Alþýðublaðið - 01.12.1965, Blaðsíða 7

Alþýðublaðið - 01.12.1965, Blaðsíða 7
I HEYRANDA HUÓÐI eftir Helga Sðefiiuncbsön SUMUM nægja fá kvæði til góðrar skáldfrægðar. Svo var um Magnús Stefánsson, sem gegndi dulnefninu Örn Arnar son. Ný útgáfa af ljóðasafni hans, „Illgresi," nemur fimm- tán örkum, og er henni þó skor inn víður stakkúrinn. Slíkt reyndist ævistarf Arnar Arnar sonar að fyrirferð. Eigi að síð- ur mun hann jafnan talinn í hópi sérstæðra, listrænna og snjallra skálda tímabilsins milli heimsstyrjaldanna tveggja. Þessi fjórða útgáfa af „Illgresi" er fagnaðarefni. Kvæði Arnar Arnarsonar skulu sannarlega ekki liggja í þagn argildi. Magnús Stefánsson sá ég einu sinni af tilviljun, en hafði aldrei tal af honum. Hins veg ar bera vinir hans í Vestmanna eyjum, Hafnarfirði og Heykja vík manninum þannig sögu, að mér finnst ég hafa kynnzt honum sæmilega. Minningar- grein Bjarna Aðalbjarnarsonar um hann frá 1942 er glögg og nærfærin, þó að þar sé stiklað mjög á stóru, og síðan hafa Jóhann Gunnar Ólafsson, Stef án Júlíusson og Kristinn Ólafs son ritað af þekkingu og skiln ingi um Magnús og skáldskap Arnar Arnarsonar. Æviþáttur inn er fljótrakinn: Magnús fæddist 12. desember 1884 aust ur á Langanesströnd og undi kröppum kjörum í æsku og bernsku, en fékk samt ávaxtað hæfileika sína, nam við Flens borg og konnaraskólann og varð sér úti um prýðilega sjálfs menntun. Magnús var sýslu- skrifari í Vestmannaeyjum nokkur ár, en fluttist tíl Hafn arfjarðar í lok fyrri heimsstyrj aldarinnar og starfaði þar við afgreiðslu og skrifstofustörf og síðast bókavörzlu, en-sótti fram eftir ævi sumarvinnu norður í land, var íþróttamaður, víðför ull ferðalangur og einlægur unnandi íslenzkrar náttúru. Magnús kenndi snögglega hjartabilunar 1935 og komst aldrei til heilsu síðan. Hann lézt sumarið 1942. Örn Arnarson kvaddi sér hljóðs 1920 með ellefu kvæð um í Eimreiðinni og var víst þaðan í frá landskunnur af kveðskap sínum. Fyrsta útgáfan af „Illgresi" kom út fjórum ár um síðar, en eftir það birti Örn aðeins kvæði sín í blöð um og tímaritum meðan hann lifði, nema hvað rímurnar af Oddi sterka vorú prentaðar í kveri 1938. Önnur og stórauk in útgáfa ljóðasafnsins kom út að Erni Arnarsyni látnum 1942, og mun þriðja útgáfan 1949 óbreytt frá henni. Nýja útgáfan flytur svo nokkrar þvðingar, sem önnur útgáfan tók ekki ti], ásamt þeim frumsömdum kvæðum í fyrstu útsáfunni, er þar voru niður felld, svo og þau sem birtust i minningaþátt um Kristins Ólafssonar um Örn Arnarson, en þeir voru 18. smábók menningarsjóðs 1964. Örn Arnarson var orðinn, þroskað skáld, er hann birti kvæði sín fyrsta sinni, hafði ort frá barnsaldri og náð mik illi þjálfun í íþróttinni. Munu og fá skáld rímhagari en hann. Erni var hins vegar öll tilgerð svo fjarrí skapi, að hann beítti SPILAKVÖLD Alþýðufiokksfélaganna í Hafnarfirði verður í Alþýðuhúsinu fimmtudagskvöld 2. desember n.k. kl. 8,30. Félagsvist — Sameiginleg kaffidrykkja. Avarp: Gylfi Þ. 'Gíslason menntamálaráð- herra flytur. — Skemmtiatriði: Þjóðlaga- söngur. Þetta er lokakeppni í þriggja kvölda keppn- inni. — Mætið stundvíslega. Spilanefndin. Auglýsingasíminn er 14906 ,4$ms ^Mt ORN ARNARSON sialdan þeirri frábæru leikni nema í stökum og rímunum af Oddi sterka, Kvæðin Ásrún, Stjáni blái, Ljóðabréf til Vest ur-íslendmgs og Þá var ég ung- ur vitna um hæfni skáldsins að leysa þrautir stórra yrkis efna. Eigi að síður er sérkenni Arnar að ljúka erindi boðskap- ar og listar í stuttu máli.Kvæð in eru undantekningalítið hnit- miðuð, sú var aðferð Arnar Arnarsonar, numin af snillingn um Heine, en framkvæmd með athyglisverðum, sjálfstæðum hætti. Hún ræður þeim úrslit um, að Örn kann sér jafnan hóf, freistast ekki til mælgi í ljóði, kemur skynjun og hugs un skilmerkilega á framfæri. Árangurinn sést bezt á því, að hann lætur naumast lélegt kvæði eftir sig, þó að þau séu vitaskuld misjöfn, Ijóðasafnið er líkara úrvali en venjuleg um kvæðabókum. Örn Arnar son reyndi ekki að leggja und- ir sig land eða heim, þjóð eða mannkyn í skáldskap sín- um, en ræktaði garð reynslu og lífsskoðunar af mikilli alúð. Yfirbragð flestra ljóðanria er glettin beiskja og skaprík á- deila, en bak við kvikar næm- ur tregi og sár harmur. Skáld- ið bjó sér til grímu — sem betur fór. Magnús Stefánsson myndi sennilega aldrei hafa ii ort um sjálfan sig eins og Örn Arnarson gerði. Örn Arnarson kvað margan kíminn brag. Eitt þeirra Ijóða heitir Syndafall: f Eden ástar þinnar ég alsæll lengi sat, las þar epli og aldin og át, eins og ég gat. í Eden má ekki syndga, því útlegðin þá er vís, og nú er ég eins og Adam útlagi úr Paradís. En þar voru epli og aldin eftir. Því er nú ver. Og þau lenda öll í öðrum — i öðrum. Guð hjálpi mér. Annað nefnist Tjaldbúðin og er þannig: Hin heilaga Hebreatjaldbúð var hjartfólgin ísraels lýð, og helgasti staður hér á jörð var hún á sinni tíð. í forgarðinn komust flestir, en færri í hið heilaga inn. Hið allra helgasta enginn. sá nema æðsti presturinn. Ég mætti ungmey áðan, og ekkert er fegra á jörð. Mér fannst hún tjaldbúð himin helg af höndum drottins gjörð. Hið heilaga er faðmur hennar. Hið helgasta þrái ég mest. Mætti ekki, gæzkan mín góð, gera mig æðsta prest? Svo víkur sögunni að alvör- unni, treganum og harminum, eins og i kvæðinu Fylgdar- laun: Ég á leið um heiðar og hraun, hjartað mitt, íylgdu mér. Annars fer ég villur vegar. ' Vel skal ég launa þér. j í sjóði á ég silfur og gull. Silfrið er ástin mín. Og gullið, lífs míns leyndu sorgir, læt ég falt til þín. [ Gakktu með mér hinn grýtta veg. Gullið í boði er. Sorgina hálfa, ástina alla eg vil gefa þér. Viðhorf Arnar Arnarsonar sem manns og skálds spégl- ast þó kannski bezt í ljóðinu Illgresi. Löngum er ég einn á gangi, einkum þegar sólin skín. Fáum kunn, á víðavangi víða liggja sporin mín. Eins og barn með blóm í fangi,' bróðir, kem ég inn til þín. Undir heiðum himni og víðum, hvilíkt yndi að skemmta sér, þegar blóm í brekku og hlíðum brosa, hvar ^em litið er. En illgresið er oft og tíðunV yndislegast, sýnist mér. Þessi f.iórða útgáfa af „IIL.; gresi" er vissulega snotur bókv og kærkomin. Samt hefði þurít að búa hana til prentunar aft samvizkusamari nákvæmni. Eina prentvillan í annarri út gáfu gengur hér aftur, og nýj ar bætast við. Glöp munu agj að flokka í Eyjum með frum-^' ortum kvæðum, og mér gezt C ekki sú ráðabreythi að láta þýð-. ingarnar ófeðraðar, minnsta!> kosti jafn auðrakin ljóð oáj Hrafna, Rósina, Jón Anderson, y og Islenzka smavjsu. Minningaiv grein Bjavna Aðalbjarnarscn, ar á hér mætavel heima, þó aðk þar sé raunar hvergi minnat'' áhrifa Arnar Arnarsonar af er/ lendum skáldum. ViðaukinnC með þessari nviu úf.aáfu mv hins vegar næsta snubbóttur.< Kurteisi vmrí til dæmis að láta), skár getið kversins með minn(' ineabáttum Kristins Ólafsson', ar^ Gætir enn beirrar ódveeð-', ar i fari „nóbelsverð'aunafr,'-. laasins." sem einkenndi útgáf'V Helaafells af kvssðasafni og' greinum Rteins Steinarr. Helgi Sæmundsson. ALÞÝÐUBLAÐIÐ - 1. des. 1965 J ;

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.