Morgunblaðið - 27.07.2000, Blaðsíða 35

MORGUNBLAÐIÐ
FIMMTUDAGUR 27. JÚLÍ 2000 35
____________________LISTIR
Stærsti vandinn að
velja og hafna
OPNUNARTÓNLEIKARNIR voru
vitaskuld hápunkturinn íyrsta dag
Bach-hátíðarinnar en seinna um
kvöldið var slegið upp mikilli tónlist-
arveislu á götum og torgum borgar-
innar og hún stóð fram á nótt. Tón-
listarmenn Leipzigborgar léku
tónlist Bachs og annarra tónskálda af
hjartans lyst fyrir fjölmarga vegfar-
endur í miðborginni. Ekki svo að
skilja að Bach hafi verið einráður í
næturlífinu, en Leipzig var án nokk-
urs vafa miðpunktur Bachheimsins
þetta fallega kvöld og verður það
áfram næstu daga. Ótrúlegur fjöldi
framúrskarandi tónlistarmanna
leggur leið sína til Leipzig á meðan á
hátíðinni stendur til að syngja og
leika verk meistarans. Eftirfarandi
upptalning á tónleikum sem þegar
hafa verið haldnir og viðburðum sem
eru framundan kann að gefa ein-
hverja mynd af fjölbreytileika dag-
skrárinnar.
Masaaki Suzuki og Bach Colleg-
ium hans frá Japan flutti lipurlega
tvær af hinum stórskemmtilegu og
allt of lítið þekktu veraldlegu kantöt-
um Bachs í hinu frábæra tónleikahúsi
Leipzigborgar, Gewandhaus, á laug-
ardagskvöldið. Á sama tíma beindu
Ekki svo að skilja að
Bach hafí verið einráður
í næturlífínu, en Leipzig
var án nokkurs vafa
miðpunktur Bachheims-
ins þetta fallega kvöld,
segir Halldór Hauks-
son, sem heldur hér
áfram að fjalla um
fyrstu viðburði Bach-
hátíðarinnar í Leipzig.
Hermann Max og Reinisehe Kantor-
ei augum sínum að þremur af sonum
Bachs í Nikulásarkirkjunni, aðal-
kirkju borgarinnar á dögum Bachs. Á
hlýjum og sólríkum sunnudeginum
var efnt til sögugöngu á milli nokk-
urra þekktra staða úr Bachsögunni.
Félagar Háskólakórsins í Leipzig
brugðu sér í átjándu aldar búninga
og leiddu fylldnguna með söng og
dansi. Göngunni lauk á jámbrautar-
stöðinni, þar sem efnt var til tónleika
með lúðrablæstri (Friedemann Im-
mer og félagar) og kantötuflutningi.
Eins og gefur að skilja var þar einnig
um að ræða veraldlegar kantötur,
enda rímaði klæðnaðm1 kórfélaga vel
við fjöruga hyllingartóna. Aðdáendur
kirkjukantatanna þurfa þó aldeilis
ekki að örvænta í Leipzig. Á sunnu-
dagskvöldið voru t.d. tvær þeirra
fluttar í Tómasarkirkjunni af Tómas-
arkómum, sem var í jafn ágætu
söngstuði og á opnunartónleikunum,
og hinni þróttmiklu Akademie fúr Al-
te Musik í Berlín. Tónleikamir vom
merkir að því leyti að kórinn söng
þama í fyrsta sinn með tónlistar-
mönnum sem leika á „upprunaleg"
hljóðfæri og í barokkstÚlingu, eða
öllu heldur í fyrsta sinn síðan á dög-
um Bachs. Stóra spumingin er svo
hvort hann hefði þekkt tónana sína
betur í þessum búningi en þeim sem
tíðkast hefur undanfamar aldir.
Hollendingar og
Bandaríkjamenn
Ton Koopman frá Hollandi er sjálf-
sagður gestur á hátíðinni. Hann flutti
smáverk ásamt félaga sínum, bassa-
Morgunblaðið/Ragnheiður
Bach er upp um alla veggi í
Leipzig þessa dagana.
söngvaranum Klaus Mertens, í
gamla kauphallarsalnum á sunnu-
deginum en fór svo fyrir Barokkkór
og -hljómsveit Amsterdamborgar í
Nikulásaridrkjunni kvöldið eftir.
Stærsta vandamál Baehvinarins í
Leipzig þessa dagana er að velja og
hafna. Á meðan Hollendingamir
sungu kantötur fluttu Bandaríkja-
maðurinn joshua Rifldn og félagar
m.a. Magnificatið í Tómasaridrkj-
unni. Rifkin er þekktur fyrir óvenju-
legar hugmyndir um túlkun á tónÚst
Bachs (aðeins einn söngvari í hverri
rödd kórsins og þar fram eftir götum)
og er einn þeirra framúrskarandi
Bachtúlkenda sem taka þátt í pall-
borðsumræðum í dag, þriðjudag. Þar
verður einnig hinn virti Gustav Leon-
hardt, sem heldur sembaltónleika á
fimmtudagskvöldið. Enn lenda hátíð-
argestir í vandræðum, því ólíklegt er
að Jóhannesarpassían hafi mnnið sitt
skeið á enda í flutningi Útvarpskórs-
ins í Leipzig og Gewandhaushljóm-
sveitarinnar undir stjóm Herberts
Blomstedts þegar Leonhardt byrjar
að töfra fram tóna úr sembalnum.
Slíkir árekstrar em þó léttvægir
þ'egar framundan em hápunktar eins
ogTónafómin með Kuijkenbræðrun-
um, Fúgulistin með Musica Antiqua
Köln (sem sótti íslendinga heim í
fyrra) og Matteusarpassían með
Collegium Vocale og Philippe Herre-
weghe. Auk alls þessa er boðið upp á
einleiks-, kammer-, hljómsveitar- og
kórtónleika og tónlistarguðsþjónust-
ur allan liðlangan daginn, að ekki sé
talað um tónleikaferðir í kirkjur og
hallir í nágrenni Leipzig. Þeim sem
finnst gaman að heyra gömlu stykkin
hans Bachs í nýjum sveiflubúningi
djassara hafa úr miklu að moða á há-
tíðinni og þeir sem em búnir að fá
nóg af tónlist í bili geta skoðað ein-
hverjar af Bachsýningunum sem er
að finna í söfnum borgarinnar. Þær
em alls ellefu talsins!
Það verða ekki einungis Leipzig-
búar og 30.000 gestir hátíðarinnar frá
öllum heiminum sem fá tækifæri til
að fylgjast með þessum stóra við-
burði. Ríkissjónvarpsstöðvar Evrópu
hafa tekið sig saman um að sjónvarpa
efni tengdu Bach í heilan sólarhring á
dánardeginum 28. júlí. Hápunktur
dagskrárinnar verður bein útsending
frá Leipzig um kvöldið og er rétt að
benda á að Ríkissjónvarpið er ein
þeirra sjónvarpsstöðva sem taka þátt
í þessu mikla Bachmaraþoni.
Italskir tónlistarnemar
TÖNLIST
Langholtskirkja
KÓR OG HLJÓMSVEIT
Háskólakórinn og -hljómsveitin
Collegium Musicum Almae Matris í
Bologna á Ítalíu fluttu Sinfonia di
Bologna og Ave Maria eftir Rossini,
Notturno eftir Martucci, Siegfried
Idyll eftir Wagner og Requiem eftir
Dumflé. Kórstjóri: David Winton.
Hljómsveitarstjóri: Barbara Man-
fredini. Þriðjudag kl. 20.00.
COLLEGIUM Musicum Almae
Matris heita kór og hljómsveit há-
skólans í Bologna á Italíu. Þessi hóp-
ur hélt tónleika í Langholtskirkju á
þriðjudagskvöldið í boði okkar Há-
skólakórs, sem heimsótti Bologna
KVIKMYJVDIR
H á s k ó I a b í ó
BLÓÐBAÐ „BLEEDER"
★ ★★
Leikstjórn og handrit: Nicolas
Winding Refn. Aðalhlutverk: Kim
Bodina, Rikke Louise Anderson,
Levino Jensen og Mads Mikkelsen.
Danmörk 1999.
BLÓÐBAÐ eða „Bleeder" er önn-
ur myndin í trílógíu Nicolas Winding
Refn um vináttu og ást og traust en
sú fyrsta var hráslagalegi eiturlyfja-
tryllirinn „Pusher". I Blóðbaði fjallar
Refn kannski fyrst og fremst um
samskipti kynjanna, valdabaráttu
milli kynjanna og vináttu og ást, sem
hvort tveggja er brothætt í meira
lagi.
Refn er af nýrri kynslóð danskra
fyrr í sumar. Bæði Reykjavík og Bo-
logna eru Menningarborgir Evrópu í
ár eins og varla hefur farið framhjá
nokkrum manni.
Fyrir hlé lék hljómsveit skólans
undir stjórn Barböru Manfredini.
Það var nærtækt að hljómsveitin
flytti Sinfonia di Bologna eftir Ross-
ini. Þetta er lítill og kátur forleikur í
anda höfundarins og ekkert út á líf-
legan flutninginn að setja annað en
það hvað homin voru óhrein og óör-
ugg í sínum innkomum. Strengirnh-
voru fínir, og fyrsti klarinettuleikari
sveitarinnar lék nokkrar sólóstrófur
sérdeilis vel. Nætm-ljóð, eftir annan
heimamann úr Bologna, Giuseppe
Martucci, sem uppi var á seinni hluta
síðustu aldar, var síðrómantískur
kvikmyndagerðarmanna sem hafa
nokkuð aðra sýn á veruleikann en
eldri kynslóðin er gerði myndir þar
sem danskur húmor réð ríkjum, gleð-
in var við völd og mannlífið var kúnst-
ugt og fyndið. Hér er eitthvað annað
upp á tengingnum. Halda mætti að
Refn væri reiður, ungur maður sem
lægi margt á hjarta og væri sérstak-
lega áfram um að koma því á fram-
færi með skotvopn í hendinni.
Myndin hans fjallar um fjóra vini
sem allir virðast komnir á miðjan ald-
ur en samt láta þeir eins og ungling-
ar; hanga fyrir framan myndbanda-
leiguna þar sem tveir þeirra vinna,
horfa á gamlar ofbeldismyndir á
fimmtudagskvöldum, rífast um hvort
Fred Williams eða Steven Segal sé
meiri töffari undir veðruðu auglýs-
idyll; hrífandi snotur náttúrustemmn-
ing sem hljómsveitarstjóranum unga
tókst að byggja fallega upp að miklu
klímaxi undir lok verksins. Hér voru
þó homin enn í basli með innkomur
sínar, en klarinettuleikarinn fékk enn
að láta Ijós sitt skína í fallegum ein-
leikslínum. Með Siegfried Idyll var
færst fullmikið í fang, og flutningur
verksins hreint ekki góður. Leikur
hljómsveitarinnar var loðinn og am-
öbulegur, vegna þess að hljómsveitar-
stjórinn hafði augljóslega hvorki mót-
að verkinu form né aðra músíkalska
hugsun. Brothættur og viðkvæmur
Siegfried vall þannig fram í salinn án
þess að hægt væri að njóta snilldar
Wagners í nokkrum mæli.
Eftir hlé kom kórinn til sögunnar
ingaskilti af Dynamite Dixie. Þeir eru
um fertugt og það er eitthvað bros-
legt við hvernig þeir láta, sorglegt
líka en grátbroslegt fyrst og fremst.
Þetta eru kallar sem misstu af lest-
inni. Fundu aldrei brautarpallinn.
Standa núna á götuhorni veðraðir og
litlausir eins og gömul bíómynd sem
enginn man lengur.
Einn er í sambúð og líður illa
vegna þess að honum finnst eins og
konan hans sé að taka af honum völd-
in þegar hún tilkynnir honum að hún
sé ólétt eina ferðina enn og ætli ekki
að láta eyða fóstrinu í þetta skiptið.
Það setur hann í tröllslega fylu sem
stigmagnast þar til hann sleppir sér
algerlega. Bróðir konunnar er einn
úr hópnum og þeir tveir takast á í
blóðugu uppgjöri. Sá þriðji í hópnum
og söng með orgelleik Ave Maria eftir
Rossini, lítið lag sem var prýðilega
flutt en nokkuð dauft. Kórinn og
hljómsveitin fluttu svo ægifagra Sálu-
messu eftir franska tónskáldið Duru-
flé. Kórstjórinn, David Winton, hefur
valið að móta kórhljómirm þannig að
hann hljómi mjög ungur; ekkert
víbrato á röddunum og tónninn beinn
og tær. Kórinn söng hreint en tals-
vert vantaði á að hljómurinn hefði
nægilega fyllingu og dýnamík. Fyrir
vikið var söngurinn oft daufur og lit-
laus þótt margt væri vissulega fallega
gert í verkinu. Bestu þættimir voru
þeir þar sem mest reyndi á kórinn;
þar sem hann fékk að láta heyra í sér
og sýna líf og lit, eins og í Domine
Jesu Christe og Libera me. Þekktasti
er sérstaklega einrænn kvikmynda-
áhugamaður sem hefur burði til þess
að bjóða stelpu í bíó en enga burði til
þess að standa við stefnumótið. Sá
íjórði er hlutlaus, notar hárlakk á
lubbann og passar upp á eiturhvassa
bartana sína.
Með þennan fína efnivið í höndun-
um dregur Refn upp mjög öfgafulla,
þunglyndislega og dökka mynd af
mannlegum samskiptum þar sem
minnsta álag á brothætt yfirborðið
getur leitt til hörmunga. Hann geng-
ur mjög langt þegar kemur að
hefndardramanu en kemst upp með
það á sinn ögrandi hátt. Leikstjórinn
byggir upp þannig andrúmsloft að
maður getur átt von á því versta á
hverri stundu og leikurinn ýtir undir
þá tilfínningu, er sérstaklega innlif-
aður og þróttmikill. Tarantino gæti
grátið af öfund.
Arnaldur Indriðason
þáttur verksins er Pie Jesu, sem að-
eins er saminn fyrir einsöngvara,
selló og orgelið. Einsöngvari úr röð-
um altraddar kórsins söng prýðisvel
eftir erfiða byijun, og leikur sellósins
með söngröddinni var dásamlegur.
Reyndai’ kom stór og hljómmikil rödd
söngkonunnar talsvert á óvart, miðað
við þann daufa hljóm sem kom annars
frá altrödd kórsins. í heild má segja
að meira púður hafí vantað í kórinn.
Hljómurinn vai’ of daufur og linur
miðað við stærð kórsins og augljósa
getu. Hljómsveitin var prýðisgóð, og
þegar stjórnandinn hafði tögl og
hagldir í hendi sér og mótaða músík-
hugsun lék hljómsveitin afbragðs vel.
Það var annars ánægjuleg tilbreyting
að heyra hljómsveitannúsík svona á
miðju sumri, og heyra hvað unga fólk-
ið á Italíu er að sýsla í tónlistinni.
Bergþóra Jónsdóttir
www.mbl.is
Brothætt vinátta
HREYSTI Skeifunni 19
ÆFINGAR - ÚTIVIST - BÓMULL S. 568 1 71 7