mér ástæðuna fyrir því: „Þú veist að pabbi hafði lítinn tíma til að hugsa um skepnurnar og bú- skapinn, með skólanum, oddvita- störfum og alls komar félagsstörf- um. Eg vissi að yngri bræður mínir myndu fara að heiman þegar þeir '•^hefðu aldur til og mamma var heilsuveil með stórt heimili.“ Ég kynntist Finni strax og ég kom í fjölskylduna og fluttist alfarið á Álftanesið haustið 1941. Við bjuggum fyrst á Skógtjörn sem Eggert mágur minn átti. Það var mikill samgangur á milli Skógtjarn- ar og Vestri-Skógtjarnar. Ég sótti mjólkina í fjósið til Finns og komst ekki hjá því að sjá hvað hann hugs- aði vel um kýrnar, þar ríkti natni, þrifnaður og reglusemi. Þannig var Finnur í öllum sínum störfum, allt fram á síðasta dag. Mér kemur nú í hug smáatvik sem gerðist á einhverju merkisaf- mæli Klemenzar föður hans. Það '?#var veisla og margir gestir saman- komnir. Börnin í fjölskyldunni sem þá voru ung að árum, voru að sjálf- sögðu þama líka. Kona úr Reykja- vík snýr sér að ungum dóttursyni Klemenzar og spyr hvort hann hjálpi ekki Finni í fjósinu. „Jú,“ seg- ir sá stutti. Konan heldur áfram að spyrja hvað afi hans eigi margar kýr. „Hann á engar kýr, hann Finn- ur á kýrnar." „Nú,“ sagði konan „á afi þinn þá húsið hérna?“ „Nei, amma á húsið,“ svaraði drengurinn. „Á afi þinn þá ekki neitt?“ spyr kon- an. Drengurinn hugsar sig um og segir svo íbygginn: „Jú, hann á margar, margar bækur.“ Ég sem var þama í grennd og heyrði um- ræðumar hugsaði með mér að málshátturinn „bragð er að þá barnið finnur" sannaðist hér. Sann- leikurinn er sá að Vestri-Skógtjörn gekk aldrei undir öðra nafni hjá má ekki skilja orð mín svo að bömin hafi ekki elskað og virt afa sinn, hann var elskulegur afi, en hann var mikið að heiman, en Finnur og amma alltaf á sínum stað og til taks er á þurfti að halda. Já, það var mikil gæfa fyrir börn- in okkar að eiga hann Éinn fyrir frænda og vera í nálægð hans. Hann var einstaklega barngóður. Bömin söfnuðust í kringum hann og öllum börnum þótti vænt um hann, hvort sem þau vora skyld honum eða óvandabundin. Eftir að vélarnar komu við sögu sóttust eldri drengirnir eftir að sitja á hjá Finni. Traktorinn hafði mikið aðdráttarafl eins og allir vita. Það var gaman að fá að taka í stýrið, Finnur var umburðarlyndur en við- hafði alla gætni. Það var mikið um að vera þegar hann var að hirða heyið og koma því í hlöðu. Við mæðurnar sem sáum út um gluggana okkar allt þetta krakkastóð í kringum hann, með galsa og hávaða, báðum Guð að hjálpa okkur og forða börnunum frá slysum. Það var með ólíkindum hvað Finnur hafði gott lag á börn- unum og í gegnum lífið komst hann án þess að nokkurt óhapp eða slys yrði í sambandi við heyskapinn. Á stríðsáranum breyttust bú- skaparhættir á ýmsa lund. Margir bændur hér á Álftanesi fóra út í hænsnarækt. Finnur byrjaði hægt í þeirri búgrein en óðum fjölgaði varphænum og hann fékk sér út- ungunarvél. Þá var nú gaman fyrir bömin að fylgjast með því furðufyr- irbæri. Finnur var farsæll maður í lífi og starfi, hann var jafnlyndur og hress og hafði gaman að því að fá heim- sóknir og spjalla við fólk. Hann var mikill náttúruunnandi og fróður um marga hluti eftir lestur góðra bóka. Hann var hraustur, en gerð var á honum mjaðmaaðgerð fyrir mörg- um áram. Nú I seinni tíð fór aftur að bera á bilun á mjöðm og fótum. Hann átti orðið erfitt um gang, sem endaði með því að hann varð ófær að ganga utandyra, ennfremur að ganga stiga. Hann lifði í voninni að komast í aðgerð nú í febrúar eftir langa bið. Ég kom til Finns einn fagran sumardag á síðastliðnu sumri. Hann var þá með sjónaukann sinn að horfa á hið fagra útsýni er við hon- um blasti í gegnum gluggann hans. Það stytti honum margar stundim- ar, dægrin löng. Hann sagðist íylgj- ast með fuglunum sínum á Skóg- tjörninni áfram en verst þætti hon- um að geta ekki gefið þeim eins og hann hafði alltaf gert. Ég fann að það þótti honum sárt. Það er marg- breytilegt fuglalíf á Skógtjörninni og hann þekkti alla fugla og ég held að þeir hafi þekkt hann. Éinnur var andlega hress til hins síðasta dags og hann fékk hægt andlát. Fallinn er frá maður er öllum þótti vænt um er honum kynntust eitthvað að ráði. Hann var mjög þakklátur því fólki er aðstoðaði heilsunnar vegna, að bjarga sér sjálfur. Ber þar að nefna bræður hans og Sigurrósu mágkonu hans. Enn fremur vil ég koma þakklæti til Gunnars Halldórssonar, sem gerði honum lífið léttbærara síðustu vikumar, með breytingu og lagfær- ingu á húsnæði hans. Far þú í friði, friður Guós þig blessi, hafðu þökk fyrir allt og allt. Gekkst þú með Guði, Guð þér nú fylgi, hans dýrðarhnoss þú hljóta skalt. (V. Briem.) Margét Sveinsdóttir, Sólbarði, Álftanesi. í dag kveðjum við Sigurfinn Klem- ensson. Það er undarlegt til þess að hugsa að hann sé ekki lengur á meðal okkar. Finnur sem skipaði svo stórt hlutverk í æsku okkar. Þegar við systkinin ólumst upp bjuggum við fyrstu árin í Ömmu- húsi, með foreldram okkar, ásamt Finni og ömmu. Allir krakkarnir kölluðu húsið Vestri-Skógtjörn „Ömmuhús" og skipti þá engu hvort amma, Auðbjörg Jónsdóttir, var amma þeirra eða ekki. Frá því við munum eftir okkur sá Finnur um búskapinn. Hann var bóndinn. Hann hugsaði um dýrin, sá um tún- in og dyttaði að útihúsunum. Aldrei féll honum verk úr hendi. Við minn- umst vorsins þegar sauðburðurinn stóð sem hæst og Finnur bað okkur krakkana að ganga um túnin til að fylgjast með litlu nýfæddu lömbun- um. Þegar við gengum fram á lömb- in tvö sem höfðu fæðst andvana og lágu hreyfingarlaus en mamma þeirra jarmaði ámátlega. Hlaupin heim, gráturinn og sorgin. En síðan rólegar útskýringar Finns á gangi lífsins, settar fram á einfaldan og tilgerðarlausan hátt fyrir okkur börnin. Við minnumst sumarsins, þegar fullorðna fólkið var á þönum við sláttinn. Finnur standandi við hlöðuvegginn ásamt bræðrum sín- um að spá í veðrið. Það varð að ná heyinu þurru inn í hlöðu áður en hann rigndi. Við krakkarnir reynd- um að hjálpa til sem mest. Við rök- uðum, snerum og elstu strákamir fengu að stjórna traktornum. Allir þóttust vera að hjálpa til. Það var líf og fjör langt fram á kvöld. En þessu stjómaði Finnur á sinn rólega hátt. Það hefði mátt ætla að krakka- mergðin myndi slá hann út af lag- inu, en aldrei sáum við hann skipta skapi eða missa þolinmæðina gagn- vart okkur. Þegar dimma tók á kvöldin í ágúst söfnuðumst við krakkarnir saman hjá Ömmuhúsi og fóram í leiki. Það voru feluleikir, fallin spýta, yfir og ýmsir drauga- leikir. Það var svo gaman að leika sér í kringum öll útihúsin þar sem vora ótal felustaðir. Oft aflagaðist eitthvað í þessum leikjum okkar þar sem við hlupum í gegnum útihúsin, yfir þau og kringum. Daginn eftir þurfti Finnur oft að laga til eftir okkur, en ekki minnumst við þess að hann hafi skammað okkur alvar- lega fyrir hamaganginn. Iðulega sagði Finnur okkur frá ýmsu sem gerðist þegar hann ólst upp. Hann sagði okkur sögur frá því þegar hann var ungur maður á ferð með bræðrum sínum og systram. Hann sagði okkur frá hemámstím- anum og fjölmörgu öðru ógleyman- legu. Alltaf talaði hann við okkur eins og jafningja. Það var því engin furða að alltaf væri fullt af börnum, skyldum og óskyldum, hjá Finni í Ömmuhúsi. Þegar við systkinin ux- um úr grasi og eignuðumst sjálf okkar eigin börn sóttu þau jafn mik- ið í Finn og við höfðum gert. Það er ekki hægt að skrifa um Finn án þess að nefna öll dýrin sem löðuðust að honum. Við munum ekki eftir Finni öðra vísi en að það væri köttur einhvers staðar nærri honum, ýmist sofandi í fanginu á honum eða labbandi á eftir honum. Það var ekki erfitt að skilja tíkina Dísu eftir heima þegar við fóram í skólann og mamma og pabbi fóra til vinnu. Við vissum að um Ieið og við færam myndi hún labba yfir til vera þar í góðu yfirlæti. Einnig söfnuðust fuglarnir í kringum Finn og gaf hann þeim iðulega eitthvað í gogginn, sérstaklega þegar snjór lá yfir öllu. Fræg er sagan um fálkann sem kom á hverjum degi og fékk þá eitthvað matarkyns. Hjarta þitt var hlýtt og gott, hugurinn rór og mildur, fas þitt allt bar fagran vott um fómarlund og skyldur. Blessuð sé minning Sigurfinns Klemenssonar. Ingólfur, Pálína, Ásmundur, Jón Guðlaugur og Baldvin. Finnur móðurbróðir minn er dá- inn. Hann hét Sigurfinnur Klem- enzson og var eitt tíu barna afa og ömmu, þeirra Auðbjargar Jóns- dóttur og Klemenzar Jónssonar á Vestri-Skógtjörn. Finnur var bóndi að Vestri-Skógtjörn eftir að afi og amma hættu búskap. Ætt hans og uppruni verður ekki rak- inn hér, það gera aðrir betur, en ég vil geta nokkurra atriða sem verma minninguna um Finn. Frænda mínum var margt til lista lagt. Hann var smiður góður á tré og járn og stundaði einnig bókband á yngri árum. Að eðlisfari var hann afskaplega geðgóður, skipti aldrei skapi. Finnur var mikill bamavinur, hann giftist aldrei og eignaðist eng- in böm en barnalán hans var í raun mikið vegna þess að öll börn hænd- ust að honum og dáðu hann, þau fylgdust með honum við störf hans og tóku þátt í þeim. Aldrei þurfti Finnur að brýna raust sína þegar hann ávarpaði börnin, enda vora orð hans lög hjá þeim öllum. I reynd má segja að Finnur gegndi hlutverki leikskóla á Suðurnesinu meðan hann var bóndi á Vestri- Skógtjörn. Finnur var einnig mikill dýravinur og fóðraði dýr og fugla á vetuma. Ég á mynd í fóram mínum þar sem fimm fálkar voru saman að gæða sér á kræsingum sem Finnur fóðraði þá á í Skógtjamarfjöranni. Finnur var minnugur og afskaplega fróður um lífið hér á Álftanesinu áð- ur fyrr þegar hér var bændasamfé- lag. Mig langar að þakka frænda mín- um ljúfar minningar frá uppvaxtar- áram okkar systkinanna á Hofi. Það var hlutverk okkar að sækja mjólk til hans út í Ömmuhús (Vestri-Skóg- tjörn) á morgnana en þá var oft spjallað við Finn um heimspekileg málefni við mjaltimar. Gaf hann okkur góð ráð og alltaf ræddi hann við okkur sem jafningja. Ekki má gleyma ævintýraferðun- um þegar um hrognkelsanetin var vitjað svo ekki sé talað um að fá að fara á skak á stóra bátnum, það var toppurinn á tilveranni. Að lokum vil ég þakka frænda mínum fyrir samverana og hollt veganesti. Minning hans gleymist ekki. Jón G. Gunnlaugsson (Ummi frá Hofi). Fuglar himinsins þekktu hann. Þeir vissu hvert þeir áttu að leita þegar harðna fór á dalnum. Engan hef ég annan þekkt sem hafði jafn- vel fálka undir sínum verndarvæng. Hann slátraði hænu ef á þurfti að halda til að geta gefið þessum vini sínum eitthvað í gogginn. Kalda, virka daga, þegar borgarbörnin máttu ekki vera að því að muna eft- ir álftunum á Tjörninni, kom það fyrir að „Reykjavíkurdömurnar", eins og hann kallaði þær, bragðu sér hingað í sveitina til þess að kvaka út brauðmola. Á vorin vakti hann með kíkinum sínum yfir unga- mömmunum á Skógtjöminni. Ef veiðibjallan varð uppvís að því að ganga of nærri þeim með græðgi sinni, var haglabyssan sótt og skoti hleypt af. Hræið hengdi hann upp á stöng á fjörukambinum, öðrum vargi til vamaðar. Það var ávallt upplifun að koma í Ömmuhús. Sérstök lykt, einstakt andrúmsloft. Viðmót bóndans hæversklegt og vingjarnlegt. Fram- heldur spurði Kristján minn: „Hvað segir hún?“ Með tímanum eignaðist ég vináttu hans og fannst ég rík. Einhvem veginn hef ég þó hálfpart- inn skammast mín fyrir að tilheyra neyslukynslóð nútímans, sem lagði túnin hans undir óþarflega stór hús og garða með fánýtum skraut- jurtum. Hann virtist þó ekki láta þessa innrás raska tilvera sinni um of, heldur hélt áfram að hugsa um hænurnar og rækta garðinn sinn af þeirri natni og festu sem einkenndi líf hans. Heimilisbragurinn á bæn- um bar vott um nægjusemi og um- fram allt reglusemi. Hver hlutur þjónaði sínum tilgangi og var á sín- um stað. Nöfnin á veggnum við hurðina í herberginu hans eru til marks um það, að þó þessi öðlingur hafi ekki eignast neina afkomendur, þá átti hann eitthvað í ótal einstak- Iingum. Hver krakkakynslóðin af annarri hefur sótt í hlýjuna og ör- yggið sem frá honum stafaði. Það hefur verið dýrmætt fyrir bömin mín að fá að kynnast frænda sínum. Síðustu bændumir á Álfta- nesi hverfa nú hver af öðrum á fund feðra sinna. Sigurfinnur Klemenz- son fæddist, lifði lífi sínu og dó á sama stað. Gamlar hendur bæra ekki gluggatjöldin lengur, hjartað í húsinu er hætt að slá. Hann fékk að fara með þeirri reisn og fegurð sem hann átti inni hjá almættinu. Guð geymi Finn minn, hér eftir sem hingað til. Kristín S. Sigurleifsdóttir. Það kom mér ekki beint á óvart þegar hringt var í mig 22. janúar sl. og mér sagt að minn gamli vinur og sveitungi, Sigurfinnur Klemenzson, Vestri-Skógtjörn, væri látinn. Það var svo í þetta sinn sem oft áður að ég hafði hugsað mér að heimsækja hann um nokkurt skeið, en af slóða- hætti ekki komið þvi í verk. Nú var það orðið of seint. Er ég heimsótti Sigurfinn síðast hafði hann látið svo mjög á sjá, að ljóst virtist vera að leiðin langa væri fyrir stafni og ef til vill ekki svo langt að bíða þess að ferðin hæfist. Margar ljúfar minningar leita á hugann, allt frá minni bemsku til síðustu ára. Ótrúlega margt birtist huganum, þótt allmörg ár hafi að- skilið aldur okkar Finns. Get ég í þessum línum ekki látið hjá Hða að geta sameiginlegs vinar sem geng- inn er fyrir nokkrum árum, en það var Magnús Stefánsson á Klöpp. Áttum við þrír margar góðar stund- ir saman, einkum og sér í lagi minn- ist ég stunda er Bakkus gamli var með í för og hressti upp á samkund- una með sinni einstöku lagni sem hann býr yfir, ef bönd era á honum höfð. Þegar kemur að ferðinni löngu hjá undirrituðum ætla ég rétt að vona að þessir gömlu félagar mínir og sönnu vinir verði tilbúnir með smá uppákomu fýrir sjálfskipaðan fulltrúa „Gesthúsaslektisins", verði okkur ætluð dvöl á nærliggjandi slóðum. Mjög sterk tengsl hafa ætíð verið milli heimilanna Amakots og Gest- húsa. Meðal annars mun Sigurfinn- ur og sumir hans eldri bræðra hafa unnið Gesthúsaheimilinu hér áður fyrr, bæði til sjós og lands. Bræður mínir tveir, mér eldri, héldu einnig mikinn kunningsskap við Finn og hans yngri bræður. Þessi tengsl hafa síðan enn haldist með þriðja ættlið og hér var það Finnur sem ávallt var miðpunkturinn. Eftir að ég óx úr grasi og gat eitthvað farið að bjástra var það iðulega svo ef um eitthvað vanhagaði heima í Gesthús- um, sem ekki var hægt að bjarga af heimamönnum, að sagt var: „Skrepptu suður í Árnakot og biddu Finn“ að hjálpa með þetta eða hitt. Ævinlega var Finnur reiðubúinn til aðstoðar hver svo sem vandamálin vora. Og eru honum hér með færðar síðbúnar þakkir fyrir hans liðleg- heit. Sigurfinnur var ekki víðfórall um dagana svo mér sé kunnugt um, en hann virðist ekki hafa þurft þess með til að kynnast og laða að sér fólk. Það má undran sæta hversu margir bæði ungir og aldnir þekktu

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.