Morgunblaðið - 27.07.2000, Page 6

6 FIMMTUDAGUR27. JÚLI2000
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Mannvirki um fornarlömb umferðarslysa afhjúpað við Suðurlandsveg
A að undirstrika blá-
kaldan veruleikann
Morgunblaðið/Sverrir
Óli H. Þórðarson, framkvæmdastjóri Umferðarráðs, afhjúpar mann-
virkið í Svínahrauni sem á að vekja athygli á þeim hættum sem Ieynast á
götum og vegum. 15 einstaklingar hafa Iátist í umferðinni á árinu sem
er þó rétt aðeins hálfnað. Allt árið í fyrra lést 21 í umferðinni.
Annað
strandið í
þessari viku
BIRGIR RE-323, sem er 14
tonna handfærabátur, strandaði
í innsiglunni í Grindarvíkurhöfn
um klukkan 2 í fyrrinótt. Bátur-
inn losnaði af strandstað um
klukkustund síðar. Báturinn er
ekki talinn hafa skemmst mikið.
Mikil þoka var á strandstað.
Síðdegis á mánudaginn
strandaði Sindri GK-42 á grynn-
ingum við Grindavíkurhöfn. Það
hafa því tvö skip strandað við
höfnina það sem af er þessari
viku. Sverrir Vilbergsson, hafn-
arstjóri í Grindavík, segir þetta
undarlega tilviljun.
Sverrir segir að aðstæður hafi
verið afar góðar á mánudaginn
þegar Sindri strandaði en í fyrr-
inótt hafi svartaþoka byrgt báts-
verjum á Birgi sýn. „í báðum
þessum tilvikum er farið gróf-
lega út úr merkjunum og það
þýðir ekki hér.“ Sverrir segir
innsiglinguna í Grindavíkurhöfn
tiltölulega auðvelda við góðar
aðstæður. Menn verði þó að fara
eftir merktum siglingaleiðum.
I fyrra var innsiglingunni í
höfnina breytt og innsiglinga-
stefnum fækkað úr þremur í
eina. Fyrst eftir breytingarnar
urðu nokkur óhöpp en síðan hef-
ur ekkert borið á þeim, þangað
til á mánudaginn.
Fjöldi íbua á
Islandi nálg-
ast 280.000
FJÖLDI íbúa á íslandi var
278.717 þann 1. desember sl.,
þar af voru 139.518 karlar og
139.199 konur skráðir íbúar
samkvæmt endanlegum út-
reikningum Hagstofunnar á
mannfjölda á Islandi á síðasta
ári. Miðað við bráðabirgðatöl-
ur sem Hagstofan gaf út í
desember sl. hækkaði íbúa-
talan um 15 manns.
Landsmönnum hefur því
fjölgað um 3.453, eða 1,25%, á
milli ára, en árið 1998 voru
íbúar landsins alls 275.264.
Fjölgun á milli áranna 1997
og 1998 var 1,01%.
Sveitarfélög voru 124 á
landinu 1. desember 1999,
sem er sami fjöldi og árið
1998. Þann 1. desember 1989
voru sveitarfélög hins vegar
213 á landinu, og fækkaði því
um 89 á þessum áratug.
MANNVIRKI um fórnarlömb um-
ferðarslysa á Islandi var í gær af-
hjúpað við Suðurlandsveg í Svína-
hrauni, skammt frá Litlu
kaffistofunni. Á það að vekja at-
hygli ökumanna og annarra sem
um veginn fara á þeim hættum sem
leynast í umferðinni. Hér er um að
ræða pall með tveimur bifreiðum
sem lent hafa í tjóni.
Þar hefur einnig verið komið fyr-
ir áberandi skilti, þar sem sjá má
stóran svartan kross og í hann er
letruð tala látinna í umferðarslys-
um hér á landi, en þeir eru 15 það
sem af er árinu og eru þó rúmir
fimm mánuðir eftir. Til samanburð-
ar hafa á síðastliðnum tíu árum 20
manns að meðaltali látið lífið árlega
í umferðarslysum á íslandi.
Að gerð þessa nýja mannvirkis
standa annars vegar Samband ís-
lenskra tryggingafélaga og aðildar-
félög þess og hins vegar Umferðar-
ráð. Stefnt er að því að sýna á
skiltinu tölu látinna í umferðinni
eins og hún er á hverjum tíma inn-
an ársins, en menn vonast jafn-
framt til að aldrei þurfi að fara upp
í Svínahraun til að hækka núver-
andi tölu.
Umrætt mannvirki er gert í
tengslum við umferðaröryggisátak,
sem dómsmálaráðherra í samstarfi
við ýmsa aðila er að hleypa af
stokkunum um þessar mundir.
Athöfnin hófst með því að Sig-
mar Ármannsson, framkvæmda-
stjóri Sambands íslenskra trygg-
ingafélaga, bauð gesti velkomna og
reifaði stuttlega tilurðarsögu
mannvirkisins. A eftir honum tók
til máls Sólveig Pétursdóttir, dóms-
og kirkjumálaráðherra. I máli
hennar kom m.a. fram að tilgangur-
inn með þessu mannvirki væri ekki
sá að hræða einn né neinn, heldur
að undirstrika blákaldan veruleika.
íslendingar þyrftu samstillt þjóð-
arátak til þess að stuðla að bættri
umferð og framtak af þessum toga
væri liður í því. Flest dauðaslys í
umferðinni væru af völdum hrað-
aksturs, ölvunaraksturs eða vegna
þess að bílbeltin hefðu ekki verið
spennt.
Orðrétt sagði ráðherra: „Ég hef
nýjar tölur um umferðarbrotamál
fyrstu sex mánuði ársins fyrir allt
landið. Tilvik um meinta ölvun við
akstur voru 1.201 sem er 40% aukn-
ing frá síðasta ári. Kærur vegna
hraðakstur voru 8.651 sem er 10%
aukning frá síðasta ári. Mál þar
sem bílbelti voru ekki notuð voru
900 sem er 100% aukning frá síð-
asta ári. Þetta eru alvarleg tíðindi
um aukningu umferðarlagabrota.
Ökumenn bera mikla ábyrgð. Þeir
hafa ekki aðeins eigið líf í höndun-
um, heldur einnig farþeganna og
annarra vegfarenda. Það mannvirki
sem hér stendur er í senn áminning
til ökumanna um þessa ábyrgð og
hvatning til að rísa undir henni.“
Eftir að ráðherra hafði lokið máli
sínu flutti herra Karl Sigurbjörns-
son biskup hugleiðingu, sem vakti
mikla athygli. Gerði hann að um-
talsefni töluna á skiltinu, töluna 15.
Bað hann áheyrendur um að hafa
það hugfast, að þetta væri ekki
bara tala, heldur annað og meira.
Orðrétt sagði hann: „Á bak við
þessa tölu eru mannslíf, manneskj-
ur, ungar og gamlar, konur og karl-
ar, fólk eins og þú og ég, fólk sem
beið bana í slysum á götum og þjóð-
vegum landsins á þessu yfirstand-
andi ári. Þetta var fólk með sín
sérkenni, sína sögu, hæfileika,
væntingar, drauma. Að baki þess-
ari tölu er saga, örlög, oft mikil
skelfing, sársauki og kvöl. Og síð-
ast en ekki síst sorg þeirra sem eft-
ir lifa og þurfa að lifa við söknuðinn
og missinn og sár sem seint eða
aldrei gróa. Á bak við þessa tölu er
líka fólk sem lifði af, en berst við af-
leiðingar slysa sem hefðu ekki átt
að verða. Nei, þetta er ekki bara
tala, alltof há tala, þetta er fólk,
einstaklingar, þar sem hver og einn
er óendanlega mikils virði. Og þetta
er áminning til okkar allra, hvar
sem við erum og hvar sem við erum
á ferð; við getum ekki og við meg-
um ekki sætta okkur við þetta.
Þessum mannfórnum á vegunum
verður að linna. Leggjum okkur
fram um það hvert fyrir sig að
stöðva þessa óheillaþróun. Það þarf
samstillt þjóðarátak. Við þurfum að
gera okkur grein fyrir því hvert og
eitt að við höfum það í okkar valdi.
Það sem þarf er að hvert og eitt
okkar göngum fram með það að
leiðarljósi sem gullna reglan segir:
„Allt sem þér viljið að aðrir menn
gjöri yður, það skuluð þér og þeim
gjöra“. Sú tillitssemi sem þú vilt að
þér sé sýnd á veginum, sýndu hana.
Sú aðgæsla sem þú vilt að aðrir
sýni, þar sem þeir eru á ferð, sýndu
hana sjálfur.“ Að svo mæltu lýsti
biskup friði yfir minningu hinna'
látnu og bað um styrk til handa:
þeim sem eiga um sárt að binda.
Athöfninni lauk svo með því að
Óli H. Þórðarson, framkvæmda-
stjóriUmferðarráðs, flutti nokkur
orð og afhjúpaði mannvirkið.
Frá afhendingu styrkja úr rannsúknarsjóðum Krabbameinsfélagsins. Sigurður Björnsson, formaður félagsins,
Sigríður Valgeirsdóttir, Hrefna K. Jóhannsdóttir (tók við styrk fyrir hönd Rósu Bjarkar Barkardóttur), Sigurð-
ur Ingvarsson, Þórunn Rafnar, Evgenía K. Mikaelsdóttir, Valgerður Sigurðardóttir, Helga M. Ögmundsdóttir,
Guðrún Agnarsdóttir, forstjóri félagsins, og Valgerður Jóhannesdóttir, fjárrnálastjóri félagsins.
Krabba-
meinsfélag-
ið veitir 12
rannsókn-
arstyrki
KRABBAMEINSFÉLAG fslands
veitti nýlega 12 rannsóknarstyrki
úr tveimur rannsóknarsjóðum f
vörslu félagsins, rannsóknarsjóði
Krabbameinsfélagsins og rann-
sóknar- og tækjasjóði Ieitarsviðs
Krabbameinsfélagsins. Heildar-
upphæð styrkjanna var 9,5 milljón-
ir króna.
Mörg rannsóknarverkefnanna,
sem styrkt voru í ár, fjalla um sam-
eindaerfðafræði og athygli margra
vísindamanna beinist að brjósta-
krabbameini, enda hafa fslending-
ar verið fararbroddi í rannsóknum
á því sviði, eins og segir í tilkynn-
ingu frá Krabbameinsfélaginu.
Aðalgeir Arason, Iíffræðingur,
og samstarfsmenn hans hlutu
styrk til þess að leita að leita að
BRCA3, þriðja áhættugeni brjósta-
krabbameins.
Dr. Eiríkur Steingrímsson, pró-
fessor, og samstarfsmenn hlutu
styrk til þess að rannsaka hlutverk
fosfórýleringar í starfsemi Mitf
próteinsins í mús.
Evgenía Kristín Mikaelsdóttir,
líffræðingur, og samstarfsmenn
hlutu styrk til þess að rannsaka
tjáningu og virkni BRCA2 999del5
genaafurðarinnar.
Dr. Helga M. Ögmundsdóttir, yf-
irlæknir, og samstarfsmenn henn-
ar fengu styrk til að rannsaka við-
brögð eðlilegs og afbrigðilegs
brjóstaveljar við súrefnisleysi og
tengsl við p53 varnarkerfið.
Dr. Helga M. Ögmundsdóttir, yf-
irlæknir, fékk einnig styrk til að
rannsaka svipgerð frumna sem eru
arfblendnar um BRCA2 stökk-
breytingu með tilliti til viðbragða
við genaskemmandi áreiti og
stjórnar á frumuhring.
Katrín Guðmundsdóttir, líffræð-
ingur, og samstarfsmenn hennar
fá styrk til þess að rannsaka arf-
genga áhættuþætti í brjósta-
krabbameini. Rósa Björk Barkar-
dóttir, líffræðingur, og
samstarfsmenn hlutu styrk til þess
að kortleggja erfðabrenglanir á
völdum litningasvæðum í brjósta-
æxlum frá sjúklingum sem bera
stökkbreytt BRCA2 og til rann-
sókna á tjáningu og leit að stökk-
breytingum í líklegum áhrifagen-
um krabbameinsþróunar.
Sigríður Klara Böðvarsdóttir,
sameindaerfðafræðingur, og sam-
starfsmenn hlutu styrk til þess að
greina litningaóstöðugleika í
brjóstakrabbameinsæxlum með til-
liti til stökkbreytigerðar.
Dr. Sigríður Valgeirsdóttir,
sameindaerfðafræðingur, og sam-
sarfsmenn fengu styrk til að at-
huga hlutverk BRCAl og BRCA2
próteina í brjóstafrumum og hugs-
anlegt samspil þeirra við p300/
CPB og Stat5. Dr. Sigurður Ing-
varsson, sameindaerfðafræðingur,
og samstarfsmenn hlutu styrk til
að greina erfðaefnisbreytingar í
brjóstakrabbameini. Dr.Valgerður
Sigurðardóttir, yfirlæknir, og
samstarfsmenn hennar fengu
styrk til að leggja mat á einkenni
sjúklinga í líknarmeðferð og þarfir
fjölskyldna þeirra.
Dr. Þórunn Rafnar, sam-
eindaerfðafræðingur, og sam-
starfsmenn fengu styrk til að
rannsaka ónæmissvar og HPV
undirtegundir í leghálskrabba-
meini.
Þetta er í tólfta sinn sem út-
hlutað hefur verið úr úr rannsókn-
arsjóði Krabbameinsfélagsins og í
tíunda sinn sem úthlutað hefur
verið úr rannsóknar- og tækjasjóði
leitarsviðs Krabbameinsfélagsins.