Morgunblaðið - 14.08.1998, Qupperneq 28

28 FÖSTUDAGUR 14. ÁGÚST 1998
MORGUNBLAÐIÐ
Kryddlegin hjörtu
og eldsteikt nýrn.
#
Smjörsteiktur smokkfiskur
í sætu chilly.
#
Kókosristuð hörpuskel
með eplum og karrý.
#
Öðuskel í kryddjurtum
með ostatoppi.
Hvítvínssoðinn kræklingur.
#
Hunangssteiktur steinbitur
með soya og engifer.
#
Eldsteikt tindabykkja
í dökku koníakssmjöri.
#
Rósarsteiktur lambavöðvi
með grænpiparsósu.
#
Braseruð kanína með ólífum,
tómat og basillaufum.

Heimalagaður ís
#
Ofnbökuð kanilepli
#
Súkkulaði- og bananamús
Sími: 435-6700
------------------«^20
Mörkinni 3 • sími 588 0640
E-mail: casa@islandia.is
• www.cassina.it • www.roset.de
• www.zanotta.it • www.artemide.com
• www.flos.it • www.ritzenhoff.de
• www.alessi.it • www.kartell.it
• www.fiam.it • www.fontanaarte.it
www.mbl.is
AÐSENDAR GREINAR
Vorum
skuldunautum
Formaður!
Eg hef verið að taka til í flokks-
skúffunni hjá mér af því að ég ætla
að skilja við flokkinn.
Par rakst ég á bréf sem mér barst
frá þér skömmu fyrir landsfundinn
sem haldinn vai- á dögunum. Þar
skýrirðu frá heldur bágri fjárhags-
stöðu flokksins. Þú segir að við end-
urskoðun bókhaldsins hafi komið í
Ijós „að skuldir flokksins voru miklu
hærri en menn höfðu áður talið og
gert flokknum grein fyrir á lands-
fundi 1995. Samkvæmt þeim upplýs-
ingum áttu skuldir flokksins að vera
á bilinu 33-35 milijónir króna ..."
Og áfram:
„Við endurskoðun bókhaldsins
kom hins vegar í ljós að skuldirnar
voru 52 milljónir króna. Allt eru
þetta skuldir sem urðu til á og fyrir
árið 1995 og tengjast aðallega kosn-
ingum það ár og árið á undan.“
Að vonum er þér um og ó en lætur
þó ekki deigan síga heldur hvetur
okkur til að opna budduna, því ef all-
ir legðust á eitt og borguðu oft og
helst mikið í senn þá yrði þetta lítið
mál fyrir flokkinn og myndi styrkja
hann í „mikilvægu pólitísku starfi“
(hvað sem það þýðir nú, eftir á að
hyggja!) og segir: „... bið ég þig að
taka þessari beiðni vel ef vilji er til
að halda starfseminni áfram.“
Niðurlagsorð bréfsins gengu mér
hjarta nær og höfðu þau áhrif á mig
að ég er sestur við að skrifa þér. Þú
lýkur bréfinu svona:
„Með von um að með samstöðu
getum við bætt fjárhagsstöðu flokks-
ins og greitt skuldir hans sem um
leið eru skuldir okkar allra.“
Bréf þitt vekur ýmsar áleitnai-
spurningar.
Fyrsta spumingahrinan hljóðar
svo:
Hver gaf þessar röngu upplýsingar
á landsfundinum 1995, hver hafði
unnið þær í hendur þess sem veitti
þær og samkvæmt hvaða gögnum
voru skuldirnar 33-35 milljónir?
Hvaða gögn komu í ljós eftirá,
hvenær og hvemig og hvar höfðu þau
verið þessi gögn þegar verið var að
útbúa ársreikningana? Var verið að
falsa bókhaldið eða hvað, og hver var
þá að því? Hafði þetta „lítilræði" bara
gleymst? Eða vora þeir sem véluðu
um fjármál flokksins næst á undan
þér ekki talnagleggri en þetta?
Þú segir að þessar skuldir hafi
orðið til „á og fyrir árið 1995 og
tengjast aðallega kosningum það ár
og árið á undan“.
Þá er það hrina tvö:
Eg vil þó geta þess fyrst að þar
sem þú talar um kosningar 1995
vona ég að þú eigir við þingkosning-
ar sem haldnar vora það ár en ekki
formannskosningamar í flokknum
og geng út frá því að svo sé: Hver
stofnaði til þessara skulda, af hvaða
tilefni og hvað vai- skuldfært? Hver
stýrði peningamálum fram á haust-
daga 1995 og í umboði hvers og und-
ir eftirliti hverra? Og: Til hvaða
skulda var stofnað og hjá hverjum á
vegum flokksins í kosningum 1994?
Þá er komið að því að
inna eftir hinu sem ekki
er minnst á í bréfinu.
Það er nokkuð sem hef-
ur verið á flestra vitorði
fyrii’ þessa miklu end-
urskoðun á fjármálum
flokksins. Þetta er eins
konar óstaðfest þjóðar-
leyndarmál af því kyni
sem allir fjölmiðlamenn
landsins ákváðu að fara
í þagnarbindindi um og
tímabært að upplýsa nú
ef rétt er en kveða nið-
ur ef rangt er.
Því er spurt:
Er það rétt að forveri
þinn í formennsku
ásamt framkvæmda-
stjóra flokksins hafi haft nánast
óheftan aðgang að sjóðum hreyfing-
arinnar til einkanota í gegnum krítar-
kort eða á einhvem annan hátt?
Höfðu þeir tvímenningar fundið upp á
þessu bragði til búdrýginda hjá sér
Ég vil fá að vita, hvað
ég er að borga fyrir,
segir Ulfar
Þormóðsson í opnu
svarbréfi til formanns
Alþýðubandalagsins.
með vitund framkvæmdastjórnar
flokksins? Hversu háar upphæðir
vora þama á ferðinni? Vora hlunnindi
þessi talin fram til skatts?
Og áfram:
Er það rétt að einn af fram-
kvæmdastjórum flokksins og nú einn
af oddvitum sameiningarferilsins
(pólitískt orðfæri jafnaðarmanna) í
nágrannasveitarfélagi við mig hafi
notað ávísanahefti flokksins eins og
sitt eigið og bókhaldar-
ar hreyfingarinnar setið
löngum stundum við að
flokka nótur af veitinga-
húsum borgarinnar frá
rekstramótum flokks-
ins?
Mig langar líka að
inna eftir því hvaða lög-
giltur endurskoðandi
undirritaði flokksreikn-
inga fyrir og eftir
skuldaaukningu.
Allt þetta þætti mér
vænt um að fá að vita,
vegna þess að nú, eftir
landsfund, er komið í
ljós að búið er að veð-
setja flokkinn minn. Þú
segir að menn eigi ekki
að hlaupa frá skuldunum. Því er ég
innilega sammála, tek undir með þér
og tel sjálfsagt að rukka Hjörleif, því
ég er viss um að Hannibal hefur
þurft að borga sitt við brottfór svo
ekki sé minnst á annan formann
flokksins og nær í tímanum.
Það er vegna þess hversu sam-
mála ég er þér í skuldaskilamálum
að ég hef lagt fyrir þig þessar spurn-
ingar á opinberum vettvangi. Eg vil
fá að vita hvað ég er að borga fyrir
áður en ég reiði fram féð.
Loks er þá komið að þvi að spyrja
hver minn hlutur er í þessum skuld-
um. Eg ætla að reyna, „í anda þeirr-
ar samábyrgðar sem flokkurinn hef-
ur alla tíð staðið fyrir“, að borga
minn part fyrr en síðar svo ég hafi
það ekki á tilfinningunni þegar ég
fer með hugsjóninni á burt úr
flokknum að ég sé tengdur honum
skuldaböndum um ókomna tíð.
Með ósk um skjót svör og greið og
þakklæti fyrir samfylgdina á liðnum
ái-um og áratugum.
Höfundur er rithöfundur og fyrr-
verandi biaðamaður.
Um aflagjald og
erfðarannsóknir
AÐ UNDANFÖRNU hafa menn
komið að máli við mig og spurt mig
álits á erfðarannsóknum Kára Stef-
ánssonar og hafa viljað vita hvaða
afstöðu ég og félagar mínir í Sam-
tökum um þjóðareign hafa til þeirra
og íslenzkrar erfðagreiningar hf.
Stjómin hefur ekki fjallað með
formlegum hætti um þetta mál enda
þótt við höfum oft rætt það. Það
sem hér fer á eftir er því algerlega á
mína ábyrgð og ber ekki að túlka
sem skoðun Samtakanna.
Fiskimiðin umhverfís ísland era
þjóðareign. Það hefur verið ákveðið
með lögum frá Alþingi. Landhelgis-
stríð hafa verið háð á kostnað ís-
lenzku þjóðarinnar til þess að fá
aðrar þjóðir til að viðurkenna þenn-
an eignarrétt. Hálendi íslands er
sameign íslendinga. Fyrir því eign-
arhaldi er aldagömul hefð. Þegar
einhverjum einstaklingum, hópum,
félögum eða sveitarstjórnum er af-
hentur nytjaréttur og réttur til
gjaldtöku af þessum auðlindum er
brotið gegn eignarrétti almennings
og það sem alvarlegast er: komið er
fótum undii- lénsveldi. Lénsveldi er
búið að brjóta á bak aftur víðast
hvar um heiminn og við kennum í
sögubókum að það heyri til sögunni
og meira að segja höfum við í
stjórnarskrá ákvæði sem banna arf-
geng sérréttindi og titla.
Við höfum á íslandi lög um höf-
undarrétt og margvíslega löggjöf
sem verndar eignarhald manna á
hugverkum og uppgötvunum. Þegar
Kári Stefánsson setti á stofn fyrir-
tæki sitt kom hann að ónumdu landi
í þeim skilningi, að sú þekking og
Borðdúkar
U p p s e t n i n g a b ú ð i n
H v c r I i s g b t u 7 4, s í m i 55 2 5 27 0
Nýr og glæsilegur haust- og vetrarlisti
Fæst í öllum helstu bókaverslunum
f'fe&MOWSími 565 3900
------- Fax 565 2015
þær upplýsingar sem
til voru um heilsufar
Islendinga höfðu ekki
verið settar saman í
eina skjóðu og engum
hafði áður dottið í hug
að breyta mætti þeim í
verðmæti. Hann er því
upphafsmaður - frum-
herji. Það má segja að
Kári hafi komið með
hugmyndir sem hann
fékk fjárfesta til að
trúa á. Hér verður eng-
in tilraun gerð til að
hafa uppi neina afstöðu
til tæknimála svo sem
dulkóðunar. Það mál er
alveg sér á báti. Það er
spurningin um auðlindagjald sem
að okkur snýr. Er Kári að nýta auð-
lind og ber þá þjóðinni eitthvert
gjald fyrir þær nytjar? Til þess að
*
Islenzk erfðagreining á
ekki að greiða
auðlindaskatt, segir
Bárður G. Halldórsson,
þar eð hún er ekki að
nýta auðlind nema að
takmörkuðu leyti,
heldur skapa auðlind.
unnt sé að tala um auðlind verður
að vera vissa um verðmæti. Með
öðrum orðum: Ef þær upplýsingar
sem Kári og félagar hans safna
saman og vinna úr verða fyrir at-
beina þeirra að einhverjum verð-
mætum - sem engan veginn er víst
að verði - þá má fara að velta því
fyrir sér hvort þjóðinni sem vænt-
anlegum eiganda að forfeðrum sín-
um og upplýsingum um sig sem
heild beri eitthvert afgjald - ekki
fyrr. Við vitum að þegar róið er til
fiskjar og afla landað verða til verð-
mæti. Þessi verðmæti þóttu til
skamms tíma einskis eign þar til
þeim hafði verið landað. Þá urðu
þau sameign sjómanna og útgerðar-
manna. Stjórnmálamenn settu lög
og gerðu óveiddan físk að sameign
þjóðarinnar en gáfu síðan fáum út-
völdum nytjaréttinn. Þannig lögðu
þeir grann að léns-
veldi. Upplýsingar um
heilsufar íslendinga
eru ekki verðmæti fyrr
en lokið hefur verið við
að safna þeim upplýs-
ingum saman og til
þess kostað æmu fé.
Verðmætið verður
ekkert fremur en
skáldsaga sem aldrei
kemur út - ef ekki
tekst að koma upplýs-
ingunum saman og
gera þær að söluvöru.
Hugsum okkur að Kári
væri að semja ævisögu.
Ef hún kemur út er
ástæða til að ætla að
þegar greiddur hefur verið kostnað-
ur við útgáfuna fái hann eitthvað í
sinn hlut og sá sem sagan er samin
um sömuleiðis eitthvað í sinn hlut.
Nú hefur Kári lýst þvi yfir, að verði
einhver lyf þróuð upp úr rannsókn-
um hans og félaga hans, þá verði
þau lyf sameign þjóðarinnar og af-
hent henni ókeypis. Þessu má líkja
við aflagjald - en Samtök um þjóð-
areign hafa lengi bent á þann mögu-
leika að í stað veiðileyfagjalds verði
lagt á aflagjald sem komi á veiddan
fisk við löndun.
Niðurstaða mín er því þessi: ís-
lenzkri erfðagreiningu ber ekki að
gi-eiða auðlindagjald af því að hún
er ekki að nýta auðlind nema að
mjög takmörkuðu leyti heldur er
hún að búa til hugsanlega auðlind.
Það hefði aldrei hvai-flað að neinum
að leggja auðlindaskatt á Hrafna-
Flóka! Hugsanlega á þjóðin ein-
hvern „höfundarrétt" en varla fyrr
en bókin hefur verið skrifuð! Út í þá
sálma er ekki vert að fara að sinni.
Spurningum um siðferði og rétt ein-
staklinga til leyndar um sjálft sig og
heilsufar sitt verður ekki sinnt hér
en það látið öðrum eftir. Hins vegar
er full ástæða til að þakka Kára
Stefánssyni fyrir ævintýralegt
frumkvæði hans og óska honum og
fyrirtæki hans góðs gengis. Vonandi
verða honum einhver verðmæti úr
rannsóknum sínum þjóðinni allri til
hagsbóta og vísindunum sem eins
og allir vita „efla alla dáð“ og verða
því öllum íslendingum til farsældar.
Höfundur er varaformaður Sam-
taka um þjóðareign.
Bárður G.
Halldórsson