Morgunblaðið - 27.07.2000, Qupperneq 48

,48 FIMMTUDAGUR 27. JÚLÍ 2000
UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ
Brottkast afla
og siðferði-
leg ábyrgð
UMRÆÐA um
brottkast afla er ekki
ný af nálinni, þrátt
fyrir fullyrðingar þar
— um. Allan síðasta ára-
tug var brottkast afla
rætt. Sérstök nefnd
um bætta umgengni
við auðlindir hafsins
hefur verið starfandi
og allir málsmetandi
menn innan sjávarút-
vegsins vilja í ein-
lægni bæta ástandið í
þessum efnum. Ég
ætla heldur engum að
vilja ekki að umfang
brottkasts sé upplýst.
Brottkast afla er stað-
reynd og hvort sem það er mikið
eða ekki geta allir verið sammála
um að það þarf að minnka.
yx Það er einnig staðreynd að
brottkast afla varðar við lög. Sjó-
menn gerast brotlegir við lög ef
þeir fleygja afla og útgerðarmenn
gerast einnig brotlegir við lög ef
þeir stuðla að brottkasti. Lög af
þessu tagi eru sett á Alþingi og ég
fullyrði að þessi lög eru í samræmi
við hug almennings í þessu efni. Is-
lendingar vilja ekki að afla sé hent
og því eru sjómenn og útgerðar-
menn sammála.
Það er fullyrt að sjómenn og út-
gerðarmenn séu neyddir til þess að
^-y fleygja físki. Ástæðan er annars
vegar sögð sú að viðkomandi hafí
ekki aflaheimildir í þeim tegundum
sem fiskast og hins vegar að kvóti
hafí verið það dýru verði keyptur
að viðkomandi tapi fjárhagslega á
því að hirða aðra fiska en þá sem
seljast á hæsta verði.
Standast þessi rök? Þeir sem róa
til fiskjar vita að einhver meðafli
kemur um borð og að eitthvað af
aflanum verður smærra en svo að
hann seljist við hæsta verði. Er
ekki ábyrgðarlaust að gera ekki
ráð fyrir því að þurfa að afla sér
heimilda fyrirfram vegna líklegs
meðafla? Er ekki einnig ábyrgðar-
laust að greiða það hátt verð fyrir
: kvótann að vonlaust sé að hluti afl-
ans geti staðið undir því verði? Er
ekki ábyrgðarlaust að koma sér í
þá stöðu að lögbrot sé nærri óum-
flýjanlegt, ef hugsað er um eigin
hag?
Staðreyndin er auðvitað sú að
enginn er neyddur af fjárhags-
ástæðum eða öðrum að fleygja fiski
eða brjóta lög. Menn
geta hins vegar komið
sér í klandur í þessari
grein eins og öðrum.
Kaupmaður, sem
kaupir inn vöru svo
dýru verði að hann
getur ekki selt hana
með hagnaði, er ekki
neyddur til þess að
svíkjast um að borga
virðisaukaskattinn.
Hann þarf að ígrunda
innkaup sín betur.
Einstaklingur, sem lif-
ir það hátt að laun
hans nægja ekki fyrir
útgjöldum, er ekki
neyddur til skattsvika.
Hann þarf að endurskoða sinn lífs-
máta. Það er siðferðileg krafa til
allra þjóðfélagsþegna - sem búa
Afli
Brottkast afla er stað-
reynd, segír Pétur
Bjarnason, og hvort
sem það er mikið eða
ekki geta allir verið
sammála um að það þarf
að minnka.
við sæmilega réttlátt stjórnarfar
eins og við Islendingar - að laga
verk okkar að gildandi lögum og
slíkar siðferðilegar kröfur eru
gerðar til þátttakenda í íslenskum
sjávarútvegi eins og til annarra.
Fiskveiðar við ísland eru að
langmestu leyti stundaðar í sam-
ræmi við lög og reglur og í fullri
sátt við siðgæðisvitund þjóðarinn-
ar. Langflestir þeirra, sem eitthvað
koma að sjósókn og útgerð við Is-
land standast allar þær siðferði-
legu kröfur, sem gerðar eru til
þeirra varðandi umgengni við auð-
lindina. Sjávarútvegurinn er ekk-
ert á lægra siðferðilegu plani en
aðrir atvinnuvegir í landinu. Að því
leyti gefur umræðan um brottkast
afla ranga mynd af raunveruleik-
anum.
Höfundur erframkvæmdastjóri
Fiskifélags íslands.
Pétur
Bjarnason
MAUVIEL
Koparpottar og -pönnur
Frönsk gæðavara (uppáhald fagmanna)
PIPAR OG SALT
Klapparstíg 44 * Sími 562 3614
J, ‘E‘533 4800
#M1ÐB0RG
Veitingahús
Einn stærstl matsölu- og vlnveitinga-
staður I Reykjavik til sölu. Staðurinn er
vel tækjum búinn og er glassilega inn-
réttaður I sérhönnuðu húsnæði.
Allar nánari upplýsingar veitir Karl á
skrifstofu Miðborgar.
Akrasel - einbýli
Vorum að fá I sölu þetta stórglæsilega
tæplega 300 fm einbýli með aukalbúð,
teiknað af Kjartani Sveinssyni. Vandaðar
innréttingar. Arinn I stofu. 4 svefnherb.
Tvær stofur. Suðurgarður. Innbyggður
bllskúr. 2ja herb. aukaíb. m/sérinngangi.
Óskum eftir
Leitum að 100-120 fm sérhæð I Hlíðun-
um eða Norðumýrinni. Staðgreiðsla
fyrir rétta eign.
Upplýsingar gefa Kari eða Friðrik.
Biðröðin mikla
BIÐROÐIN eftir
plássi í betrunarvist-
inni á hótelinu á Litla-
Hrauni lengist ört
þessa dagana. Fyrst
dæmdi Hæstiréttur
dugnaðarmann á Pat-
reksfirði til þriggja
mánaða íhugunarvist-
ar í svonefndu Vatn-
eyrarmáli. Sá hafði
farið á sjó án veiði-
kvóta. Hæstiréttur
gat ekki gert neitt
annað. Hann dæmir
aðeins eftir lögum
settum af Alþingi.
Staðan er eins og hjá
ríkisstjóranum og for-
setaframbjóðandanum George
Bush yngri, sem hefir orðið að
synja um náðun yfir dauðadæmd-
um föngum. Það verður að fylgja
eftir dómum, sem dæmdir eru eftir
settum lögum. Síðan hafa um 20
manns verið dæmdir til betrunar
fyrir dópsölu og/eða dópsmygl.
Margir fleiri fylgja í kjölfarið. Nú
kemur Fiskistofa og krefst rann-
sóknar og refsinga yfir 15 til-
greindum „scrvöidum" útgerðum
vegna meints brottkasts á fiski
þótt upplýst sé að allar útgerðir
landsins hafi verið til neyddar með
sömu kvótalögum að fleygja smá-
fiski undir 70 cm stærð. Þetta er
harður heimur og sýnilegt að allir
eru ekki jafn jafnir fyrir lögunum.
En öllum er skítsama. Það verður
bara að stækka hótelið á Litla-
Hrauni. Kvótakerfið skal standa,
hvað sem tautar og
raular. Glæpurinn er
ekki að veiða fisk.
Glæpurinn er þeirra
stjórnsýslu- og al-
þingismanna sem
setja menn á Litla-
Hraun fyrir að veiða
fisk. Þessu verður að
breyta. Alþingismenn
eiga ekki að þvinga
Hæstarétt til að
dæma saklaust fólk í
fangelsi.
Einmitt núna, þeg-
ar játningarnar liggja
fyrir hjá fjölda manna
um mikið brottkast
hjá fjölda útgerða, er
kannski leyfilegt að spyrja hver
beri ábyrgð á öllum þessum
glæpaverkum? Auðvitað vitum við
öll, að það er Alþingi sem heflr
sett lögin og að þar situr valin-
kunnur maður í hverju hinna 63ja
sæta. Þeir eru friðhelgir og verða
því ekki sóttir til saka þótt þeir
bregðist okkur. En Alþingi samdi
aldrei kvótalögin. AJþingi er nefni-
lega aðeins afgreiðslustofnun fyrir
þá sem þar kunna til verka. Kvóta-
lögin voru samin af LIÚ og
fylgifiskum þeirra samtaka og
hafa tekið ótal breytingum á þeim
17 árum sem þau hafa verið í gildi.
Allt þetta hefir verið samþykkt af
Alþingi og þeir eru snöggir að því
eftir að atkvæðavélarnar komu
þar.
Menn eru endalaust að deila um
hversu mikið brottkastið sé. Sumir
Kvótinn
Kvótalögin voru
------------7—?-------
samin af LIU, segir
Onundur Asgeirsson,
og fylgifiskum þeirra
samtaka.
nefna töluna 50.000 tonn árlega,
sem er fáránlega lágt. Það hefir
aldrei verið meiri sókn á miðum
hér. Stærri og öflugri skip með
betri búnaði en nokkru sinni fyrr.
Góður ársafli með gömlu aðferðun-
um var um 450-500 þúsund tonn.
Eðlilegt væri því að nú veiddust
amk. 600.000 tonn, en útgefinn
árskvóti er aðeins fyrir rúm
200.000 tonn, sem koma má með
að landi. Brottkast nemur því
400.000 tonnum eða 67% af
heildarafla. Það sem skiptir hér
mestu máli er fjöldi fiskseyða sem
fara í brottkastið. Það tekur
þorskseyði 5-6 ár að ná 70 cm
stærð, en þá er búið að veiða smá-
seyði í brottkast úr árganginum
samfellt í 3-4 ár. Sjónvarpið hefir
margsinnis sýnt, að þegar hellt er
úr trollpokunum er þar mestmegn-
is smáfiskur, sem síðan fer beint í
gegnum tætarana og slógdælurnar
fyrir borð.
Framkvæmdin sýnir að menn
hafa ekki treyst sér til að nota
seyða- eða smáfiskiskiljur á tog-
Ásgeirsson
Pólitískir fimleikar
VÆRU veittar
viðurkenningar fyrir
fímlegar pólitískar
sveiflur, fengi Arni
Þór Sigurðsson áreið-
anlega veglega orðu.
Arni Þór hefur stöð-
ugur staðið með R-
listanum að margvís-
legum aðgerðum gegn
stefnuyfirlýsingum
hans og í engum mál-
um andmælt hægri
sinnaðri markað-
shyggju sem tröllríður
vinnubrögðum hans.
Arni Þór hefur verið
afar handgenginn hin-
um hægri sinnaða
borgarstjóra R-listans og hvergi
hreyft opinberlega andmælum
gegn svikum R-listans við stefnu
jafnaðar og félagshyggju.
Einkavæðing
Andstaða R-listans við einka-
væðingu fólst í því að breyta SVR
úr hlutafélagi í borgarstofnun en
síðan ekki söguna meir, utan nú
síðast vangaveltur eins borgarfull-
trúa R-listans í Mbl., um enn nýja
stefnu í rekstri almenningssam-
gangna á höfuðborgarsvæðinu sem
rústaði SVR sem borgarstofnun en
félli aftur í móti vel að stefnu
markaðsmanna.
Þá seldi R-listinn Pípugerð borg-
arinnar sem sjálfstæðismenn höfðu
reyndar breytt í hlutafélag í sölu-
skyni. Einnig breytti R-listinn mal-
bikunarstöð og grjótnámi í hlutafé-
lag, stofnaði hlutafélag um rekstur
leiguíbúða borgarinnar og hefur
lýst vilja sínum til að stofna líka
hlutafélag um rekstur annarra
fasteigna borgarinnar. Þessi svik
við stefnumálin kallaði markaðs-
maðurinn Helgi Hjörvar ekki
einkavæðingu heldur nútímavæð-
ingu.
Ekki andmælti Arni Þór.
Lýðræðisleg vinnubrögð verða
ástunduð, var eitt loforða R-listans.
Undir stjórn formanns fræðsluráðs
Sigrúnar Magnúsdóttur og Gerðar
G. Óskarsdóttur fræðslustjóra var
starfsfólki skóla sagt upp einhliða
og án samráðs við félög þess. Þess-
ar breytingar voru svo gerræðis-
legar að formenn
tveggja verkalýðsfé-
laga rituðu heila opnu-
grein í DV til að mót-
mæla þessum
vinnubrögðum.
Ekki andmælti Ai-ni
Þór.
í stað nægjanlegs
lóðaframboðs í borg-
inni stóð fyrir R-list-
inn lóðaskorti og setti
í anda markaðsmanna
lausar lóðir á uppboð.
Af ótrúlegri ósvífni
fullyrti borgarstjórinn
að þetta væri í anda
jafnaðar enda hefðu
nú allir jafna mögu-
leika á að fá lóð. Niðurstaðan varð
fyrisjáanlega sú sem sjá mátti fyr-
ir, lóðaverð hækkaði um allan
Stjórnmál
Mér virðist liggja í aug-
um uppi, segir Kristinn
Snæland, að R-listinn
hefur í flestu fylgt frem-
ur markaðshyggju en
jafnaðar- og félags-
hyggju.
helming og efnaminna fólk átti
þess engan kost að ná sér í lóð. Að-
gerð þessi hækkaði einnig fast-
eignaverð í borginni og leiddi til
hækkunar húsaleigu, allt gegn hug-
sjónum jafnaðar og félagshyggju.
Ekki andmælti Arni Þór.
Flóttinn hafínn
Sú fimlega list að hörfa til nýrra
stöðva hefur oft reynst vel og
kynni að eiga við í harðri baráttu
stjórnmálanna. Árni Þór virðist sjá
fall sitt og R-listans framundan. Sá
einkavinur Ingibjargar Sólrúnar
Gísladóttur borgarstjóra sem hann
er, þá hafa þau hugsanlega fundið
út að trúlega væri meirihluti R-
listans allur ef Vinstri-grænir byðu
fram í Reykjavík í komandi sveita-
stjórnarkosningum. Best til ráða í
því óefni væri að Árni Þór gengi til
liðs við Vinstri-græna og krefðist
þar forystu í krafti reynslu. Þessi
fimlega aðgerð hófst með því að
Ámi Þór sagði sig úr Alþýðu-
bandalaginu sem hafði komið hon-
um til starfa í borgarstjórn. Eðlileg
og siðferðisleg krafa Álþýðubanda-
lagsins var auðvitað sú að þar með
segði hann sig frá trúnaðarstörfum
fyrir flokkinn.
Því andmælti Árni Þór.
Kominn i skjól?
Árni Þór Sigurðsson sem nú var
flokkslaus leitaði svo sem ráð var
fyrir gert til Vinstri-grænna og
gekk þar í flokk. í viðtali við ein-
hvern fjölmiðilinn lýsti hann svo
ágæti sínu og reynslu í borgar-
málefnum. Auk þess lagði hann til
að Vinstri-grænir sameinuðust
Samfylkingunni um framboð í
næstu Borgarstjórnarkosningum.
Ekki virtist Arni Þór treysta sam-
starfsfólki úr Framsóknarflokkn-
um til samstarfs í komandi kosn-
ingum. Miðað við hversu
digurbarkalega Árni Þór talaði um
væntanlegt framboð hefði enginn
hrokkið við, ef hann hefði bætt við,
- og vegna reynslu minnar og
áhuga á að vera í fremstu röð við
jötuna, væri vitanlega sjálfsagt að
setja mig í öruggt sæti fyrir hönd
Vinstri-grænna.
Ekki myndi Árni Þór andmæla
því?
Mér virðist liggja í augum uppi
að R-listinn hefur í flestu fylgt
fremur markaðshyggju en jafnaðar
og félagshyggju. Helstu talsmenn
hennar innan R-listans hafa verið
markaðsmennirnir Helgi Hjörvar
og Hrannar B. Arnarson og ekki
hafa þeir haft lélegan lærisvein í
borgarstjóranum. Innan þessa
markaðshyggjuhóps hefur Árni
Þór kosið að starfa og það alger-
lega án þess að kveða sér hljóðs á
annan veg.
Þessvegna fer vel á því að Árni
Þór Sigurðsson starfi áfram með
R-listanum í Reykjavík en lítið er-
indi á hann meðal Vinstri-grænna
meðan svo er.
Höfundur er ieigubílstjóri.