Morgunblaðið - 15.11.1998, Qupperneq 23

MORGUNBLAÐIÐ
SUNNUDAGUR 15. NÓVEMBER 1998 23
LISTIR
Glæpir í fortíð og nútíð
ERLENDAR
BÆKUR
Spennusaga
„SUNSET LIMITED"
eftir James Lee Burke. Dell Fict-
ion 1998. 387 síður.
BANDARÍSKIR bókmennta-
gagnrýnendur virðast ekki eiga
nógu stór orð til þess að lýsa
verkum spennusagnahöfundar-
ins James Lee Burkes. Er jafn-
vel sagt að hann sé besti banda-
ríski rithöfundurinn sem nú
starfar og þykir kannski ein-
hverjum ofsögum sagt. Hitt er
rétt að hann skrifar óvenju góð-
an texta miðað við þá sem fást
við spennusöguformið vestra, og
þeir eru ófáir; persónur hans
eru mun dýpri og margræðari
en annarra og glæpafléttan er
ofin úr mörgum þráðum sem
tengjast í nútíð og fortíð. Burke
er afkastamikill rithöfundur og
segist ski-ifa allan daginn, sjö
daga vikunnar, en nýjasta sagan
hans heitir „Sunset Limited" og
kom nýlega út í vasabroti hjá
Dell-útgáfunni. Líkt og í bókinni
sem Burke gerði á undan henni,
„Cimarron Rose“, segir hér af
lögreglumanninum Dave
Robicheaux í smábænum Nýju-
Íberíu í Louisiana í Suðurríkj-
unum. „Cimarron Rose“ var frá-
bær lesning og þessi gefur
henni eiginlega lítið eftir.
Burke leggur yfirleitt meiri
áherslu á persónur sínar og um-
hverfið sem þær eru sprottnar
úr en eiginlegu spennu-
söguplotti og skapar hið skraut-
legasta persónugallerí í nýju
sögunni, sem vekur ýmist djúpa
samúð eða skelfingu í huga les-
andans. I þetta sinn á aðalsögu-
hetjan, Robicheaux, í höggi við
einstaklega viðurstyggilega of-
beldismenn sem árum saman
hafa skilið eftir sig slóð eyði-
leggingar og dauða í Louisiana
og komist upp með það vegna
þess að þeir eru hvítir en fórn-
arlömb þess svört.
Sagan hefst á því að frægur
fréttaljósmyndari, Megan
Flynn, kemur til bæjarins.
Bróðir hennar er kvikmynda-
gerðarmaður að gera bíómynd í
nágrenninu, en fyrir nokkrum
áratugum var faðir þeirra myrt-
ur og krossfestur upp við hlöðu.
Hann hafði staðið í réttindabar-
áttu svertingja. Með því að
systkinin koma til bæjarins á ný
vakna upp gamlar minningar af
voðaatburðum þessum auk þess
sem dularfullt morðmál kemur
mn á borð lögreglunnar í Nýju-
Iberíu; tveir ungir menn eru
drepnir úti á víðavangi og svo
virðist sem einn af tveimur eða
þremur morðingjum þeirra hafi
klæðst einkenningsbúningi lög-
reglunnar. Þá er bókari nokkur
drepinn í fangelsi og berast
böndin að vini Flynnsystkin-
anna og enn flækist málið þegar
leigumorðingjar koma á staðinn
og tengjast mafíunni þarna í
Suðurríkjunum, sem telur sig
illa svikna ýmist af kjaftatííúm
eða skuldunautum.
James Lee Burke er ekki að
skafa utan af því þegar hann
lýsir þessum óþjóðalýð og má
segja að það sé „ótæti allt“.
Mikið er af miskunnarlausu of-
beldi í sögunni. Burke lýsir
heiftúðugu og rótgrónu kyn-
þáttahatri eins og það verst get-
ur orðið á þessum slóðum með
sögum um morð og nauðganir
og grimmlyndi, svo manni þykir
jafnvel nóg um hroðann. Stund-
um er eins og næstum hver ein-
asti maður í sögunni eigi morð
eða önnur ofbeldisverk að baki.
Eru enda ófáir í „Sunset
Limited" sem hljóta makleg
málagjöld.
Mitt í öllum þessum dauða og
djöfulskap stendur Dave
Robicheaux eins og klettur í
hafi, maður einstaklega rétt-
sýnn sem nýtur virðingar allra,
góðmennskan uppmáluð en
harður í horn að taka með gott
innsæi í mannlegt eðli byggt á
áralangri reynslu bæði sem her-
maður í Víetnam og lögreglu-
maður í Suðurríkjunum. Hann
þekkir hatrið milli hvitra og
svartra, þekkir söguna og þekk-
ir fólkið sem hann býr með.
Eins og við mátti búast er
sagan mjög vel skrifuð og af
skilningi á aðstæðum svert-
ingja. Náttúrulýsingar og um-
hverfislýsingar allar auka á hið
dulúðuga í frásögninni. Verður
ekki annað sagt en að hér sé á
ferðinni bráðgóð spennusaga
íyrir vandláta.
Arnaldur Indriðason
Dagur íslenskrar tungu
Hátíð í Hafnarborg
Á DEGI íslenskrar tungu, 16. nóv-
ember, stendur menntamálaráðu-
neytið fyrir samkomu í Hafnarborg
í Hafnarfirði og hefst athöfnin kl.
16.30. Menntamálaráðherra mun
m.a. veita Verðlaun Jónasar Hall-
grímssonar og sérstakar viður-
kenningar fyrir störf í
þágu íslenskrar tungu.
Áður hafa Vilborg
Dagbjartsdóttir, rit-
höfundur og kennari,
og Gísli Jónsson,
menntaskólakennari,
hlotið Verðlaun Jónas-
ar Hallgrímssonar.
Verðlaunahafinn hlýt-
ur 500 þúsund krónur
og Ritsafn Jónasar
Hallgrímssonar í há-
tíðarbandi. Menning-
arsjóður íslandsbanka
hf. leggur til verðlaun-
in.
Síðla árs árið 1995
samþykkti ríkisstjórn-
in tillögu menntamálaráðhen-a um
að 16. nóvember ár hvert, fæðing-
ardagur Jónasar Ilallgrímssonar,
verði dagur íslenskrar tungu. I
tengslum við daginn hefur mennta-
málaráðuneytið beitt sér fyrir
átaki í þágu móðurmálsins til að
auka veg þess á allan hátt og verð-
ur hann nú haldinn hátíðlegur í
þriðja sinn.
Inntak dagsins í ár tekur mið af
tvenns konar áherslum. Áhersla
hefur verið lögð á tengingu við
upplestrarkeppni grunnskólanna,
er hleypt verður af stokkunum í til-
efni dagsins, og þátttöku skóla-
barna i degi íslenskrar tungu sem
nú ber upp á skóladag í fyrsta
skipti. Öllum skólastofnunum
landsins voru send bréf og vegg-
spjald til að minna á daginn. Þá
endurátgefur menntamálaráðu-
neytið rit um málþroska barna sem
m.a. verður sent til allra leikskóla
landsins í tilefni dagsins.
í annan stað hvetur
framkvæmdastjórn
dagsins til umræðu um
íslenska tungu og fjöl-
miðla. Kjörorð dagsins
í ár er: Móðurmálið
mitt góða.
I reglum mennta-
málaráðuneytisins um
heiti og skilgreiningu
Verðlauna Jónasar
Hallgrímssonar segir:
Þau skulu veitt á degi
íslenskrar tungu, 16.
nóvember ár hvert.
Þau ber að veita ein-
staklingum er hafa
með sérstökum hætti
unnið íslenskri tungu
gagn í ræðu eða riti, með skáld-
skap, fræðistörfum eða kennslu og
stuðlað að eflingu hennar, fram-
gangi eða miðlun til nýrrar kyn-
slóðar.
Framkvæmdastjóm dags ís-
lenskrar tungu gerir tillögu tO
menntamálaráðherra um verð-
launahafa og rökstyður val sitt.
Heimilt að veita stofnunum og fyr-
irtækjum sérstaka viðurkenningu
fyrir stuðning við íslenska tungu.
Forsætisráðuneytið mun beina
þeim tilmælum til opinberra stofn-
ana að flaggað verði hinn 16. nóv-
ember í tilefni dagsins og er al-
menningur hvattur til að gera hið
sama.
Jónas
Hallgrímsson
DML'
PowerEdge* 2300

□ FLUGUR
SAMHERJI
Dell PowerEdge netþjónar eru hannaðirtil að mæta þörfum vaxandi fyrirtækja.
EJS hefur áralanga reynslu af þjónustu við íslensk fyrirtæki og veitir öllum
kaupendum Dell PowerEdge styrkan stuðning. Dell PowerEdge 2300 með
Microsoft BackOffice er tæknilega öruggur og háþróaður tölvubúnaður sem
er allt í senn: Netstjóri sem stýrir flæði upplýsinga. Gagnagrunnsþjónn sem
heldur upplýsingum til haga og kemur þeim til skila - alltaf. Tölvupóstur og
hópvinnukerfi sem tryggir hnökralaus samskipti. Internetþjónn sem geymir
heimasíðu þína og eykur hraða og öryggi.
Við bjóðum nú Dell PowerEdge 2300 með
Microsoft BackOffice Small Business Server
með 10 notendaleyfum á
kr. 490.000,- stgr. m. vsk*
• Einn eða tveir 350 MHz, 400 MHz
eða 450 MHz Intel Pentium II örgjörvar
• 100 MHz gagnabraut
• 512Kb skyndiminni
• 6 rými fyrir 1" diska
• Möguleiki á heitskiptanlegum diskum
• 6 kortaraufar
• Allt að 1 GB vinnsluminni
• 10/100 netkort
• 32X SCSI geisladrif
• 3ja ára ábyrgð
Microsoft BackOffice Small Business Server inniheldur:
Netstýrikerfi - Windows NT Server.
Internetþjón - Internet Information Server og Proxy Server.
Tölvupóst / hópvinnukerfi - Exchange Server.
Gagnagrunnsþjón - SQL Server.
Internetsíðugerð og vefstjórnun - FrontPage o.fl.
*Með 350 MHz Intel Pentium II örgjörva, 128 MB minni, 2x4GB LVD SCSI diskum,
Microsoft BackOffice Small Business Server með 10 notendaleyfum.
Verð fyrir aðila að rammasamningi Ríkiskaupa 3.02. Þetta tilboð gildir til 30. nóv. '98.
V
IT
Microsoft
GRENSÁSVEGI 10 • SlMI 563 3050 • BRÉFSlMI 568 71 1 5 • sala@ejs.is