Morgunblaðið - 29.10.2000, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 29.10.2000, Blaðsíða 6
*6 B SUNNUDAGUR29.OKTÓBER2000 MORGUNBLAÐIÐ Morgunblaðið/Golli Ég hef átt gott iíf „Litla stúlkan við hliðið" er nú orðin 67 ára og er stödd hér á landi. Erla Þorsteinsdóttir söng sig inn í hug og hjörtu íslendinga með fyrrgreindu lagi Freymóðs Jóhannssonar snemma á sjötta áratugnum. Guðrún Guðlaugsdóttir hitti Erlu, sem hér er stödd í tilefni safndisks sem út er kominn út hjá Skífunni með 38 lögum sem hún söng. Hún sagði Guðrúnu eitt og annað frá uppvexti sínum og tæp- lega fimm ára söngferli sínum, svo og frá fyrirtæki sem hún stofnaði fyrir áratugum með manni sínum og nú ásamt sonum sínum tveimur og ýmsu öðru. ci sem - j rekur IIHIIIIIIIIIIIIIIMll FLEST fólk lifir svo og deyr að það markar ekM annálsverð spor í sam- tíma sinn, þeir hafa þó alltaf verið til sem vart eru svo nefndir að ekki komi uppi huga manna ákveðið tímabil í sögu þjóðarinnar. Og eftir að fjöl- miðlar komu eru djúp fótspor manna í samtímann vissulega auðmarkaðri. Erla Þorsteinsdóttir - nafnið eitt minnir á sól og sumar, óskaíagaþætti sjúklinga og sjómanna, lakkgljáandi drossíur, hringskorin pils og perm- anett - sæta rödd sem endurómaði sakleysi nýlega sjálfstæðrar þjóðar. Með öðrum orðum - nafn Erlu Þor- steinsdóttur er samofið æskuárum íslenska lýðveldisins. Mynd hennar er skír: Hún stóð við hliðið eftir ein, söng um draum fangans, vaggaði sér og velti í árdaga rokksins í íslenska útvarpinu og landslýður fylgdi henni eftir með eyrunum. Að sjá hana var lítill vegur - fyrir kaldhæðni örlag- anna hafði þessi holdgervingur hins mjúka og hreina í íslenskri þjóðarvit- und gengið að eiga danskan mann, einmitt þegar íslenska þjóðin fagn- aði því enn í hjarta sínu að hafa feng- ið langþráð frelsi frá hinu danska helsi í upphafi sjötta áratugarins. Ekki veit ég við hverju ég bjóst þegar ég gekk á fund Erlu Þor- steinsdóttur. Varla þó hinu vel ígrundaða fasi og jafnvægi sem framkoma hennar bar vott um þar sem við hittumst í anddyri Hótels Loftleiða, né heldur athugulu augna- ráði og festu þess sem þekkir heim- inn og vélabrögð hans og kann að verja sig og sína. Líklega bjóst ég við að sjá hana standa litla og eina við hliðið, varnarlausa og saklausa. En auðvitað hefur lífið og tilveran kennt henni það sama og íslensku þjóðinni á þeim áratugum sem liðnir eru síð- an hún söng sig inn í hug og hjarta hennar, einkum með lögum Freymóðs Jóhannssonar - Tólfta september. Þöglar verðum við samferða í lyft- unni upp í herbergið hennar á þriðju hæð. Hún er hingað komin til þess ,að fylgja úr hlaði safndiski sem á eru 38 lög sem hún söng á rösklega fjögra ára söngferli sínum. Við setj- umst saman við hliðina á hinu ópers- ónulega rúmi og öðrum innanstokks- munum hótelherbergisins, tvær konur sem ékkert þekkjast. En smám saman taka þræðirnir að greið- ast, kynni að takast, hið athugula í augnaráðinu víkur fyrir brosi og þeg- ar frá líður kemur hún í ljós, stúlkan með „gítarinn og silkimjúku röddina" sem söng á miðnæturskemmtun í Austurbæjarbíói klukkan 11.15 þann 25. ágúst 1954, eins og sagði í auglýs- ingu í Morgunblaðinu eða „íslenski lævirkinn" eins og hún var kölluð í Danmörku, en þar kom hún fyrst fram. Upphefð hennar kom sem sé að utan, og það 'er ekki ónýtt á íslandi, var ekki þá og er ekki nú. Fæddist og ólst upp á Sauðarkróki Erla Þorsteinsdóttir fæddist 22. janúar 1933 á Sauðárkróki. Foreldar hennar voru hjónin Ingibjörg Kon- ráðsdóttir og Þorsteinn Sigurðsson. „Pabbi var lengi sjómaður en síðar varð hann rafveitustjóri. Þau eru nú bæði dáin," segir Erla. „Ég var fjórða í röðinni af níu börnum þeirra, fimm okkar komumst til fullorðins- ára. Nú erum við fjögur á lífi. Mamma mín var léttlynd kona og ekki síður pabbi. Hann var söngmað- ur og í móðurætt minni var söngfólk, mamma var systkinabarn við Stefán íslandi sem haslaði sér völl sem ten- órsöngvari í Danmörku sem þekkt er. Ætt mömmu var stundum kölluð harmonikuættin af því að það voru svo margir sem spiluðu á harmoniku af því fólki. Sjálf hafði ég frá upphafi gaman af tónlist. Ég er veik og viðkvæm Ég var í ballett í fleiri ár sem krakki hjá apótekarafrúnni sem var dönsk. Hún var dugleg að kenna okkur og dansaði mjög vel sjálf. I ballettskólanum voru alltaf loka- skemmtanir þar sem dansaðir voru einskonar leikdansar. Einn hét: „Sumar - vetur og blóm". Blómin áttu að dansa og syngja. Ég var blóm - lilja. Liljan söng: „Ég er veik og viðkvæm, vorsólin skín" við Jagið: Geng ég fram á gnípu, söng Ástu í Skugga-Sveini. Mikið var um leikrit og skemmt- anir á Sauðárkróki, allir kannast við Sæluvikuna og ég var með í Pilti og stúlku, árið eftir að ég kom frá Dan- mörku, skömmu áður en ég fiutti alfarin út. Pabbi lék í leikritum og söng í kórum, karlakórnum og kirkjukórnum. Mamma sætti sig vel við það starf hans, hún sat á kvöldin meðan hann söng og prjónaði lopa- peysur svo hratt að maður festi vart augu á prjónunum, hún saumaði líka mikið út. Þetta gat hún gert með- fram heimilisstörfunum. Fékk gítar í fermingargjöf Ég gekk auðvitað í skóla, lauk gagnfræðaprófi og fékk gítar í ferm- ingargjöf, það var vinsæl fermingar- gjöf á þeim árum. Á sumrin vann ég sitthvað sem til féll eins og aðrir krakkar fyrir norðan. Einn vetur vann ég á sjúkrahúsinu á Akureyri sem gangastúlka og fannst það mjög lærdómsríkt. Ef ég hefði ekki hitt manninn minn svo fljótt sem raun bar vitni held ég að ég hefði orðið hjúkrunarkona. Dóttir mín er hjúkr- unarkona og býr og starfar í Hol- landi. Sennilega sækjum við þetta til mömmu, hún var mjög notaleg kona, til hennar komu eldri konur og menn sem voru einstæðingar og sátu hjá henni í eldhúsinu og spjölluðu og hún tók þátt í kjörum þeirra. Þegar ég var barn og unglingur vann ungviðið við það sama og full- orðna fólkið. Við krakkarnir gátum haft það sama upp og þeir fullorðnu, t.d. í síldinni. Ég var í síld á Siglufírði í eitt sumar með eldri systur minni; upplifði síldarböllin og allt það skemmtilega sem var í kringum þá starfsemi alla. Fór til að vinna á barnaheimili í Danmörku Til Danmerkur fór ég fyrir tilstilli manns sem veitti forstöðu hótelinu í Varmahlíð. Hann var þýskur og hafði flúið hingað undan Hitler. Ég vann hjá honum og hann vildi endi- lega að ég og frænka mín, sem spil- aði á gítar eins og ég, færum til syst- ur hans sem var forstjórafrú á barnaheimili á Fjóni í Danmörku. Frænka mín fór ekki, hún kynntist manni sem hún vildi ekki fara frá en ég ákvað að láta slag standa og fór ein með Gullfossi til Danmerkur til þess að vinna á barnaheimilinu. Líklega hafa foreldrar mínir haft sínar áhyggjur þegar ég fór til út- landa aðeins sautján ára gömul, en þau létu mig skilja að þau treystu því að ég gæti þetta. Þau þekktu auð- vitað hótelstjórann á Varmahlíð sem hafði milligöngu um þetta ferðalag mitt og vissu að systir hans var vönd- uð manneskja. Eg fór því út með góðri samvisku, ekkert skyggði á til- hlökkun mína þegar ég sigldi yfir Atlantshafið með gítarinn í fartesk- inu; öllum óbundin. Ég fór til að vinna á barnaheimili í Klintebjerg, sem var skammt frá Óð- insvéum. Svolítið þorp var í kringum barnaheimilið, sem tók á móti börn- unum frá þriggja ára og upp allan skólaaldur. Þau gátu verið þarna alla sína skólatíð ef aðstæður kröfðust þess. Mörg þeirra bjuggu við erfiðar heimilisástæður, höfðu misst for- eldra sína, þau skilið eða annað gerst sem gerði þeim ókleift að alast upp hjá sínum. Þetta var gott heimili þar sem vel fór um börnin en ég vor- kenndi sumum þeirra, þau voru gleymd börn, fengu aldrei heimsókn- ir eða pakka frá neinum, það fannst mér hræðilega sorglegt. Ég reyndi að vera hlýleg við þau og söng fyrir þau. Smám saman vandist ég þess- um aðstæðum barnanna og gladdist yfir því að þau ættu þó skjól á þessu ágæta heimili.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.