Morgunblaðið - 14.08.1998, Page 36

36 FÖSTUDAGUR 14. ÁGÚST 1998
MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ
GÍSLI
GUÐMUNDSSON
+ Gísli Guðmunds-
son fæddist í
Reykjavík 12.
1917. Hann Iést á
Landakotsspítala 8.
ágúst síðastliðinn.
Foreldrar hans
voru hjónin Ingi-
björg Gísladóttir,
húsfreyja, f. 4. nóv
1882 á Syðri-Brúna-
völlum, _ Skeiða-
hreppi, Árn., d. 25.
júní 1965, og Guð-
mundur Magnús-
son, sjómaður og
síðar fiskmatsmað-
ur, f. 15. nóv 1883 í Ananaust-
um í Reykjavík, d. 29. jan. 1932.
Systkini Gísla voru: Magnús, f.
17. júlí 1910, d. 8. okt. 1991,
Óskar, f. 9. okt. 1911, d. 9. sept.
1977, Vilhjálmur, f. 13. maí
1913, d. 27. jan. 1998, Björn, f.
17. júní 1914, d. 24. júlí 1972,
Margrét, f. 27. des. 1915, Guð-
björg, f. 18. mars 1919, d. 20.
ágúst 1945, Haukur, f. 4. júlí
1920, Guðmundur, f. 10. maí
1922, og Baldur, f. 9. júlí 1924.
2. febrúar 1951 kvæntist
. i Gísli eftirlifandi eiginkonu
sinni, Elínu Helgu Þórarins-
dóttur, f. 2. apríl 1925, fyrrv.
dómritara. Foreldrar liennar
voru Guðný Jónsdóttir, hús-
móðir, og Þórarinn J. Einars-
son, kennari. Börn Gísla og
Elínar eru: 1) Þórarinn, læknir,
f. 17. okt. 1951, kona hans
Bryndís Benediktsdóttir, lækn-
ir, f. 9. ágúst 1951. Þeirra börn
eru: Hulda Rósa, f. 12. ágúst
1978, Gísli Hrafn, f. 27. sept.
1980, Elín Helga, f.
9. apríl 1986 og Lís-
bet Guðný, f. 17.
júlí 1991. 2) Guðný,
hjúkrunarfræðing-
ur, f. 27. júní 1953.
Hennar maður Sig-
urgeir Guðinunds-
son, umsjónarmað-
ur, f. 21. nóv. 1957.
Börn: Gísli Hreinn
Halldórsson, f. 31.
ágúst 1978, Guð-
mundur Sigur-
björn, f. 18. okt.
1986, Jóhann Ingi,
f. 11. okt. 1989, d.
21. júní 1991, og Þórarinn Við-
ar, f. 30. jan. 1991. 3) Guð-
mundur Ingi, húsasmíðameist-
ari, f. 7. maí 1955, kona hans
Vigdís Arnheiður Gunnlaugs-
dóttir, meinatæknir, f. 11. feb.
1957. Börn þeirra: Valur, f. 9.
des. 1980, Fanney, f. 11. júlí
1985, og Haukur, f. 15. apríl
1994. 4) Hrafnkell Viðar, tölv-
unarfræðingur, f. 5. maí 1960,
kona hans: Björg Eysteinsdótt-
ir, hjúkrunarfræðingur, f. 10.
sept. 1961. Börn þeirra eru:
Margrét Lilja, f. 10. okt. 1989,
ojg Snorri, f. 8. sept. 1993. 5)
Aður átti Gísli Brynhildi Ósk,
bókagerðarmann og myndlist-
armann, f. 9. mars 1944, með
Þóru Guðrúnu Jónsdóttur.
Gísli vann mestan hluta
starfsævi sinnar í Reykjavíkur-
lögreglunni, eða í 36 ár. Einnig
vann hann nokkur ár hjá Plast-
prenti. Útför Gísla fer fram frá
Langholtskirkju í dag, og hefst
athöfnin klukkan 13.30.
Ég vil í fáeinum orðum minnast
tengdaföður míns, Gísla Guðmunds-
sonar. Kynni okkar hófust fyrir 30
árum þegar ég kom fyrst inn á
heimili þeirra Elínar sem unnusta
elsta sonar þein-a, Þórarins. Það
var gamlárskvöld, heimilið jóla-
skreytt, hlýja og vinsemd einkenndi
móttökumar. Þó man ég sérstak-
lega eftir móttökum Gísla. Hann
ræddi heimsmálin við mig sem jafn-
ingja og hlustaði vel eftir mínum
skoðunum þó svo ég væri aðeins 17
ára unglingur.
Gísli ræddi sjaldan persónuleg
mál og spurði fátt um einkahagi
fólks, en það var þó ekki svo að það
skipti hann ekki máli. Sem dæmi
um umhyggjusemi Gísla og góðvild í
minn garð vil ég nefna, að þegar
okkur Þórarni á námsárunum tókst
að aura saman fyrir fyrsta bílnum
okkar, gömlum ryðguðum Skoda,
sem þó í okkar augum bar af öðrum
bílum og varð þess valdandi að við
kynntumst persónulega flestum bif-
vélavirkjum borgarinnar, hringdi
Gísli einn daginn í mig og sagði:
„Bryndís mín, ég var að tala við
mann sem vinnur með mér í lög-
reglunni. Ég ætla að standa fyrir
hann vaktir og hann ætlar að kenna
þér á bfl. Hann kemur og sækir þig
á eftir.“ Bílprófsleysi mitt hafði
okkar á milli aldrei borist í tal áður
og hann vildi aldrei tala um þessa
vinnu sem hann lagði á sig til þess
að ég gæti keyrt Skodann á við Þór-
arinn. Annað lýsandi dæmi um um-
hyggju hans var þegar við fluttum
heim frá Svíþjóð með þrjú lítil börn.
Ég fór strax í fulla vinnu sem oft
vildi teygjast úr. Ég man þó ekki til
að ég hafí kvartað hátt yfir heimilis-
störfunum. Gísli tengdafaðir minn,
þá sjötugur, hringdi og sagði:
„Bryndís mín, þú veist ég er hættur
í Plastprenti, en ég hef svo mikla
orku sem ég þarf að losna við. Mér
datt nú svona í hug að ég kæmi til
þín og skúraði fyrir þig. Ég er ansi
laginn við það.“ Þrátt fyrir úrtölur
mínar mætti hann allan þann vetur
með fötu og skrúbb og aldrei hefur
stóra húsið verið eins hreint. Um
borgun var aldrei að ræða og hann
vildi ekki minnast á þetta nema sem
greiða við sjálfan sig.
Mér kemur það oft í hug að Gísli
og systkin hans hljóta að vera ein-
staklega vel af guði gerð og seigt í
þeim, sem marka má hversu þau
hafa öll komist vel til manns þrátt
fyrir fátækt og erfiðleika í uppvexti.
Gísli ólst að mestu upp hjá vanda-
lausum og hlaut mjög litla skóla-
v
>
+
Eiskulegur eiginmaður minn, faðir okkar,
tengdafaðir, afi og langafi,
ÓLAFUR H. ODDGEIRSSON
frá Vestmannaeyjum,
Borgarheiði 13v,
Hveragerði,
andaðist á Sjúkrahúsi Reykjavikur miðviku-
daginn 12. ágúst.
Jarðarförin verður auglýst síðar.
Ragna Lísa Eyvindsdóttir,
Eyvindur Ólafsson, Sigríður R. Jónsdóttir,
Hjörtur Ólafsson, Gunnur Inga Einarsdóttir,
Hlynur Ólafsson, Þórdís Magnúsdóttir,
Ásta Katrín Ólafsdóttir, Jóhannes Guðmundsson,
Lilja Björk Ólafsdóttir, Óskar Óskarsson,
Elva Ósk Ólafsdóttir, Andri Örn Clausen,
barnabörn og barnabarnabarn.
göngu, mest farkennslu í sveit
nokkra mánuði í senn sem barn.
Hann var eðlisgreindur vel og fróð-
leikfús. Einkum hafði hann gaman
af sögu og stjórnmálum. Hann
kynnti sér mál ýtarlega og myndaði
sér sjálfstæðar skoðanir, sem hann
hélt vel fram. Bréfin sem hann
sendi okkur til Svíþjóðar eru gull-
náma. Þau voru yfirleitt margar
þéttskrifaðar blaðsíður og hófust
alltaf á þessum orðum: „Elsku Þór-
arinn og Bryndís, af okkur Ellu er
allt gott að frétta, en það er verra
ástandið í Afríku...“ eða í næsta
bréfi Suður-Ameríku. Síðan íylgdi
nákvæm greinargerð um stjórn-
málaástandið í þeim heimshluta.
Menning, saga og stjórnmál Kín-
verja vora honum alla tíð mjög hug-
leikin. Hann keypti alla tíð kínversk
tímarit og las þau af mikilli elju.
Hann lét það ekki hindra sig að þau
voru skrifuð á tyrfinni ensku. Hann
sat við eldhúsborðið heilu kvöldin
með enska orðabók og kínablaðið og
fletti upp orðum sem hann skildi
ekki og lærði ensku um leið. Hann
ræddi kínversk málefni af mikilli
kunnáttu og áhuga. Ég man eftir
símtölum þar sem hann hringdi og
var mikið niðri fyrir og sagði: „Ertu
búin að sjá Moggann í dag? Sástu
ekki greinina?" Ég hélt þá, að ég
hefði misst af skrifum einhvers ná-
komins vinar eða ættingja. Nei, það
gat þá verið grein um stjórnmálaá-
standið í Taívan, sem hann síðan
ræddi af mikilli kunnáttu og ef ég
einu sinni sem oftar hnaut um kín-
versk nöfn eða atburði furðaði hann
sig góðlátlega á kunnáttuleysi
tengdadóttur sinnar og sagði:
„Bryndís mín, þú menntuð mann-
eskjan, kannast þú ekki við þetta?“
Það var ekki bara um heimsmálin
sem Gísli hafði sjálfstæðar og
ákveðnar skoðanir og vai- óhræddur
að fara sínu fram. Heilsurækt var
honum snemma hugleikin. Hann
þótti ekki lítið undarlegur í háttum
þegar hann sást hlaupa eftir Ægis-
síðunni og taka teygjuæfingar á
móts við Sörlaskjólið fyrir 30 árum
og enginn var farinn að skokka og
teygja. Á þeim áram hristi fólk líka
höfuðið yfir sannfæringu hans á
hollustu trefjaríkrar fæðu og leit
baukana með hveitikíminu, hörfræ-
inu og sojabaununum hornauga.
Hann fór í sund daglega og stund-
aði göngur. Snemma vors var ég á
leið til vinnu og klukkan ekki orðin
átta að morgni. Þá sá ég Gísla
ganga rösklega á móti rokinu á
Hverfísgötu. Hann var þá að æfa
sig fýrir Kínaferðina. Hann hafði
gengið við hækju og staf um tíma
vegna krankleika í fótum, en ákvað
að staflaus skyldi hann til Kína og
með þrotlausum vilja og æfingum
tókst það, þó að heilsan brygðist
honum í þeirri ferð.
Gísli var keppnismaður að eðlis-
fari. Hann spilaði brids og tefldi
mikið. Hann tók þátt í mótum bæði
innanlands og utan og vann til
margra verðlauna. Hann spilaði
ætíð til vinnings. Hann kom heim að
afloknu spilakvöldi og rakti spilið
fyrir okkur spil fyrir spil og ekki öf-
unda ég þann sem hafði lagt rangt
út eða misskilið meldingar. Hann
hafði unun af að taka upp spil eða
skákir úr blöðum og bókum og æfði
sig að tefla við tölvu. Stuttu áður en
hann lagði upp í síðustu Kínaferð
sína fór ég með honum í búð að
kaupa bridsbók og sagnspjöld.
Hann talaði þá um Villa bróður sinn
sem hann spilaði mikið við en var
nýdáinn og ég fann að hann saknaði
hans sárt.
Gísla afa, Gísla tengdapabba og
pabba er sárt saknað á okkar heim-
ili og minningin um hann geymist
ávallt í huga okkar.
Bryndís Benediktsdóttir.
Það era rúmir tveir áratugir síð-
an ég kynntist Gísla tengdaföður
mínum fyrst. Hann tók mér strax
opnum örmum, og fannst mér sem
ég hefði alltaf tilheyrt fjölskyldunni.
Gísli var mjög vel að sér um marga
hluti, enda mjög fróður maður og
víðlesinn, en hann var að miklu leyti
sjálfmenntaður og lærði t.d. ensku
að mestu leyti með því að lesa er-
lend fréttablöð með orðabók sér við
hlið, þar sem hann fletti nýjum orð-
um jafnóðum upp og lærði þau. Gísli
fylgdist mjög vel með heimsmálum í
fréttum, jafnt í útvarpi sem og í
dagblöðum, og hafði mjög sjálfstæð-
ar og sterkar skoðanir á ýmsum
málum.
Þegar Gísli varð sjötíu ára bauð
hann öllum afkomendum sínum og
tengdabörnum til Laugarvatns, sem
var einn af hans uppáhaldsstöðum
og áttum við þar góða helgi saman.
Þetta varð til þess, að upp frá því
fórum við alltaf í fjölskylduferð á
hverju sumri. Þá var yfirleitt gist í
tvær nætur einhvers staðar úti á
landi, grillað, farið í gönguferðir,
leiki og sund. En Gísli leiddi hópinn,
þar sem hann var ákaflega mikið
fyrir útivist og hreyfingu. Hann var
mjög vel á sig kominn líkamlega og
máttum við hin yngri hafa okkur öll
við að fylgja honum eftir í fjallgöng-
um. Fyrir fáum árum fór annað
hnéð að gefa sig og átti hann þá
ekki jafn auðvelt með gang og fyrr.
Það var erfiður tími fyrir hann þar
sem hann gat ekki hreyft sig sem
fyrr, en hann hafði t.d. verið vanur
að fara í sund daglega.
Gísli og Elín höfðu mjög gaman
af því að ferðast bæði innanlands og
utan og það vora ófáar ferðimar
sem þau fóru í, og kynntust þau þá
mörgu góðu fólki, þar sem Gísli var
mjög opinn persónuleiki og fljótur
að kynnast öðrum. Oft fékk Gísli
fólk til að grípa í spil eða tefla og
hafði hann unnið verðlaun oftar en
einu sinni í bridskeppnum. Ég mun
sakna samverustundanna sem við
áttum saman.
Guð blessi minningu hans.
Vigdfs.
Alltaf þegar ég hitti afa tók hann
svo vel á móti mér með kossi og
faðmlagi og þannig kvaddi hann
mig líka alltaf.
Það var alltaf svo gott að tala við
afa, hann settist niður hjá manni og
ræddi við mann, þannig að mér
fannst ég vera mikilvæg manneskja.
Mér fannst skemmtilegast þegar
við fórum saman í fjölskylduferðirn-
ar, þá skemmtu allir sér svo vel
saman. Líka á jólunum og á áramót-
unum, þá hittust við líka alltaf öll,
stórfjölskyldan. Við munum sakna
afa sérstaklega mikið á þessum tím-
um.
Ég mun alltaf sakna hlýju faðm-
lags hans.
Þín sonardóttir,
Fanney.
Föðurbróðir minn, Gísli Guð-
mundsson, er látinn. Hann starfaði
lengst af sem lögregluþjónn í
Reykjavík, varð áttræður og einu
ári betur. Gísli fæddist í Reykjavík
12. júlí hið örlagaríka ár 1917. Hann
fæddist á milli byltinganna tveggja í
Rússlandi, febrúarbyltingarinnar
og októberbyltingarinnar, en fyrsti
veturinn sem hann lifði í Reykjavík
hefur lengst af verið nefndur frosta-
veturinn mikli. Þann vetur bjó hann
í litlum og köldum kjallara í vestur-
bæ Reykjavíkurborgar.
Það má með vissum rétti segja að
Gísli Guðmundsson og jafnaldrar
hans hafi lifað heilt söguskeið, enda
tala sumir sagnfræðingar nútímans
um tuttugustu öld hina skemmri.
Spannar hún tímann frá upphafsár-
um fyrri heimstyrjaldar 1914 og
fram að hruni Berlínarmúrsins 1989.
Þessir sögulegu atburðir koma
upp í hugann þegar ég minnist
Gísla, ekki síst vegna þess hve sag-
an var honum hugleikin. Hann
fylgdist vel með öllum atburðum og
hafði sína persónulegu sýn. Ég var
eitt sinn að spyrja hann út í tímana.
Síðari heimstyrjöldina bar á góma.
Þá mælti Gísli: „Ég var á Vífilsstöð-
um og man að ég var að fara í mat
þegar ég heyrði að Hitler hefði ráð-
ist inn í Sovétríkin. Ég man að ég
hugsaði: Nú er maðurinn endanlega
orðinn vitlaus. Þetta verður hans
bani.“
Ég hef líka heyrt af bréfum sem
Gísli ski-ifaði syni sínum og tengda-
dóttur, er þau vora erlendis við
nám, en í þeim fjallaði hann gjarnan
um ástand mála víða um heim, tók
eina heimsálfu fyrir í einu.
Það er skrýtið að nú þegar flestir
telja einsflokkskerfi úrelt er engu
líkara en allir séu sammála um allt
og fylgi í raun sömu flokkslínunni,
einsog um eitt allsherjar einræðis-
gallerí sé að ræða. Ég kunni því vel
að meta þann eiginleika Gísla að
vera ekki endilega á sama máli og
meirihlutinn. Það þekkjum við úr
bókmenntunum að minnihlutamenn
hafa oft meiri málstað.
Ég tel að viðhorf Gísla til þjóð-
mála hafi mótast talsvert af kreppu-
áranum og erfiðleikunum sem þá
blöstu við. Hann sagði mér frá
harkinu í verkamannavinnu í
Reykjavík, sfldveiðum á Siglufirði
og bústörfum í Borgarfirði. Þó svo
að í frásögnum hans birtist heimur
óöryggis og erfiðleika var stutt í
skopskynið og hinn mærðarlega
krepputón var hvergi að finna í orð-
um hans.
í blaðagrein velti Gísli því fyrir
sér hvort Evrópusambandið gæti
komið í veg fyrir vandræði einsog
kreppuna með skipulagi sínu og
hvatti um leið eldra fólk til að segja
frá reynslu sinni af kreppunni. Á
þeim áram kynntist Gísli hinum ill-
ræmda vágesti berklunum og dvaldi
um hrið á Vífilsstöðum. Þrátt fyrir
veikindin tókst honum að nýta tím-
ann til lesturs og þekkingaröflunar.
Gísli hreifst mjög af Kína og Kín-
verjum og heimsótti Kína tvisvar
sinnum. Síðasta ferð hans til Kína
var á þessu ári. Það var viss helgi-
blær yfir því að sjá Kína í hinsta
sinn. Gísli hafði kynnt sér sögu Kína
vel áður en hann fór þangað í fyrsta
sinn.
Hann las bækur um Kína, ferða-
sögur og sagnfræðirit og var áskrif-
andi að blöðum einsog Peking Revi-
ew og China Bulletin. Hann kenndi
sjálfum sér ensku við fróðleiksöflun
um Kína og kynnti sér einnig vel
sögu annarra landa. Hann sló orð-
unum upp og merkti við þau í orða-
bókinni.
Einhverju sinni þegar ég spurði
Gísla hvað væri svona merkilegt
við þessa Kínverja vitnaði hann í
Alla Spánarfara sem ferðast hafði
um allan heim og hélt því fram að
Kínverjar væra gestrisnir menn.
Þegar Gísli síðan naut gestrisni
Kínverja þótti honum Alli hafa haft
lög að mæla. Ásamt sínum trygga
förunaut, Elínu konu sinni, ferðað-
ist hann víða og höfðu þau komið
saman í allar heimsálfur nema
Ástralíu.
Gísli var einsog áður segir fædd-
ur í Reykjavík. Hann var sjötti í
röðinni af tíu systkinum. Faðir hans
var úr Ánanaustum í Reykjavík og
rótgróinn Reykvíkingur en móðir
hans úr Skeiðahreppi í Árnessýslu.
Af systkinunum tíu era nú sex látin.
Aðstæður höguðu því þannig að
systkinin ólust ekki nema að litlu
leyti upp saman. Þau voru send á
ýmsa sveitabæi, aðallega í Grímsnes-
inu, en áttu eftir að sameinast á ný á
heimili móður sinnar í Reykjavík.
Gísli dvaldist á Laugardalshólum
í Laugardal. Hann lýsti dvölinni þar
sem ánægjuiegri. Laugardalshólar
vora með stærstu býlum í sveitinni.
Hann sagði mér að eitt sinn hefði
hann verið sendur eftir brauði að
öðrum bæ. Með honum var vinnu-
maður og er þeir komu að móbergs-
klöpp einni heyrðu þeir drunur í
jörðinni. Þeir höfðu jámkarl með-
ferðis og börðu nú lengi í steininn,
fóra í gegn og fundu hver. Hestur-
inn sem Gísli var á tók sprett og
hann rúllaði af baki með brauðið í
fanginu. Gekk Gísli með brauðið
heim en hverinn var síðan notaður
til að hita upp alla bæina í grennd-
inni.
Gísli hafði alla tíð yndi af skáklist
og bridgespili. Hann tefldi fyrir lög-
regluna á skákmótum og náði oft
góðum árangri. Hann þótti líka lag-
inn sem lögregluþjónn og beitti fyr-
ir sig samræðulist með góðum ár-
angri. Sem unglingur sá ég hann oft
á Laugaveginum. Hann var oft að
spjalla við menn en engan sá ég
hann færa burt í járnum.
Ég þakka Gísla kynnin. Þau lifa
með mér sem línur í ljóði. Elínu
konu hans og börnum öllum og
barnabömum sendi ég samúðar-
kveðjur.
Einar Már Guðmundsson.